«Եվ այսպես, Իրանի վրա հարձակումը, որի անխուսափելիության մասին այդքան երկար խոսում էին լիբերալները, տեղի ունեցավ։ Առաջին հրթիռները թռան Թեհրանի ուղղությամբ, հարձակմանը մասնակցում են ԱՄՆ-ն և Իսրայելը։ Իրանը պատասխանեց բալիստիկ հրթիռների արձակմամբ Իսրայելի ուղղությամբ։ Իրանի ժողովրդին դիմեց Փահլավի դինաստիայի ներկայացուցիչը՝ կոչ անելով տապալել այաթոլլաների վարչակարգը։
Այժմ մեր առջև իրադարձությունների զարգացման մի քանի սցենար կա.
Իրանի կարճատև ռմբակոծություն (մի քանի շաբաթ) և Իրանին բանակցությունների շարունակման կամ կապիտուլյացիայի ու վարչակարգի փոփոխության հարկադրում (հարավսլավական սցենար)։
Ավելի տևական ռմբակոծություն և էթնիկ ու քաղաքացիական հակամարտությունների հրահրում Իրանի տարածքում (լիբիական սցենար)։ Սա կհանգեցնի ապակայունացման և, հնարավոր է, Իրանի մասնատման։
Ռմբակոծություն, քաղաքացիական պատերազմի հրահրում և «անվտանգության գոտիների» հաստատում Իրանի տարածքի մի մասում (սիրիական սցենար) ։ Ազգային-տարածքային միավորների ստեղծում՝ Իրաքի հյուսիսում քրդական ինքնավարության օրինակով։ Իրանի անդամահատում։
Իրաքյան սցենարի՝ Իրանի ողջ տարածքի օկուպացիայի մասին դեռևս խոսք չկա։
Հայաստանի համար իրավիճակը պարունակում է հետևյալ ռիսկերը.
Փախստականների հոսք Իրանի տարածքից դեպի Հայաստան։
Փախստականների հոսք Իրանից դեպի Ադրբեջան, ինչը Ալիևին հիանալի առիթ կտա կրկին պահանջելու 300,000 ադրբեջանցիների վերադարձը Հայաստան։
Փախստականների հոսք դեպի Ադրբեջան, նրանց ինքնաբուխ կամ կազմակերպված ներթափանցումը Ադրբեջանից Սյունիքի տարածք։ Սյունիքում «անվտանգության գոտու» հաստատում՝ ադրբեջանցի կամ թուրք զինվորականների վերահսկողության ներքո։
Մենք այս բոլոր սցենարների մասին խոսում էինք տարիներ շարունակ։ Ասում էինք, որ Իրանի հետ պատերազմը Ադրբեջանին կտա այս բոլոր հաղթաթղթերը։ Հուսանք, որ այս սցենարներից ոչ բոլորը կիրականանան։
Իսկ մինչ այդ մեր «կառավարությունը» զբաղված կլինի ընտանեկան դրամաներով, «Բաց սառնարաններ և փակ սրտեր» կոչվող էժանագին ռեալիթի-շոուներով և Առաջին ալիքով հեռարձակվող ձեռառնոցիներով՝ անգրագետ շանտաժիստ-լրագրողների և նրանց փողոցային քաղքենիների խմբի պատվերով։
Իրանը չէր կատակում։ Պատասխան հարվածը հասցվել է Մերձավոր Արևելքի բոլոր այն երկրներին, որտեղ տեղակայված էին ամերիկյան բազաները։
Իրանի պատասխան հարվածը հասցվել է Մերձավոր Արևելքի բոլոր այն երկրներին, որտեղ տեղակայված էին ամերիկյան ուժերը. Կատար, ԱՄԷ, Հորդանան, Սաուդյան Արաբիա, Բահրեյն, Քուվեյթ։ Հարվածներ են հասցվել Իսրայելին։ Նաև հարված է հասցվել ամերիկյան «Աբրահամ Լինքոլն» ավիակրին։ Եմենի տարածքից հրթիռներ են արձակվել Իսրայելի ուղղությամբ։
Սա լայնամասշտաբ տարածաշրջանային պատերազմ է, և էսկալացիան միայն շարունակվելու է։ Ահա թե ինչ տեսք ունի այն աշխարհը, որտեղ չկա միջազգային իրավունք, և ամեն ինչ վճռվում է կոպիտ ուժով»։
Արթուր Խաչիկյան, քաղաքագիտության դոկտոր
