Կապիտուլյացիա (լատին․՝ capitulum), միջազգային իրավունքում՝ հաղթող կողմի պայմաններով կամ հրամանատարների համաձայնությամբ ցամաքային, օդային և ռազմածովային ուժերի կամ դրանց զորամասերի դիմադրության դադարեցումը ռազմական գործողությունների թատերաբեմում և ռազմական շրջաններում և պատերազմող պետության զինված ուժերի հանձնումն է հաղթող կողմին։
Որպես կանոն՝ կապիտուլյացիայի ժամանակ պարտավորություններ են դրվում (քաղաքական, տնտեսական, ռազմական, և այլն) պարտված կողմի վրա։ Այն պայմանավորում է ամբողջ սպառազինության, ռազմական, նավերի ու ինքնաթիռների, ամրոցների, ամրացված ռազմակետերի և ռազմական գույքի հանձնումը հակառակորդին, իսկ անձնակազմը հաղթողին է հանձնվում որպես գերի։
Կա կապիտուլյացիայի մեկ տեսակ ևս, երբ առանց որևէ պայմանի, իրականացվում է պարտված կողմի հանձնումը, իսկ հաղթողի կողմից հետագայում սահմանված պահանջները կատարվում են անվերապահորեն։
Սրանք կապիտուլյացիաների դասական ձեւակերպումներն են, որտեղ հաշվի չի առնվում կապիտուլյացիան ստորագրող սուբյեկտի անձնական մասնակցությունը։
Այդ իմաստով սպառիչ բացատրություն կա։
Էդուարդ Աղայանի «Արդի հայերենի բացատրական բառարանում», որտեղ կապիտուլյանտը բնորոշվում է որպես դժվարություններից դավաճանորեն նահանջող, անձնատուր լինելու, թշնամուն հանձնվելու պատրաստ մարդ։
Կարծում եմ՝ ընթերցողը փայլուն գիտակցում է կապիտուլյանտի վարք ունեցողի և կապիտուլյացիայի պրոցեսի սինթեզը։ Բայց դասական ձեւակերպումներն անզոր են նկարագրել կապիտուլյացիաների նոր՝ հայկական տեսակը, որը կատարվում է մեր երկրում քպականների պարագլխի ձեռամբ։
Դա զոռբայությամբ կապիտուլյացիա կատարելն է։ Փաստացի երկրի առաջին պաշտոնյան առանց հակառակորդի հետ ձևակերպված պայմանագրերի, զոռով, առանց պայմանների, նրան է հանձնում տարածքներ,ամրացված շրջաններ, դիրքեր, ճանապարհներ, գյուղեր, եկեղեցիներ, մշակութային հուշարձաններ։
Վերջիվերջո չկա ոչ մի պայմանագիր, չկա ոչ մի միջնորդ, չկա ոչ մի երաշխավոր, չկան երաշխիքներ, բայց քպ պարագլուխը իրականացնում է երկրի անվտանգային հաշվեկշռի խարխլում, տարածքների հանձնման հակասահմանադրական գործընթաց։
Ի՞նչ անել։
Ինչպե՞ս դիմագրավել այս կալիտուլյացիային և այն իրագործողին։
Դո՛ւրս գանք պայքարի, դուրս գանք փողոց և կանխենք երկրի կազմաքանդումն ու ոչնչացումը։
Հրայր Կամենդատյան, «Հայաքվե» նախաձեռնության ներկայացուցիչ
