ԱՇՈՏ ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ
Լատվիայում ծնված Խորեն Ստալբեն մանուկ հասակից գիտեր, որ իր երակներում հայկական արյուն է հոսում: Տեղյակ էր, որ իր հայրը հայ նշանավոր դերասան է, սակայն 48 երկար տարիներ անցան, մինչեւ որ զգացՙ հասունացել է Հայաստան այցելելու պահը: Այդ այցելությունը կազմակերպելու առաջարկը լատվիական TV3 հեռուստաալիքի «Աստղերը ճանապարհորդում են» հաղորդումից էր: «Լատվիայի իմ հայ ընկերներն ասացինՙ դու պիտի մեկնես, որպեսզի հասկանաս, թե ինչու ես դու այնպիսին, ինչպիսին ես»:
Լատվիուհի մոր ու հայ հոր երկարամյա ընկերությունից ծնվում է Խորենը, որին մայրը կնքում է հոր անունով: «Հայրս իմ կուռքն էր, օրինակ էր ինձ համար ես նրան երբեք չեմ հանդիպել, բայց շատ բան գիտեի նրա մասին: Դեռ մանուկ հասակիցս մայրս շատ է պատմել հորս մասին, ու միայն դրականըՙ որքան նա լավն է, հմայիչ, տաղանդավորՙ ինձ փոխանցելով այն սերը, որ նա կրում էր հորս հանդեպ»:
Դեռատի հասակում Խորենը ցավ էր զգում, որ մեծանում է առանց հոր: Առաջին մարդը, որ նրան ոգեշնչեց ճանաչել իր հայկական արմատները, ռեժիսոր Մառա Կիմելեն էր, որն աշխատել էր Խորենի հոր հետ «Ձեր անունը Խորե՞ն է: Ձեր հայրը հա՞յ է: Պետք չէ ամաչել դրանից, հպարտացե՛ք դրանով»,- նրա խոսքերը մեծ ազդեցություն են թողել ուսանող Խորենի վրա: Նա բացահայտեց, որ աշխարհի մեծագույն բռնցքամարտիկներ եւսՙ Մայք Թայսոնը, Մուհամեդ Ալին եւ ուրիշներ, նույն ընդհանրությունն ունենՙ առանց հայր են մեծացել
Հոր հետ մայրն էր հեռախոսով կապ պահում հայրը Հայաստանում ընտանիք ուներ, իսկ Խորենը չէր ուզում նրանց որեւէ կերպ անհանգստացնելՙ գերադասելով սպասել հարմար առիթի: 15 տարի առաջ ընդհանուր ծանոթները հայտնեցին հոր մահվան բոթը:
Եվ ահա 2019 թվականին Խորենը Հայաստանում է: Չնայած նա ցանկանում էր թաքցնել իր զգացումները, բայց հաղորդման ստեղծագործական խումբը նկատում է, թե որքան կարեւոր է այս այցելությունը նրա համար: Խորենը խոստովանում է, որ իսկապես անհամբերությամբ էր սպասում այն պահին, երբ ոտք կդնի Հայաստանի հողին, որը նրա երազանքն էր: Սպասումներն արդարացան «Ամեն ինչ ավելի լավ էր, քան կարող էի պատկերացնել»: Օդակայանից մայրաքաղաք տանող ճանապարհին նա կանգնեցնում է մեքենան, որպեսզի հպվի հայոց հողին, համբուրի այն:
Լինելով Ծիծեռնակաբերդում, ծանոթանալով հինավուրց եկեղեցիներին, ըմբոշխնելով Հայաստանի բնությունը, տեսարժան վայրերը եւ մարդկանց հյուրասիրությունըՙ Խորենը շտապում է իրականացնել ծրագրածըՙ հանդիպում է ազգականներին ու այցելում հոր գերեզմանին:
Քրոջ հետ հանդիպումը վերջինիս համար անակնկալ է լինումՙ չափազանց զգացմունքային եւ տպավորիչ: Խորենին շատ լավ են ընդունում նաեւ զարմիկները, որոնցից երկուսը նրա անվանակիցներն են:
Հայաստանում լինելովՙ Խորենը հասկացավ, թե ինչու է սիրում գրկախառնվել, շփվող է ու բաց. դա այդքան բնորոշ է հայերին, քանի որ նրանք ունեն ուրույն աշխարհընկալում ու շփման միջոցներ:
Խորենի երեխաներից երկուսը կրում են հայկական անուններ: Ավագըՙ դարձյալ Խորեն, հոր հետ մասնակցել է խոհարարական հաղորդմանըՙ փայլելով հայկական ուտեստների պատրաստությամբ: Չորրորդ որդինՙ Աղասին, ծնվեց արդեն Հայաստան այցելությունից հետո, նրա մայրը լատվիահայ Լուսինե Ծատուրյանն է:
Իհարկե, 2020 թ Արցախյան պատերազմի օրերին էլ Խորենը չէր կարող անտարբեր մնալ նա բաց նամակով դիմեց Լատվիայի նախագահ Էգիլս Լեւիտսին:
