Մայիսի 22-ին գերմանալեզու մեդիան արժեւորեց 100-ամյա Շառլ Ազնավուրին
Շանսոնն անշուշտ Ֆրանսիայինն ու Բելգիայինն է, սակայն մեծ Արտիստի՝ Ազնավուրի 100-ամյակի օրը՝ մայիսի 22-ին, գերմանալեզու լրատվամիջոցների անդրադարձն այնքան ճշգրիտ բնութագրեց 161 սմ հասակով բեմի եւ էկրանի հսկային, որ թվաց, թե գերմանացիները որսացել են նրա՝ ֆրանսերեն օտար բառերի մակերեսի, մաշկի տակ անշփոթելի մի շերտ, որ քնքուշ լեզվի սահմաններից անդին է, բոլոր զգայարաններին «դիպչում է»՝ սրտից ուղեղին է հասնում, կարեւորն՝ այնտեղ մնում է. Նրա տեքստը միտք է նորոգում:
Մյուս կարեւոր հանգամանքը, որ գերմանացիների ուշադրությունն է բեւեռել՝ Ազնավուրի՝ ինքնիրեն ստեղծելու ուժն է. Բոլոր հոդվածներում, հրապարակումներում, ռադիոհաղորդումներում շեշտվում է Շահնուր- Շառլի առաջին բեմելը՝ հազիվ 30 քմ սենյակում հայ գաղթականների Ազնավուրյան ընտանիքն ապրում էր սերն ավելացնելով, մշակույթին կառչած, վտարանդի այլ հայերի հետ արարման անմեկնելի ուժն էր, որ անսպառ կենսականություն հաղորդելով հաղթահարելի էր դարձնում կենցաղային դժվարությունները: Երկլեզու ստեղծագործական միջավայր՝ հայերեն, ռուսերեն երգ, բաց ունկն, որ որսում է ազգային, ժողովրդական երգի հարուստ գանձերը, յուրացնում դրանք, խաղում ելեւէջների հետ…Հետո մեծ բեմ՝ անհաղթահարելին հաղթահարելու հանձնառություն: Վերապրողի կամքն է այն շարժիչը, որ Ազնավուրի բնատուր տաղանդը բարձրացրել է այնպիսի աստիճանի, որ մրցակցությունից դուրս է դրել նրան Ֆրանսիայում եւ այլուր՝ դարձնելով բոլոր ժամանակների մեծ Արտիստ՝ Պառնասի բնակիչ: Նա գիտեր հանդիսատեսին սիրելու, գերելու գաղտնիքը:
Ձայնը, արտիստիզմը, իմաստուն միտքը, անկեղծությունը, ճաշակը, անսահման աշխատասիրությունը՝ բազմալեզու երգիչ, 60-ից ավելի ֆիլմերում դերակատարում, 100 միլիոն վաճառված ալբոմ, անհաշվելի համերգներ, անհավատալի մահվան բոթից մի քանի օր առաջ 94-ամյա Ազնավուրը Ճապոնիայում դեռ բեմի վրա էր…ամեն բան Ազնավուրի մասին արտահայտվելիս կարեւորել է գերմանագիր լրագրությունը, նաեւ՝ երաժշտագիտական կարծիքը, որ շեշտադրում է Ազնավուրի 1000-ի սահմանին հասնող երգերի տեքստերի ամուր հենքը, որ անխաթար պինդ է մնում նաեւ գերմաներեն թարգմանված տարբերակներում: Լրագրությունն ընդգծված հիշատակում է տաբու թեմաներն (70-ականներին նույնասեռականների մասին երգի մասին է խոսքը- Ան.Հ.) արծարծելու Ազնավուրի համարձակության, հանդուրժողականության, երիտասարդներին սատարելու մասին:
Տպագիր «Ազգ»ի սուղ տարածքի հրամայականն է ստիպում ամփոփ՝ վերնագրերով ներկայացնել Շառլ Ազնավուրի 100-ամյակի առիթով մայիսի 22-ի մեդիա արձագանքը:
«Ֆրանսիական մելամաղձի ձայնը» («Բայրիշե ռունդֆունկ»), «Շանսոնը շարունակում է ապրել», «Շառլ Ազնավուր. Նա մարմնավորեց շանսոնն այնպես, ինչպես որեւէ մեկը չհաջողեց» (NDR), «Խռպոտ ձայնով թզուկը» դարձավ հաջողության հսկան» (շվեյցարական SRF), «Ամենահանրածանոթ հայը» («Պրոյսիշե ալգեմայնե ցայթունգ»), «Շանսոնի Նապոլեոնը» («Դոյչլանդֆունկ»):
«Հսկան, լեգենդը, 20-րդ դարի մեծագույն արտիստներից մեկը, դասական վերջին շանսոնիեն»… երաժշտագետ Գերտ Հեգերը առանձնահատուկ սիրով է պատմում Ազնավուրի մասին: Նա, թվում է, ամեն բան գիտի թե՛ Շահնուր Ազնավուրյանի, թե՛ Շառլ Ազնավուրի մասին, եւ գերմանական «Դոյչլանդֆունկ- կուլտուր»-ի մայիսի 22-ի եթերից նրա խոսքը գերմաներեն սիրառատ պատմություն է Aznovoice-ի եւ Ազնավուրի մասին, որ չի մոռանում արժեւորել նաեւ Ազնավուրի մարդկային բացառիկ որակը՝ «երբ հայտնի դարձավ, որ Լայզա Մինելին կաթված է ստացել, հաջորդ օրն Ազնավուրը ԱՄՆ-ում էր՝ իր հարազատ ընկերոջ հիվանդանոցի մահճի մոտ»:
Հեգերն իհարկե չմոռացավ, որ Ազնավուրը Շվեյցարիայում եւ ՄԱԿ-ում ՀՀ դեսպանն էր: Նա միջազգային ատյաններում իր նախնիների երկրի ամենակարեւոր ներկայացուցիչներից մեկն էր 1988-ի երկրաշարժից ի վեր: Նա արդարության ձայնն էր, երբ Թուրքիայից պահանջում էր ընդունել Հայոց ցեղասպանությունը:
Գերմանական ԶԼՄ-ներն իրազեկում են, որ 2024-ին տարբեր քաղաքներում զանազան միջոցառումներ են նախատեսված ի ոգեկոչումն Ազնավուրի 100-ամյակին:
ԱՆԱՀԻՏ ՀՈՎՍԵՓՅԱՆ
Գերմանիա
