Ապրիլի 24-ին աշխարհասփյուռ հայությունը ոգեկոչում է 20-րդ դարի առաջին ցեղասպանության՝ Մեծ Եղեռնի սուրբ նահատակների հիշատակը: Այս տարի ևս ինչպես մայրաքաղաք Մոսկվայում, այնպես էլ Ռուսաստանի Դաշնության մի շարք քաղաքներում տեղի ունեցան Հայոց ցեղասպանության 107-րդ տարելիցին նվիրված հիշատակի միջոցառումներ, Մոսկվայի բազմաթիվ փողոցներում աչքի էին զարնում Հայոց ցեղասպանության մասին ազդարարող մեծադիր պաստառներն ու էլեկտրոնային վահանակները:
Ռուսաստանի կողմից Հայոց ցեղասպանության ճանաչման իրավաբանական փաստն արձանագրվել է 1995 թվականի ապրիլի 14-ին, երբ ՌԴ Պետդուման միաձայն ճանաչեց «1915-1920 թվականներին հայ ժողովրդի ցեղասպանությունը դատապարտելու մասին» հայտարարությունը և ապրիլի 24-ը Հայոց ցեղասպանության զոհերի Հիշատակի օր ճանաչելու հռչակագիր ընդունեց:
Ապրիլի 24-ին Մոսկվայի «Պրեզիդենդ հոթել»-ի մեծ դահլիճում տեղի ունեցավ «Ցեղասպանություն. Հիշողություն և Զգուշացում» թեմայով միջազգային ամենամյա գիտաժողովը, որը կազմակերպել էր Ռուսաստանի հայերի միությունը՝ Մոսկվայի կառավարության աջակցությամբ:
Գիտաժողովին ելույթ ունեցան պետական կառույցների ներկայացուցիչներ, քաղաքական և հասարակական գործիչներ, գիտնականներ։ Նրանց թվում էին ՌԴ Պետդումայի ԱՊՀ հարցերով կոմիտեի նախագահի առաջին տեղակալ Կոնստանտին Զատուլինը, Մոսկվայի կառավարության ներկայացուցիչ Վալերի Միշչենկոն, Ռուսաստանի Հայերի միության առաջին փոխնախագահ Լուսիկ Ղուկասյանը, Հայերի ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտւի տնօրեն Հայկ Դեմոյանը, քաղաքագետներ Անդրանիկ Միհրանյանը, Սեմյոն Բաղդասարովը, պահեստազորի գեներալ-լեյտենանտ Նորատ Տեր-Գրիգորյանը և ուրիշներ:
Ռուսաստանի Հայերի միության նախագահ Արա Աբրահամյանն իր խոսքում նշեց. «Հայ ժողովրդի պատմության մեջ գարունը, ցավոք, մեզ ամեն տարի հիշեցնում է Օսմանյան կայսրությունում տեղի ունեցած ցեղասպանության ողբերգությումը։ Այսօր մենք գլուխ ենք խոնարհում Հայոց ցեղասպանության սուրբ նահատակների հիշատակի առջև: Սա մեր ընդհանուր ցավն է, և այն միշտ կմնա մեր հիշողության մեջ։ Հայության յուրաքանչյուր նոր սերունդ, անկախ իր ծննդավայրից և բնակության վայրից, երբեք մոռացության չի մատնի տեղի ունեցած ողբերգությունը»:
– Ցեղասպանությունն ամենասարսափելի հանցագործությունն է մարդկության դեմ,- իր ելույթում ասաց Մոսկվայի կառավարության փոխքաղաքապետ Նիկոլայ Գորբենկոն։ Ռուս ժողովուրդը դատապարտում է ցեղասպանության բոլոր ձևերը՝ ռասիզմի, կրոնական և էթնիկական անհանդուրժողականության, այլատյացության ցանկացած դրսևորում և կողմ է ազգամիջյան բարեկամության ամրապնդմանը։
Նույն օրն առավոտյան Հայոց ցեղասպանության 107-րդ տարելիցի կապակցությամբ տեղի է ունեցել Մոսկվայի հայ առաքելական եկեղեցական համալիրի տարածքում կանգնեցված Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակը հավերժացնող հուշակոթողի դիմաց ծաղիկների խոնարհման արարողությունը, որին մասնակցել են Հայ Առաքելական եկեղեցու Ռուսաստանի և Նոր Նախիջևանի թեմի առաջնորդ Եզրաս արքեպիսկոպոս Ներսիսյանը, ՌԴ-ում ՀՀ դեսպանության դեսպանորդ Արսեն Առաքելյանը, դեսպանությանը կից ռազմական կցորդ, գեներալ-մայոր Արմեն Լալայանը, դեսպանության դիվանագետներն ու աշխատակիցները, ՌԴ-ում ՀՀ տարբեր գերատեսչությունների լիազոր ներկայացուցիչներ, հայ համայնքային կառույցների ներկայացուցիչներ ու բազմաթիվ մոսկվաբնակ հայեր:
Այնուհետև եկեղեցու տաճարում մատուցվել է Սուրբ Պատարագ, որի ավարտին կատարվել է Հայոց ցեղասպանության սուրբ նահատակների հիշատակին նվիրված բարեխոսական կարգ:
Հայոց ցեղասպանության 107-րդ տարելիցի կապակցությամբ մոսկովյան միջոցառումների եզրափակիչ ակորդը տեղի ունեցավ երեկոյան՝ Ռուսաստանի հայերի միության Երիտասարդական կենտրոնում, որտեղ ցուցադրվեց Կոմիտասի մասին պատմող ֆիլմ, ապա Մոսկվայի հայկական թատրոնի դերասանները բեմադրեցին «Լույս Մարի» ներկայացումը։
ԳՈՀԱՐ ԲՈՏՈՅԱՆ
ՌԴ-ում «Ազգ»-ի հատուկ թղթակից
