Հարեւանները զարգացնում են աստղագիտությունը, Հայաստանը՝ոչ այդքան

Մինչեւ Հայաստանը տարեցտարի կրճատում է գիտությանը տրամադրվող գումարները, հարեւան երկրները փորձում են առաջ տանել չունեցած ներուժը։ Վառ օրինակ է աստղագիտության ոլորտը։ Այստեղ Խորհրդային Հայաստանի գրանցած հաջողությունները թեեւ այսօր էլ դժվար է գերազանցել, այնուամենայիվ, հարեւան երեք պետություններն էլ ջանում են ոչ միայն առաջ անցնել մեզանից, այլ նաեւ աստղագիտության բնագավառում ասելիք ունեցողի դիրքերում հայտնվել։

Բյուրականի աստղադիտարանի տնօրեն, ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների թեկնածու Արեգ Միքայելյանի խոսքով՝ հատկապես վերջին տարիներին Վրաստանի կառավարությունը հատուկ հոգածության տակ է առել «Աբասթումանի»-ի աստղադիտարանը։

«Բաքուն խոշոր միջոցներ է ներդնում Ադրբեջանում՝ Շեմախի աստղադիտարանում։ Այն պլանային կարգով ստեղծվել է խորհրդային տարիներին, բայց եթե Բյուրականի մասին գիտի ամբողջ գիտական աշխարհը, Շեմախում գրեթե երբեք գիտական արդյունքներ չեն տվել»,- մանրամասնում է գիտնականը։

Աստղագիտության մեջ նոր հորիզոններ նվաճելու հարցում բավական լուրջ հայտ է ներկայացրել Անկարան։ Վերջին երկու տարում, Արեգ Միքայելյանի փոխանցմամբ, 4–մետրանոց աստղադիտակի նախագիծ է պատրաստել եւ մշակում։ «Այն մտադիր են տեղադրել երկրի հարավ-արեւելքում»,- նշում է նա։

Ինչ վերաբերում է Իրանին, ապա այստեղ տարիներ առաջ տեղադրվել է  3.4 մետրանոց աստղադիտակ։ «Իրանում միշտ էլ զարգացած է եղել տեսական ֆիզիկան, այդ թվում՝ աստղաֆիզիկան, բայց դիտողական աստղագիտությունը թե՛ նախկինում, թե՛ այսօր նվազ է զարգած է,- հավելում է բանախոսն՝ ավելացնելով,- Խորհրդային տարիներին, այո, Հայաստանը եղել է աստղագիտության առաջատար կենտրոններից։ Բայց դա չի ենթադրում, որ այդ մակարդակը, ինքնահոսի կամ իներցիայով, միշտ է պահպանվելու»։

Սեւակ Վարդումյան