2025 թվականի Նոբելյան խաղաղության մրցանակի դափնեկրի հայտարարումից առաջ թեկնածուների ցուցակին ավելացել է ռեկորդային 338 թեկնածու (244 անհատ և 94 կազմակերպություն), ինչը վերջին տարիների ամենաբարձր ցուցանիշներից մեկն է։ Իրանական IRNA լրատվական գործակալության հաղորդմամբ՝ ԱՄՆ նախկին նախագահ Դոնալդ Թրամփը հայտնվել է ուշադրության կենտրոնում՝ սկսելով լայնածավալ լոբբիստական արշավ, ճնշում գործադրելով և բարձրաձայն հայտարարություններ անելով մրցանակը շահելու իր ձգտման մեջ։
2025 թվականի Նոբելյան խաղաղության մրցանակի կայքի համաձայն՝ այս տարվա մարտի 5-ի դրությամբ առաջադրվել էր 338 թեկնածու։ Չնայած թեկնածուների ամբողջական ցանկը գաղտնի է պահվում, որոշ առաջադրող կուսակցություններ հրապարակել են իրենց առաջարկները։
Այս տարի հրապարակված անունների թվում են Միջազգային քրեական դատարանը, ՆԱՏՕ-ն, Հոնկոնգի բանտարկված ակտիվիստ Չոու Հան-տունգը, կանադացի մարդու իրավունքների պաշտպան Իրվին Քոթլերը և Իլոն Մասկը։
Reuters-ի փոխանցմամբ՝ Դոնալդ Թրամփի թեկնածությունն առաջադրելու մասին հայտարարել են նաև Կամբոջան, Իսրայելը և Պակիստանը։
Միջազգային լրատվամիջոցների մեծ մասը շեշտում է, որ ինչպես իր բոլոր քաղաքական քայլերի դեպքում, Թրամփը Նոբելյան խաղաղության մրցանակ է ուզում «ագրեսիվ միջոցներով»։ Նախագահը բազմիցս հայտարարել է, որ եթե չհաղթի, դա «մեծ վիրավորանք» կլինի Միացյալ Նահանգների համար։
Թրամփը վաղուց է պնդում, որ Նոբելյան կոմիտեն անարդարացիորեն անտեսել է իրեն։ Նա նաև բազմիցս քննադատել է մրցանակի շնորհումը իր նախորդներին։ Օրինակ՝ 2024 թվականի հոկտեմբերին Դետրոյթի տնտեսական ակումբում նա ասել է. «Եթե իմ անունը Օբամա լիներ, ինձ Նոբելյան մրցանակը 10 վայրկյանում կտրվեր»։
Թրամփը պնդում է, որ հունվարին Սպիտակ տուն վերադառնալուց ի վեր ավարտին է հասցրել առնվազն վեց կամ յոթ պատերազմ, այդ թվում՝ մայիսին Հնդկաստանի և Պակիստանի միջև զինված հակամարտությունը, Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետության և Ռուանդայի կողմից աջակցվող ապստամբների միջև հակամարտությունը, ինչպես նաև Թաիլանդի և Կամբոջայի միջև սահմանային բախումները։
Bloomberg-ի տվյալներով՝ Թրամփի լոբբիստական արշավը ներթափանցել է նույնիսկ բիզնես աշխարհ։ Pfizer դեղագործական ընկերության գործադիր տնօրեն Ալբերտ Բուրլան վերջերս գովաբանել է Թրամփին Operation Warp Speed-ի (COVID-19 պատվաստանյութերի մշակում ԱՄՆ-ում) կառավարման համար՝ հստակ գովազդային տոնով հայտարարելով, որ այդ ջանքերը «որպես կանոն՝ արժանի կլինեին Նոբելյան խաղաղության մրցանակի»։
Չնայած, ըստ Նոբելյան հիմնադրամի, դափնեկիրը ստանում է մեդալ, դիպլոմ և 11 միլիոն շվեդական կրոն (1.19 միլիոն դոլար), Թրամփի համար համաշխարհային ուշադրությունը, հավանաբար, ավելի կարևոր է, քան մյուս երկու բաղադրիչները։
Անցյալում մրցանակը շնորհվել է որոշ անձանց, որոնց գործողությունները քննադատության և բողոքի ակցիաների առիթ են հանդիսացել, ինչպիսին է 1991 թվականի դափնեկիր Աուն Սան Սու Չժին, Մյանմայի նախկին վարչապետը, որը լռում էր իր երկրում բանակի և ծայրահեղական խմբավորումների կողմից մուսուլմանների զանգվածային սպանությունների մասին։
IRNA
