1992 թ. ի վեր միջազգային միջնորդների բոլոր առաջարկները Ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման վերաբերյալ հայկական կողմի՝ ՀՀ-ի և Արցախի համար չէին նախատեսում նվազագույն չափով բավարար անվտանգության երաշխիքներ՝ միաժամանակ պահանջելով հայկական զորքերի հիմնականում միակողմանի նահանջ ազատագրված շրջաններից։
Հետևաբար, որևէ տարածքային զիջում Ադրբեջանին լինելու էր մահաբեր, քանի որ թե՛ Ադրբեջանը, թե՛ «միջազգային հանրություն»-ը չէին պահելու իրենց խոստումները և դավաճանելու էին Հայաստանին՝ շարունակաբար աչք փակելով ադրբեջանական ագրեսիայի վրա։ Այսինքն՝ տարածքային զիջումներից հետո Հայաստանի անվտանգության մակարդակը կտրուկ նվազելու էր, և շատ արագ տեղի էր ունենալու այն, ինչ իրականում էլ տեղի ունեցավ 2020 թ. նոյեմբերի 9-ի կապիտուլյացիայից հետո՝ Արցախի հայաթափումը և ադրբեջանական ագրեսիայի տեղափոխումը Հայաստանի Հանրապետության տարածք։
Ոչ մի կիլոմետր, նույնիսկ ոչ մի սանտիմետր երբեք չէր կարելի «բանակցություններով» զիջել Հայաստանի կործանումը տենչող անզիջում թշնամուն։ Անհրաժեշտ էր մեծագույն պատասխանատվությամբ զբաղվել պետականաշինությամբ ու բանակաշինությամբ և ապահովել Հայաստանի զարգացումը՝ մեր հարևաններից առաջ անցնելով։ Ու հենց սա է, որ չի արվել։
Արմեն Այվազյան, պատմաբան, քաղաքագետ
