Քրիստոնեական Համերաշխության Միջազգային կազմակերպության (CSI) ներկայացուցիչները երկուշաբթի օրը ՄԱԿ-ում բարձրացրել են Արցախի (Լեռնային Ղարաբաղ) հայերի տեղահանության հարցը՝ միջազգային հարթակներում նորից ուշադրություն հրավիրելով վերադարձի իրավունքների վրա։
CSI-ն հայտնել է, որ զեկույց է ներկայացրել ՄԱԿ-ի Մարդու իրավունքների գերագույն հանձնակատարի գրասենյակ՝ Ադրբեջանի Համընդհանուր պարբերական դիտարկման (UPR) շրջանակում, որի ընթացքում գնահատվում է անդամ պետությունների մարդու իրավունքների վիճակը։
Կազմակերպությունը նշել է, որ ավելի քան 120,000 էթնիկ հայեր տեղահանվել են 2023-ի սեպտեմբերին, երբ Ադրբեջանը վերահսկողություն հաստատեց Արցախի նկատմամբ։ Այն մեղադրել է Բաքվին՝ Միջազգային դատարանի հրահանգները չկատարելու մեջ, որոնք պահանջում էին ապահովել տեղահանվածների անվտանգ և անխոչընդոտ վերադարձը։
Զեկույցում նշվում է նաև հայկական տների, ինչպես նաև մշակութային և կրոնական ժառանգության ենթադրյալ ոչնչացումը։ CSI-ն ՄԱԿ-ի Մարդու իրավունքների խորհրդին կոչ է արել նշանակել հատուկ զեկուցող՝ իրավիճակը մշտադիտարկելու համար։
Ներկայացումը տեղի է ունեցել՝ չնայած Ադրբեջանի առարկություններին և Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի քննադատությանը՝ ընդգծելով հարցի քաղաքական զգայունությունը։
Գառնիկ Քերքոնյանը հայտարարել է, որ տեղահանված հայերի վերադարձի իրավունքը միջազգային իրավունքի հարց է և չպետք է դառնա քաղաքական բանակցությունների առարկա։ Նրա խոսքով՝ այդ իրավունքը պատկանում է տեղահանվածներին, ոչ թե որևէ պետության, ներառյալ Հայաստանը։
Քերքոնյանը նշել է, որ ոչ Հայաստանը, ոչ էլ Ադրբեջանը իրավասու չեն հրաժարվել այդ իրավունքից՝ մարդկանց փոխարեն։ Նա հավելել է, որ վերադարձի իրավունքի պահպանումը կարևոր է կայուն լուծման համար և պետք է ներառվի ցանկացած խաղաղության համաձայնագրում՝ անվտանգության և հիմնարար իրավունքների երաշխիքների հետ միասին։
Արցախի կարգավիճակը և տեղահանվածների ապագան մնում են առանցքային հարցեր Հայաստանի և Ադրբեջանի հարաբերություններում և շարունակում են քննարկվել միջազգային հարթակներում, այդ թվում՝ ՄԱԿ-ում։
orer.eu
