Ճիշտ գործածենք հայերեն բառերը
Արցախյան քառասունչորսօրյա պատերազմի ընթացքում հայկական հեռուստաեթերում ակտիվացած հասկացություններից, բառերից երկուսը կապված էին հայրենիքում եւ Սփյուռքում իրականացվող բանականպաստ դրամական նվիրատվությունների, փոխանցումների հետ: Դրանց վերաբերյալ պարբերաբար հնչող տեղեկատվությունում անվերջ կրկնվող «նվիրաբերություն», «նվիրաբերում» եւ «հավաքագրում», «հավաքագրված» բառերը երաժշտության մեջ հնչող կեղծ ձայնելեւէջի հանգույն ականջ էին ծակում: Ասենքՙ ինչու:
Փող, իր կամ այլ մի բան նվեր տալը սովորաբար, ինչպես բառն է հուշում, նվիրատվություն է: Դա անելըՙ նվիրատվություն անել, իսկ նվեր անողըՙ նվիրատու: Սա երեւի բացատրելու կարիք չկա: Իսկ ահա նվիրաբերումը (նվիրաբերելը, նվիրաբերությունը), նախորդ հասկացության հետ իմաստային անառարկելի ընդհանրությամբ հանդերձ, սովորաբար ունի նրբերանգային ու ոճական որոշակի տարբերություն: Սա ավելի խոր ու վեհիմաստ արտահայտություն է: Նվիրաբերումը, ավելի շատ, մի բանին նվիրումն է, զոհաբերումն է, ուժերը, ողջ ջանք ու եռանդը, կյանքի ընթացքը մի գաղափարի, մի գործի ի սպաս դնելն է: Վերջին հաշվով, նվիրաբերում են կյա՛նքը… ինչը եւ արեցին մեր ազգի հազարավոր երիտասարդ ու ոչ երիտասարդ զավակները:
Կարծում ենքՙ տարբերությունն ակնհայտ է: Եվ չի կարելի ասել նաեւ, օրինակ, այսինչ մարզին նվիրաբերվելու է այսքան, մյուս-մյուսինՙ այսքան շտապօգնության մեքենա: Այս օրինակն էլ համացանցից է:
Իսկ ահա բերված համատեքստումՙ դրամահավաքների, գումարների պարագայում «հավաքագրում» հասկացության տարածված գործածությունը («Հավաքագրվել է այսքան գումար») անկասկած սխալ է: Փողը, գումարը կարող է հանգանակվել, կարող է հավաքվել, իսկ հավաքագրվել կարող են միայն մարդիկ: Որովհետեւ հավաքագրումը, հավաքագրելը որեւէ նպատակի, գործի համար մարդկանց, մարդկային նոր ուժեր հավաքելը, ընդգրկելը, ցուցակագրելը, վարձելն է: Մոտավորապեսՙ ռուսերեն «վերբովկա» ասվածը:
Արագ փոփոխվող կյանքը միշտ նորանոր հասկացություններ է առաջ բերում: Մեր լեզուն ունի դրանք իր կանոններով անվանելու բոլոր հնարավորություններն ու միջոցները, սակայն քանի որ մենք վաղուց բավարար չենք գնահատում մերը, երբեմն առանց մտածելու կրկնում, նաեւ կապկում ենք ուրիշներից ինչ ասես: Այս առումով պարզապես վախեցնող են մեր պաշտոնական խոսքում իսկ վաղուց գրանցում ստացած «թիրախ» եւ դրանով բաղադրված մյուս բառերն ու արտահայտությունները: Ասում ենՙ է՛լ «թիրախ համայնքներ» (մեղա՜յ Աստծու), է՛լ «թիրախային խմբեր», է՛լ «թիրախավորված մոտեցում», ու չեն մտածումՙ թիրախն ինչ է:
Իսկ թիրախը ուղիղ իմաստով, ճիշտ է, նպատակակետ է, բայց այն նպատակակետն է, որին խփում, խոցում, որը ավելի հաճախ հենց ոչնչացնում են: Եվ նույնիսկ փոխաբերական իմաստով գործածության դեպքում էլ այդ բառն ավելի շատ որեւէ բացասական գործողության ու վերաբերմունքի առարկա է նշանակում:
Սակայն էլի ասում, գրում ենՙ թիրախավորել ենք այս-այս խմբերին: Ու որոշ դեպքերում իրոք թիրախավորում ենՙ հենց ոչ բարի մտադրությամբ: Գուցե ի սկզբանե ոչ պատահաբար է գործածության մեջ դրվել այս հասկացությունը, որն ակամա եկել է մեր անկախության արշալույսին իրենց դրամներով Հայաստան մուտք գործած որոշ «բարեգործ» կազմակերպությունների անթաքույց բառապաշարից, անգլերեն to target կամ հենց target ու targeting բառերից:
Մեզ ի՞նչն է ստիպել «թիրախավորված օժանդակություն հատկացնել» ասելու փոխարեն ասելՙ նպատակային, հասցեական կամ գուցե մեկ այլ նման բառով բնորոշվող օժանդակություն: Եվ ի՞նչ. պատերազմի օրերին թշնամին թիրախավորում էր Շուշին ու Ստեփանակերտը, իսկ մեր պետական մարմինները «թիրախավորում» էին մեր սոցիալական եւ այլ տարբեր խմբերին…
