«Անտառի արքա»-ն այսուհետ կդառնա Դիլիջան այցելող զբոսաշրջիկների սիրելի վայրերից մեկը

Դիլիջանի խորհրդանիշներից մեկը՝ «Անտառի արքա» բացառիկ ծառաքանդակն արդեն ունի ցուցատախտակ, իսկ QR կոդերի միջոցով զբոսաշրջիկը ծանոթանում է ոչ միայն ծառի ստեղծման աուդիո պատմությանը, այլև քանդակագործ Արա Սարգսյանի գործունեությանը։ Նախաձեռնությունը «Սարեր» մշակութային ՀԿ-ինն է և Արա Սարգսյան տուն-թանգարանի աջակցության հիմնադրամինը։ Նախագիծն իրականացվել է «Գրին Ռոք»-ի աջակցությամբ։

Ցուցատախտակի տեղադրումը կարևոր քայլ է քաղաքի մշակութային ժառանգության պահպանման և զբոսաշրջային գրավչության զարգացման ուղղությամբ։ Տասնամյակներ շարունակ Դիլիջանի խորհրդանիշներից մեկը հանդիսացող այս յուրահատուկ արվեստային գործն այսուհետ նոր ձևաչափով կներկայանա հանրությանը՝ ընդգծելով նրա պատմական, մշակութային և գեղարվեստական արժեքը։

«Անտառի արքան» Արա Սարգսյանի քանդակած եզակի ստեղծագործություն է, որը նա տեղադրել է Դիլիջանում անմիջապես ծառի վրա՝ կենդանի ճյուղերի մեջ։ Սա արվեստի և բնության ներդաշնակ միաձուլման հազվադեպ օրինակ է․ կերպարը կարծես դառնում է անտառի մի մասը։ Քանդակը պատրաստված է թրծած շամոտից և արդեն շուրջ 60 տարի պահպանվում է անձրևի, ձյան ու քամու տակ՝ մնալով Դիլիջանի ոգու կենդանի խորհրդանիշը և վարպետի՝ բնության հանդեպ խոր հարգանքի արտահայտությունը»,- բացման արարողությանն ասաց Արա Սարգսյան տուն-թանգարանի տնօրեն, տուն-թանգարանի աջակցության հիմնադրամի հիմնադիր և քանդակագործի թոռնուհի Աննա Սարգսյանը։

«Անտառի արքան» բացառիկ օրինակ է, որտեղ միահյուսվում են բնությունն ու արվեստը՝ արտահայտելով Դիլիջանի բնաշխարհին բնորոշ ոգին և ինքնությունը։ Ցուցատախտակի տեղադրումը հնարավորություն է տալիս այցելուներին առավել ամբողջական ծանոթանալ քանդակի ստեղծման պատմությանը, գաղափարական նշանակությանը և նրա ունեցած դերին քաղաքի մշակութային հիշողության ձևավորման մեջ։ Նախաձեռնությունը միտված է ոչ միայն արվեստային ժառանգության պահպանմանը, այլև մշակութային տուրիզմի խթանմանը։

 «Սարեր» մշակութային ՀԿ-ի հիմնադիր-նախագահ Էռնա Ռևազովայի գնահատմամբ էլ մենք հաճախ չենք պատկերացնում, թե որքան գանձեր են թաքնված Հայաստանի գողտրիկ անկյուններում և ինչպիսի սիրով են արվեստի գործիչները վերաբերվել հայրենի հողին։

«Անտառի արքան»  այդպիսի մոտեցման վառ օրինակն է։ Ժամանակին դիլիջանյան զովացուցիչ անտառների խորհրդանիշն ու պահապանը դարձած այս  քանդակն անարդարացիորեն մոռացության էր մատնվել: Բայց հիմա, այս գեղեցիկ նախագծի շնորհիվ, մենք ուրախ ենք հիշեցնել Դիլիջանի բնակիչներին և հյուրերին ծառաքանդակի գոյության մասին։ Այժմ շատերը կիմանան «Անտառի արքայի» մասին և, համոզված եմ՝ կցանկանան գրկել մեր արքայական ծառն ու լցվել նրա ուժով։»

Ցուցատախտակը «Անտառի արքան» կդարձնի Դիլիջանի մշակութային երթուղիների կարևոր կանգառներից մեկը՝ հետաքրքրություն առաջացնելով ինչպես տեղացի այցելուների, այնպես էլ արտասահմանյան զբոսաշրջիկների շրջանում։

Այս նախաձեռնությունը ևս մեկ անգամ ընդգծում է, որ Դիլիջանը ոչ միայն բնության և հանգստի, այլև մշակութային ինքնատիպ միջավայրի քաղաք է, որտեղ արվեստի յուրաքանչյուր խորհրդանիշ պատմում է քաղաքի անցյալի, ներկայի և ապագայի մասին։

«Անտառի Արքան» գտնվում է Խանջյանի ամառանոցի մոտ, որը կառուցվել է 1920-ականների վերջում։ Այսօր և՛ շենքը, և՛ հարակից տարածքը պատկանում են Հայաստանի Հանրապետության Կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարությանը (ԿԳՄՍՆ), որը և որոշելու է ամառանոցի ապագան։

Միևնույն ժամանակ, «Գրին Ռոք» ընկերությունը աջակցել է պահպանման գործընթացին՝ ֆինանսավորելով տարածքի ուսումնասիրությունը մասնագետների հետ, կազմակերպելով հանրային լսումներ Դիլիջանի համայնքի հետ և ներկայացնելով պահպանության առաջարկություններ։

***

При поддержке компании «Грин Рок» «Царь леса» в дальнейшем станет одним из любимых мест для туристов, посещающих Дилижан.

Один из символов Дилижана — уникальная древесная скульптура «Царь леса» — теперь оснащён информационной табличкой, а с помощью QR-кодов туристы могут познакомиться не только с аудиоисторией создания дерева, но и с деятельностью скульптора Ары Саргсяна. Инициатива принадлежит культурной НПО «Сарер» и Фонду поддержки Дома-музея Ары Саргсяна. Проект реализован при поддержке компании «Грин Рок».

Установка информационной таблички является важным шагом в направлении сохранения культурного наследия города и развития туристической привлекательности. Это уникальное произведение искусства, которое на протяжении десятилетий считается одним из символов Дилижана, теперь будет представлено общественности в новом формате, подчёркивая его историческую, культурную и художественную ценность.

«Царь леса» — уникальная работа Ары Саргсяна, которую он создал и разместил в Дилижане прямо на дереве, среди живых ветвей. Это редкий пример гармоничного слияния искусства и природы: образ словно становится частью леса. Скульптура выполнена из обожжённого шамота и уже около 60 лет выдерживает дождь, снег и ветер, оставаясь живым символом духа Дилижана и выражением глубокого уважения мастера к природе», — сказала на церемонии открытия директор Дома-музея Ары Саргсяна, основатель Фонда поддержки дома-музея и внучка скульптора Анна Саргсян.

«Царь леса» — исключительный пример, в котором переплетаются природа и искусство, отражая дух и идентичность дилижанской природы. Установка информационной таблички даёт посетителям возможность более полно познакомиться с историей создания скульптуры, её идейным значением и ролью в формировании культурной памяти города. Инициатива направлена не только на сохранение художественного наследия, но и на развитие культурного туризма.

По оценке основательницы и президента культурной НПО «Сарер» Эрны Ревазовой, мы часто даже не представляем, какие сокровища скрыты в укромных уголках Армении и с какой любовью деятели искусства относились к родной земле.

«Царь леса» — яркий пример такого подхода. Когда-то ставший символом и хранителем прохладных дилижанских лесов, этот скульптурный образ был несправедливо предан забвению. Но теперь, благодаря этому прекрасному проекту, мы рады вновь напомнить жителям и гостям Дилижана о существовании этой древесной скульптуры. Теперь многие узнают о «Царе леса» и, уверена, захотят обнять наше царственное дерево и наполниться его силой.

Информационная табличка сделает «Царя леса» одной из важных остановок культурных маршрутов Дилижана, вызывая интерес как у местных жителей, так и у иностранных туристов.

Эта инициатива ещё раз подчёркивает, что Дилижан — это не только город природы и отдыха, но и уникальная культурная среда, где каждый символ искусства рассказывает историю прошлого, настоящего и будущего города.

«Царь леса» расположен рядом с дачей Ханджяна, построенной в конце 1920-х годов. Сегодня и здание, и прилегающая территория находятся в ведении Министерства образования, науки, культуры и спорта Республики Армения, которое и будет определять будущее дачи.

Одновременно компания «Грин Рок» поддержала процесс сохранения, профинансировав изучение территории с участием специалистов, организовав общественные обсуждения с общиной Дилижана и представив предложения по сохранению.

***

With the support of “Green Rock”, the “King of the Forest” will henceforth become one of the favorite destinations for tourists visiting Dilijan.

One of Dilijan’s symbols—the unique tree sculpture “King of the Forest”—now features an information plaque, and through QR codes visitors can learn not only the audio story of its creation, but also about the work of sculptor Ara Sargsyan. The initiative was undertaken by the “Sareer” cultural NGO and the Ara Sargsyan House-Museum Support Foundation. The project was implemented with the support of “Green Rock”.

The installation of the information plaque marks an important step toward preserving the city’s cultural heritage and enhancing its tourism appeal. This unique work of art, long regarded as one of Dilijan’s defining symbols, is now presented to the public in a renewed format, highlighting its historical, cultural, and artistic significance.

The “King of the Forest” is a unique creation by Ara Sargsyan, installed directly on a living tree among its branches in Dilijan. It is a rare example of the harmonious fusion of art and nature, where the sculpture appears to become part of the forest itself. Made of fired chamotte, it has endured rain, snow, and wind for nearly 60 years, remaining a living symbol of Dilijan’s spirit and a testament to the artist’s deep respect for nature, said Anna Sargsyan, Director of the Ara Sargsyan House-Museum, founder of the House-Museum Support Foundation, and the sculptor’s granddaughter, during the opening ceremony.

The “King of the Forest” is an exceptional example of the intertwining of nature and art, reflecting the spirit and identity of Dilijan’s landscape. The information plaque provides visitors with a more comprehensive understanding of the sculpture’s history, its conceptual significance, and its role in shaping the city’s cultural memory. The initiative is aimed not only at preserving artistic heritage but also at promoting cultural tourism.

According to Erna Revazova, founder and president of the “Sareer” cultural NGO, we often fail to realize how many treasures are hidden in Armenia’s picturesque corners and how deeply artists have loved and been inspired by their homeland.

The “King of the Forest” is a vivid example of this approach. Once a symbol and guardian of Dilijan’s refreshing forests, the sculpture was unjustly forgotten. Today, thanks to this initiative, it is being reintroduced to both residents and visitors of Dilijan. Many will now learn about the “King of the Forest”, and I am confident they will want to embrace this royal tree and be filled with its strength, she noted.

The information plaque will make the “King of the Forest” an important stop on Dilijan’s cultural routes, attracting interest from both local and international visitors.

This initiative once again highlights that Dilijan is not only a destination for nature and relaxation, but also a unique cultural environment where every artistic symbol tells the story of the city’s past, present, and future.

The “King of the Forest” is located near the Khanjyan summer residence, built in the late 1920s. Today, both the building and the surrounding area are under the jurisdiction of the Ministry of Education, Science, Culture and Sports of the Republic of Armenia, which will determine the future of the site.

At the same time, “Green Rock” supported the preservation process by financing a professional study of the area, organizing public consultations with the Dilijan community, and presenting conservation recommendations.