Ինչու՞ անվտանգություն ու դիվերսիֆիկացիա ոչ Իրանի հետ. որովհետեւ Իրանի հետ ԵՄ-ն ունի քաղաքական խնդիրներ, իսկ Թուրքիայի հետ՝ ո՞չ. վերլուծություն

Արմենպրեսը հայտնում է, թե Եվրամիությունը 500 միլիոն կներդնի Հայաստանի էներգետիկ անվտանգությունն ու դիվերսիֆիկացիան ամրապնդելու համար: Այդպես ենք կարդում: Հղում է արվում Բրյուսելում հայ լրագրողների խմբի հետ եվրահանձնակատար Մարթա Կոսի խոսքերին: Կոսը եվրահանձնակատարն է հարեւանության եւ ընդլայնման հարցերով:

Հնչում է բավականին տպավորիչ՝ ԵՄ-ն 500 միլիոն կներդնի Հայաստանի էներգետիկ անվտանգության ու դիվերսիֆիկացիայի համար: Իհարկե Շարլ Միշելի 2,5 միլիարդ եվրոն չէ, որի քաղաքական գինը փաստորեն Արցախն էր՝ նրա բրյուսելյան գործընթացով, բայց 500 միլիոն եվրոն էլ տպավորիչ թիվ է, առավել եւս Հայաստանի տնտեսության համար:

Հետո կարդում ենք՝ «Տաշքենդում մենք ստորագրել ենք փաստաթուղթ 500 միլիոն եվրո արժողությամբ մի նախագծի մասին։ Սա 500 միլիոն եվրոյի ներդրում է ձեր (խմբ․ նկատի ունի Հայաստանի) էլեկտրացանցը վրացական ցանցի հետ միացնելու համար, և մենք արդեն աշխատում ենք Հայաստան-Թուրքիա էլեկտրացանցի վրա: Ինչո՞ւ, որպեսզի դուք ավելի ու ավելի քիչ կախված լինեք Ռուսաստանից ստացվող էներգիայից: Եվ սա, գիտեք, գալիս է նաև մեր փորձառությունից: Մենք այժմ ունենք հատուկ էներգետիկ ծրագրեր Մոլդովայի, Ուկրաինայի և նաև մեզ համար: Օրինակ, երբ 2022 թվականին պատերազմը սկսվեց (խմբ․ նկատի ունի ռուս-ուկրաինական պատերազմը), Եվրոպան Ռուսաստանից ներկրում էր գազի 60%-ը, ածխի 50%-ը և, կարծում եմ, նավթի 40%-ը: Հիմա ածուխը 0 է, նավթը 0 է, իսկ գազի դեպքում մենք դանդաղորեն իջնում ենք 0-ի, ինչը միշտ չէ, որ հեշտ է, ինչպես դուք նույնպես գիտեք», մանրամասնել է Կոսը։

Նախ, հարց է առաջանում, ինչու՞ է Հայաստանի էներգահամակարգին վերաբերող թուղթը ստորագրվել Տաշքենդում: Տաշքենդում ի՞նչ է եղել: Թե այն 500 միլիոնը, որի մասին խոսում է եվրահանձնակատարը, գործնականում չի վերաբերում միայն Հայաստանին, այլ ներդրվելու է Եվրամիության ավելի լայն պլանների շրջանակում՝ Կենտրոնական Ասիայից մինչեւ Թուրքիա, որից պարզապես կարող է բաժին հասնել նաեւ Հայաստանին: Պարզապես, քարոզչական տեսանկյունից շահեկան է ներկայացնել այնպես, որ 500 միլիոնը նախատեսված է հենց Հայաստանի համար:

Միեւնույն ժամանակ, հարկ է նկատել, որ Հայաստանի եւ Վրաստանի էլեկտրացանցերի միացման ծրագիրը մեղմ ասած բոլորովին նոր չէ: Օրինակ, 2014 թվականին Հայաստանի ֆինանսների նախարար Գագիկ Խաչատրյանի, գերմանական KFW բանկի էներգետիկայի դեպարտամենտի տնօրենի եւ Հայաստանի էլցանցերի տնօրենի մասնակցությամբ ստորագրվել է համաձայնագիր, որով գերմանական բանկը Հայաստանին 85,5 միլիոն եվրո վարկ է տրամադրել Հայաստանի եւ Վրաստանի էներգետիկկ ցանցերը միացնելու ծրագրի համար:

Առավել հետաքրքիրն իհարկե Թուրքիայի պատմությունն է: Եվրահանձնակատարը սա համարում է Հայաստանի էներգետիկ անվտանգություն եւ դիվերսիֆիկացում:

Իսկ ինչու՞ անվտանգություն ու դիվերսիֆիկացիա ոչ Իրանի հետ: Որովհետեւ Իրանի հետ ԵՄ-ն ունի քաղաքական խնդիրներ, իսկ Թուրքիայի հետ՝ ո՞չ: Իհարկե պարզ է, Թուրքիան ԵՄ շահերի ծիրում է, իսկ Իրանը՝ պատժամիջոցների:

Դա, իհարկե, ԵՄ գործն է: Բայց Հայաստանի էներգետիկ անվտանգությունը շատ ավելի ընդունելի տարերակ կարող է ունենալ Իրանի ուղղությամբ զարգացնելու պարագայում, քան Թուրքիայի:

Երկրորդ, Հայաստանը էներգաարտադրող երկիր է, ունի արտադրող հզորություններ, ատոմակայան, նաեւ Նիկոլ Փաշինյանը հպարտանում է, թե «երկու ատոմակայանի հզորության չափ» արեւային կայաններ են կառուցել: Հայաստանն ունի հզոր ջերմակայաններ:

Թուրքիայի հետ ցանցերը միացնելը անվտանգության ի՞նչ հարց է լուծում, բացի այն, որ Թոււրքիային, փաստորեն, տալիս է Հայաստանի էներգետիկ համակարգին միջամտության ավելի մեծ հնարավորություն:

Հակոբ Բադալյան, քաղաքական վերլուծաբան