Արժանապատիվ ապրելու բանաձեւը

Մարդու կյանքի տեւողությունն այնքան է, որքան նրան հիշում են:

Կարպիս Ափրիկյանն այն երջանիկներից է, որը հարատեւ կմնա նրան ճանաչողների ու եկող սերնդի հիշողոիթյան մեջ:

80-ամյակի կապակցությամբ հարցազրույց էի ունեցել. արդյո՞ք դուք ձեզ համարում եք երջանիկ մարդ հարցին Կարպիս Ափրիկյանը պատասխանել էր.

«Այս կյանքում երջանկությունը հարաբերական իմաստ ունի, նայած՝ ով, ինչի համար է իրեն երջանիկ համարում: Երիտասարդության տարիներիս նյութական շատ դժվարություններ կային, բայց ուրախ ու երջանիկ էինք, սակայն այսօր  մարդիկ կարծես թե ավելի ապահով կյանքի մեջ են, իրենց երջանիկ չեն զգում: Հետեւաբար, երբ կտեսնես, թե շուրջդ ինչեր են կատարվում, ինչպիսի խնդիրների առաջ է կանգնած հայ ժողովուրդը,  լիակատար  երջանիկ չես կարող լինել»:

Կարպիս Ափրիկյանին, ինչպես ընդունված է ասել, ծանոթ եմ մոտիկից: Քանիցս շփվելով, զրուցելով նրա հետ՝ ամեն անգամ ինձ համար հայտնաբերել եմ մի հետաքրքրական, յուրահատուկ բան, որը միայն ու միայն հատուկ էր իրեն:

Հոգու խորքում կային փայփայած շատ երազներ, հիշողության մեջ դեռ թարմ էին մանկության, պատանեկության տարիները…

Վերջին իմ զրույցի ընթացքում ես բացահայտեցի որոշ բաներ, որոնց քչերն են տեղյակ:

Ֆրանսահայ երաժիշտ, խմբավար, Փարիզի «Սիփան-Կոմիտաս» երգչախմբի երկարամյա ղեկավար Կարպիս Ափրիկյանը  ծնվել է 1926թ. Ալեքսանդրիա (Եգիպտոս), հաճախել է տեղի Պողոսյան վարժարանը, որի դիմաց գտնվում էր Սուրբ Պողոս-Պետրոս եկեղեցին՝  փոքրերի դպրաց դասով: Քանի որ  ձայնային լավ տվյալներ ուներ, մասնակցում էր դպրաց դասերին: Հարեւանությամբ կար նաեւ մարմնամարզական ակումբ. Ինչպես ինքն էր ասում, քանի որ տաքարյուն երիտասարդ էր, երգ-երաժշտություն սիրելուց բացի սիրում էր նաեւ զբաղվել սպորտով: Ամեն կիրակի եկեղեցում մեներգներն ինքն էր կատարում, սակայն երբեմն  եկեղեցի գնալու փոխարեն գնում էր սպորտի:

Երգի ուսուցիչ Աշոտ Պատմագրյանը Պարսկաստանից էր եկել, լավ մանկավարժ էր:  Իր օպերետները բավական հետաքրքրական էր ոչ միայն հայերի, նաեւ՝ օտարների համար: Այդպես մեծանում է երաժշտական միջավայրում: Իրենց  տնից քիչ ավելի հեռու ակումբ կար, երաժշտական ղեկավարը Երվանդ Ալեքսանյանն էր, նրա «Քնար» երգչախմբի մեջ նույնպես մեներգեր կային,  Գոհար Գասպարյանն էլ, նախքան հայրենադարձվելը, այդ երգչախմբում էր երգում:

Աշոտ Պատմագրյանը, մեկ օր հանդիպում է հայրիկին եւ ասում, որ տղայիդ պետք է ուղարկենք Եվրոպա: Հայրը պղնձագործ էր եւ ամբողջ միտքն այն էր, որ իր տան տղան  իր գործը պիտի շարունակի, Պատմագրյանին ասել էր, որ հանկարծ որդուն չոգեւորի, այդ գաղափարի մասին նրան ոչինչ չասի:

Դժբախտաբար, 55 տարեկանում հայրը մահանում է, այդ ժամանակ Կարպիս Ափրիկյանը 16 տարեկան էր,  սովորում էր ամերիկյան քոլեջում: Ստիպված թողնում է ուսումը: Ընտանիքով 6 հոգի էին եւ որբ քույր ունեին:  1915 թվականի Ցեղասպանությունից հետո էր  հայրն իր խնամքի տակ վերցրել նրան: Այդ մասին իմացել էր հոր մահից հետո միայն :

Կարպիս Ափրիկյանին միշտ հետաքրքրել են ազգային հարցերը: 17 տարեկան էր, երբ  ընդունվեց Դաշնակցության շարքերը, չնայած՝ սահմանը 18 տարեկանն էր.  իրեն  համարում էին ընտանիքի պատասխանատու, այդ մեկ տարի փոքր լինելը հաշվի չէին առել:

1952թ., երբ որ Եգիպտոսում իշխանափոխություն եղավ, Կարպիս Ափրիկյանն այն ժամանակ Համազգայինի երգչախմբի ղեկավարն էր:

Բյուզանդ Կռանյան երիտասարդ բանաստեղծի  միջնորդությամբ  Կարպիս Ափրիկյանին ուղեւորում են  Եվրոպա, քանի որ Ֆրանսիան հայաշատ էր, ընտրում է Ֆրանսիան, հակառակ նրան, որ ավելի լավ անգլերեն գիտեր, քան ֆրանսերեն:

1953 թվականից «Սիփան-Կոմիտաս» երգչախմբի ղեկավարն էր:

Ոչ ոք չգիտեր, որ  միաժամանակ  զբաղվում էր սպորտով՝ ձողացատկով: Ինչպես ինքն էր ասում՝ կցատկեր մոտավորապես 3 մ 70 սմ բարձրություն: Մրցույթներին մասնակցելու օրերին ֆրանսիական թերթերը գրել էին՝ Maestro Կարպիս Ափրիկյանը ցատկեց 3 մ 20 սմ, 3 մ 60 սմ, 3 մ 70 սմ եւ այլն: 

Ամուսնանալով Աննիկ Մինասյանի հետ, մեծացնելով իրենց որդիներին՝ Կորյունին ու Արային,  հայկական ավանդույթներով՝ ամուր ընտանիք են կազմել:

Ազատ ժամանակ Կարպիս Ափրիկյանը սիրում էր լսել ուրիշների երաժշտական գործերը,  հետեւում էր  մշակութային, քաղաքական անցուդարձին:

ԱՐՑԱԽԱՊԱՏՈՒՄ հաղորդաշարիս մշտական ունկնդիրն էր: Նրա համար Արցախի կորուստը ամենից ցավոտ իրողությունն էր, որին չկարողացավ համակերպվել…

Թանկագին Կարպիս Ափրիկյան,

դուք երջանիկ մարդ եք, որովհետեւ վայելում եք ՀԱՅ ժողովրդի սերն ու հարգանքը: Ձեր ղեկավարած «Սիփան-Կոմիտաս» երգչախումբը ձեր ապրած տարիների բարձրարժեք վաստակն է: Ձեր շնորհիվ հայ երգը տարածվել է Ֆրանսիայի, Բելգիայի, Շվեցարիայի, Գերմանիայի, Հոլանդիայի, Իտալիայի եւ այլ երկրներում: Բազմաթիվ համերգներով մասնակցել եք տարբեր փառատոնների եւ մրցանակներ շահել:

Ձեր անխոնջ, բազմամյա վաստակի համար Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Վազգեն Ա Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսը եւ Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Բ Կաթողիկոսը,  Մեծի Տանն Կիլիկիո Արամ Ա  Կաթողիկոսը ձեզ շնորհել են մշակութային բարձրագույն պատիվը համարվող «Ներսես Շնորհալի», «Սահակ Մեսրոպ» եւ «Մեսրոպ Մաշտոց« շքանշանները: Բոլորի հիշողության մեջ դեռ թարմ է Ժակ Շիրակի պարգեւը, երբ քաղաքապետ էր: Դուք նրա կողմից պարգեւատրվել եք «Me՛daille Vermeil de la Ville de Paris»  շքանշանով: Մի քանի շաբաթ առաջ կրկին նույն  պատվավոր շքանշանին եք արժանացել Փարիզի քաղաքապետարանի կողմից:

Ննջեք խաղաղությամբ, Maestro, ձեր ապրած 98 տարիները պայքարի երկար շրջան էր, որը պատիվ կբերեր յուրաքանչյուր արժանապատիվ հայի, արվեստագետի:                                         

ԱՆԺԵԼԱ  ՍԱՀԱԿՅԱՆ     

Փարիզ