ԵՐԵՎԱՆ-ՏԱԼԼԻՆՆ – Քրիստինա Դավիդյանցը (ծնված 1974 թվականին, Բաքվում) հայազգի էստոնացի կինոռեժիսոր եւ կինոարտադրիչ է, նաեւ կինոլրագրող: 2001 թվականին ստացել է կինոյի եւ վիդեոյի բեմադրության բակալավրի աստիճան (վավերագրական կինոարտադրության մասնագիտացմամբ) Տալլիննի մանկավարժական համալսարանի մշակութաբանության բաժանմունքում, իսկ 2023-ին՝ հեռուստատեսության եւ սցենարի մագիստրոսի աստիճան: Ռուսերենից էստոներեն է թարգմանել Էլդա Գրինի «Ձեռքերը» պատմվածքը: Քույրերը՝ Յանա եւ Բրիգիտտա Դավիդյանցները եւ եղբայրը՝ Դավիթ Դավիդյանցը, նույնպես ակտիվորեն գործում են էստոնական մշակութային ասպարեզում:
–Քրիստի՛նա, հիշում եմ քո «Մտերիմ քաղաք» ֆիլմը, որը ցուցադրվեց Երեւանի առաջին «Ոսկե ծիրան» կինոփառատոնում եւ արժանացավ ժյուրիի հատուկ մրցանակին: Այդ ժամանակվանից ի վեր նկարահանել եք այլ ֆիլմեր եւս, հիմնականում՝ վավերագրական: Ո՞ր թեմաներն են ձեզ ամենաշատը հետաքրքրում կինոյում:
-Հավանաբար, ինձ ամենամոտն այն մարդկանց թեման է, որոնք չեն տեղավորվում ընդհանուր սահմանների մեջ, ինչը հասկանալի է կինոարտադրության տեսանկյունից, քանի որ ցանկացած ներքին կամ արտաքին յուրաքանչյուր հակամարտություն ինչ-որ բան պատմելու հիմքն է: Այս պահին ես ավելի շատ աշխատում եմ որպես արտադրիչ՝ կենտրոնանալով վավերագրական ֆիլմերի վրա, բայց որպես բեմադրիչ իմ «Տալլինը այրվում է» փաստագրությունը նախատեսվում է թողարկել այս աշնանը: Այն ուսումնասիրում է փանք երաժշտությունը եւ դրա դերը խորհրդային շրջանի Էստոնիայում: Բացի այդ, մշակում եմ լիամետրաժ կինոնկարի նախագիծ, չնայած դեռ շատ վաղ է դրա մասին խոսել:
Իմ վերջին վավերագրական ֆիլմը՝ «Արվեստը եւ սառը պատերազմը», նմանատիպ թեմայով է: Այն պատմում է Տալլիննի եւ Մոսկվայի ոչ պաշտոնական արվեստի ներկայացուցիչների մասին, որոնք, չնայած սառը պատերազմին, փորձել են արտահայտվել եւ գտնել ճանապարհ դեպի արեւմտյան արվեստի սիրահարները: Ֆիլմի ռեժիսոր Սանդրա Յոոգեւան սերում է արվեստագետների ընտանիքից, ինչը մեզ արժեքավոր ներքին տեղեկություններ է տրամադրում:
-2019 թվականին հրատարակվել է ձեր «Էստոնական կինոյի 100 տարին» գիրքը: Ինչպե՞ս կբնութագրեք կինոն որպես Էստոնիայի մշակութային երեւույթ եւ դրա դերը էստոնական հասարակության մեջ:
-Էստոնական կինոն անցել է տարբեր ժամանակաշրջանների միջով: Մինչեւ 1940 թվականի խորհրդային բռնազավթումն այստեղ բավականաչափ ֆիլմեր են նկարահանվել, եւ այդ ժամանակվա կինոքննադատությունները կարդալով՝ բավականին զվարճալի է հասկանալ, որ տարիների ընթացքում նույն բողոքները շարունակվել են՝ չկա բավարար ներգրավվածություն, բյուջեն չափազանց փոքր է, նպատակները չեն համապատասխանում իրականությանը եւ այլն: Խորհրդային շրջանում մենք ունեցել ենք մի քանի փայլուն դրսեւորումներ, բայց լավագույն շրջանը, անկասկած, եղել են վերջին 15-20 տարիները, երբ տեղական հանդիսատեսը բացահայտել է էստոնական կինոն, եւ մեր ֆիլմերը նույնպես միջազգային լայն ճանաչում են ստացել:
–Որպես կինոպատմաբան, այս գրքում քննարկե՞լ եք նաեւ ձեր սեփական ֆիլմերը:
-Ո՛չ, դրա անհրաժեշտությունը չկա:
–Հիշում եմ, որ դուք վավերագրական նախագիծ ունեիք Ցեղասպանության ժամանակ հայերին սատարած էստոնացի միսիոներուհի Հեդվիգ Բյուլի մասին: Այս նախագիծն իրականություն դարձե՞լ է:
-Ֆիլմի աշխատանքներն այժմ սառեցված են, բայց թեման փակված չէ: Նկարահանումներն ավարտվել են, եւ այն ամբողջացնելու համար ես պետք է ռեսուրսներ գտնեմ, այդ թվում՝ մտավոր ուժ:
–Ձեր հայրը՝ բաքվեցի Արտյոմ Դավիդյանցը, երկար տարիներ դասախոսել է Տալլիննի մանկավարժական ինստիտուտում, եղել է Էստոնիայի հայկական մշակութային ընկերության ղեկավարը եւ Էստոնիայի հայկական ազգային ընկերության նախագահը: Կարո՞ղ եք պատմել ձեր հայկական ծագման մասին եւ այն մասին, թե ձեր ընտանիքը Ադրբեջանում զգացե՞լ է հայատյացությունը կամ տուժե՞լ է դրանից:
-Իմ քույրը՝ Բրիգիտտան, վերջերս հրատարակել է այս թեմայով պատմվածքների ժողովածու: Կարծում եմ՝ նա կարող է լինել հաջորդ Դավիդյանցը, որի հետ արժե հարցազրույց վարել:
–Ձեր մայրը՝ Ինգե Դավիդյանցը, լատվիա-էստոնական ծագում ունի: Ի՞նչ դեր է խաղում ձեր հայկական ծագումն այս խառը ժառանգության մեջ եւ ինչպե՞ս է այն ազդել ձեր ինքնության վրա:
-Ցանկացած խառը ժառանգություն մարդուն տալիս է իրերի հանդեպ տարբեր տեսանկյուն, այսպես ասած՝ կողմնակի հայացք: Սա կարող է լինել ե՛ւ առավելություն, ե՛ւ թերություն: Ես չէի ասի, որ միայն հայկական ծագումն է ազդել ինձ վրա. ամեն ինչ շատ ավելի բարդ է…
–Ներկայումս ունե՞ք Հայաստանի եւ հայերի հետ կապված որեւէ նախագիծ:
-Այս պահին չունեմ, բայց ես բաց եմ տարբեր գաղափարների համար: Որպես կինոարտադրիչ՝ ես միշտ փնտրում եմ հետաքրքրական պատմություններ…
ԱՐԾՎԻ ԲԱԽՉԻՆՅԱՆ
