Այսօր Շտարնբերգում 96 տարեկան հասակում մահկանացուն կնքեց 20-րդ դարի երկրորդ կեսի աշխարհի ամենաազդեցիկ, կարևոր մտածողներից մեկը՝ փիլիսոփա և սոցիոլոգ Յուրգեն Հաբերմասը: Մեր ժամանակի ամենաակտիվ քննադատն էր. Հաբերմասը միջամտում էր գրեթե բոլոր նշանակալի բանավեճերին՝ գրավոր, թե բանավոր: Նույնիսկ իր կյանքի վերջին տարիներին նա դիրքորոշում էր արտահայտում՝ Եվրոպայի սահմանադրության, քովիդի ստեղծած «նոր բնականի», թե, օրինակ, Ազգային անվտանգության գործակալության լրտեսման սկանդալի հարցում, զգուշացնում էր. « Նույնիսկ օրենքի գերակայությամբ կառավարվող ժողովրդավարական պետությունում հետախուզական ծառայությունների աշխատանքը պետք է թափանցիկ լինի»։
Նա Գերմանիայի ձայնն էր, որ հասնում էր աշխարհի մտածող մարդկանց: Նաեւ՝ Հայաստան: 2022 թվականին Հրաչյա Ստեփանյանի հայերեն թարգմանությամբ լույս տեսավ Հաբերմասի «Հանրայնության կառուցվածքային փոփոխությունը: Հետազոտություններ բուրժուական հասարակության կատեգորիայի շուրջ» գիրքը: «Լեզուն ամեն ինչի հիմքն է. բանավեճի մշակույթը կենսունակ ժողովրդավարության մի մասն է»: Հաբերմասի հիմնարար այս գաղափարը դեռ չենք զարգացրել Հայաստանում:
ԱՆԱՀԻՏ ՀՈՎՍԵՓՅԱՆ, Գերմանիա
