1968 թվականին Գեղարքունիքի մարզի Վարդենիս քաղաքի մուտքի մոտ տեղադրվել էր այս ցլի արձանը, որը, կառուցված լինելով Սարդարապատի հուշահամալիրի ոճով, խորհրդանշում էր 1918-1919 թթ․ թուրք-թաթարական/ադրբեջականական հարձակումներից Վարդենիսի (այն ժամանակ Բասարգեչարի) հերոսական ինքնապաշտպանությունը։ Քանդակագործը Ռաֆայել Եկմալյան էր, ճարտարապետը՝ Ռաֆայել Իսրայելյան։
1980-ականներին կոթողը՝ ցուլը, ադրբեջանցիների կողմից մասամբ ոչնչացվում է, հետո՝ ամբողջովին թաղվում։ Դրա հետագա վերականգնումն արգելվում է՝ ադրբեջանցիներին չբորբոքելու պատրվակով…
Իսկ տրագիկոմեդիան այն է, որ այս տարվա մայիսի 28-ին՝ Առաջին Հանրապետության օրվա առթիվ, ՀՀ ԿԳՄՍ նախարարություն Պահպանության Ծառայություն ՊՈԱԿ-ը տեղադրում է այդ արձանի նկարը, գրում պատմությունն ու նշում, որ ոչնչացվել է ադրբեջանցիների կողմից, բայց քիչ անց տեքստը խմբագրում են ու ադրբեջանցիների վանդալիզմի հատվածը հեռացնում…
Ողորմելիություն չի, բա ի՞նչ ա։ Երբ ամբողջ աշխարհում ադրբեջանցին իրեն ճղում է իր 2 գոմը հայերի կողմից քանդելու մասին ու մեզ վանդալ ներկայացնում, իսկ իրենց վանդալության ապացույցը կգմս կոչվածը քողարկում է…
Այսպես է խեղվում, կեղծվում և ուրացվում պատմությունը, երբ դու անգամ, քո սեփական մշակութային արժեքի մասին փաստական տվյալ գրելու իրավունքից զրկվում ես, դառնում թուրքի վանդալիզմը կոծկող ու ծիծաղելի վիճակում հայտնվելով գրում, որ՝ «Ցավոք, 80-ականներին կոթողը մասամբ ոչնչացվել է…»։
ժաննաաանդրեասյաններն ու դրա պես նժդեհատյացները Հայաստանը ամենաշատ ատողներն են։ Հայաստանից աշխատավարձ ստացող, բայց Հայաստանի պատմությունը կեղծողներն են…
Արամ Գևորգյան, բլոգեր
