Ես զարմացած եմ, ուղղակի ապշած եւ արտայայտած եմ իմ ընդվզումս, թէ թրքական դաշնակից զօրքերու գրաւման ծիրէն դուրս գտնուող արցախեան տասնեակներով բնակավայրերու բնակիչները ինչ հեշտութեամբ կը հեռանան իրենց գիւղերէն: Տեղ մը ընդվզում չեղաւ: Խաղաղապահ զօրքերը հոն ուղղելու արարքներ չեղան: Հլու հնազանդ կը հեռանանք մեր բնակավայրերէն…
Կիլիկիոյ մէջ եւս առանց դիմադրութեան, բացի քանի մը հերոսական գոյամարտերէ, պարպեցինք ու հեռացանք, բայց ֆրանական զօրքերու հեռացումէն ետք…
Աղեքսանդրէթի սանճաքին մէջ թրքական զօրքերը չեկած մենք կամովին հեռացանք…
Նոյնը կ՛ընենք հիմա, բայց ռուսական խաղաղապահ զօրքերու գալէն ետք:
Մեր ժողովուրդը չկրցաւ ըսել ՛՛Ես թքած ունիմ այդ համաձայնութիւններուն վրայ… Ես չեմ հեռանար իմ գիւղէս…՛՛
Մենք՝ հայերս, կը ծաղրէինք 1948-ին իրենց երկրէն փախած պաղեստինցիները, թէ ՛՛մի՛ լաք, դուք ծախեցիք ձեր հայրենիքը՛՛:
Նոյն ատեն աշխարհն ալ հիացած է , թէ ինչպէս երկիր մնացած պաղեստինցիները յամառօրէն կը պայքարին իրենց գոյութեան եւ հայրենիքին համար: Ժողովրդային պայքարը խտացուած է հետեւեալ ասոյթ դարձած բանաստեղծութեան մէջ.
Շաճարա ատ-տար
Թանճարա ալ-նար
Հաճարա… ես սըդդար:
Ազատ թարգմանութեամբ՝
Տան բակի ծառը շարունակուող ազգային գոյութիւնն է,
Կրակի վրայ դրուած կաթսան ազգային խնդիրն է,
Քարը, ով Պահպանիչ, մեր վերջին զէնք է…
Ես զարմացած եմ ոչ թէ մեր պետութեան անճարութեան վրայ, այլ իմ ժողովուրդիս անտրտունջ կամակատարութեան վրայ:
Մեր վերջին հարիւրամեայ պատմութենէն ատիկա սորված ենք միայն…
Այսքան կրաւորականութիւն հաւաքական ինքնասպանութիւն է…
Յակոբ ՉՈԼԱՔԵԱՆ
