Հայաստանյայց Առաքելական սուրբ եկեղեցու դեմ երկրի ներկա վարչախմբի առաջին իսկ քայլերից վարվող այս հետեւողական անդուր ու վնասակար քաղաքականությունը մի բաղադրիչն է նրա ընդհանուր ազգամերժ քաղաքականության: Ըստ ամենայնի՝ ծրագրված քաղաքականության, որի առաջին, հանրային ընկալմամբ այն ժամանակ երեւի դեռ չգիտակցված ազդանշանն էր իր կրթական-մասնագիտական եւ աշխատանքային, կենսագրական տվյալներով հայոց դպրոցի, հայ գիտության ու մանավանդ հայ մշակույթի հետ որեւէ առնչություն չունեցած ու չունեցող, անգամ այլալեզու կրթությամբ երիտասարդ մեկի նշանակումը նոր կառավարության այդ ոլորտները համակարգող նախարարի պաշտոնին: Ինչի նպատակն ու հետեւանքները շատ շուտով զգացինք:
Այստեղ ընդամենը հիշատակենք վարվող հակաեկեղեցական քաղաքականությունը վկայող մի քանի հայտնի իրադարձություններ՝ ըստ դրանց հաջորդականության:
2018 թ. հունիսին՝ Նիկոլ Փաշինյանի ու իր խմբի իշխանության գալուց հազիվ մեկ ամիս անց, սկսվեց «Նոր Հայաստան, նոր հայրապետ» անվայել հասարակական շարժումը, որը հասավ անգամ Մայր աթոռի դիվանատունը «գրավելուն» ու մեկ այլ առիթով Ամենայն Հայոց կաթողիկոսի տեղաշարժը խոչընդոտելու անպարկեշտ քայլին: Նոր վարչախումբը թեեւ պաշտոնապես չէր մասնակցում դրան, բայց որպես արդեն պետական իշխանություն չէր էլ փորձում գեթ ինչ-որ կերպ հակազդել անկարգություններին, ինչը բնական կասկածներ էր ծնում… Նոր վարչապետն էլ կարծեմ ասել էր, թե չի ուզում խառնվել «եկեղեցու գործերին»:
Հետո 2019-ի հունվարին, ինչպես հայտնի է, ԿԳ նախարար Արայիկ Հարությունյանը, Արարատի մարզի դպրոցներից մեկում պատահաբար տեսնելով գյուղի քահանային, հարցրել էր, թե նա այնտեղ ինչ է անում…
Ամեն հիշելիս իրոք դժվար է ձերբազատվել այն ճնշող տպավորությունից, որ թողեց այդ դեպքից օրեր անց՝ փետրվարի 10-ին Հանրային հեռուստատեսությունում կազմակերպված հայտնի «քննարկումը» Պետրոս Ղազարյանի հմուտ դիրիժորությամբ: Թե՝ «արդյո՞ք եկեղեցին կարող է ներգրավված լինել դպրոցում, արդյո՞ք եկեղեցականը, քահանան կարող է դաստիարակչական աշխատանք կատարել աշակերտների հետ, արդյո՞ք եկեղեցին կարող է ներգրավված լինել կրթական ծրագրերում»: Հարցեր, որոնք կանոնակարգված էին եւ իրենց պատասխաններն ունեին մեր Սահմանադրությունում եւ օրենքներում, բայց որոնց վերաբերյալ երեւի իրենց պետք էր հնչեցնել ու հանրայնացնել քննարկմանը հրավիրված չորս մասնակիցներից իրենց հակաեկեղեցական, հակաքրիստոնեական հայացքներով հայտնի երկու անձանց ասածները: Ինչպես ժամանակին այդ առիթով նկատվել է՝ ատելության եւ արհամարհանքի խոսքով վիրավորելով որոշակի առումով ազգը միավորող Հայ եկեղեցուն ու հայ մարդու ազգային-կրոնական զգացմունքները: Վարկաբեկելով «Հայոց եկեղեցու պատմություն» դպրոցական առարկան ու դրա հետաքրքրական, հաճելի եւ ուսանելի, երեխաների մեջ ազգային արժեհամակարգի դաստիարակմանը նպաստող դասագրքերը՝ մաքուր, գեղեցիկ գրական հայերենով աչքի ընկնող: Եվ երբ որոշ լրատվամիջոցներ ժամանակին տեղեկացրել էին, չգիտենք որքանով հավաստի, թե դեռ քահանայի հետ հիշյալ հանդիպմանը ԿԳ նախարարն ասել էր՝ դպրոցն աշխարհիկ կառույց է եւ «Հայոց եկեղեցու պատմություն» առարկան վիճելի առարկա է, անհրաժեշտություն կա քննարկելու դրա հետագա դասավանդման նպատակահարմարության հարցը, արդեն չպետք էր զարմանալ, որ հետո եղավ նաեւ այդ առարկան դպրոցի ծրագրից հանելու՝ այժմ աստիճանաբար իրականացվող «չափորոշչային» վճիռը: Եվ եթե մինչ այդ գուցե կարող էին ասել՝ վարչախմբի դիմամարտությունը եկեղեցու տարբեր սպասավորների դեմ է, ո՛չ մեր Եկեղեցու, ապա այս դեպքում արդեն նման պնդում էլ չի կարող լինել:
Այնուհետեւ 2024 թվականը սկսվեց Ամենայն Հայոց կաթողիկոսին ըստ սահմանված անխախտ կարգի տարեմուտի ավանդական եթեր չտրամադրելու արտառոց, թվում է՝ անգամ թշնամական քայլով…
Եվ վարչապետ Փաշինյանի ու նրան ձայնակցողների այս օրերի անհաշտ ելույթները, որոնք կուզենայինք՝ չլինեին: Ու որոնք, չգիտես ինչու, ընդամենը մի քանի օր հաջորդեցին մեր եկեղեցու հասցեին Ալլահշուքյուր Փաշազադեի թշնամական կեղծաբանություններին: Ինչպես նաեւ՝ մոտավորապես համընկնելով Արցախի հոգեւոր, մշակութային եւ պատմական ժառանգության պահպանությանը նվիրված, Ամենայն Հայոց կաթողիկոսի օրհնությամբ ու մասնակցությամբ Շվեյցարիայում անցկացված միջազգային համաժողովին…
Որպես ՀՀ ոչ անտարբեր մի քաղաքացի ու նաեւ տարիքի իրավունքով կուզենայինք իբրեւ բարեկամական հորդոր, եթե կուզեք՝ նաեւ խնդրանք, ասել հետեւյալը: Նախ, Հայոց եկեղեցին միայն հայաստանյան երեւույթ չէ, ոչ էլ Ամենայն Հայոց կաթողիկոսն է միայն Հայաստանինը, որ պետությունը նրա թեկուզ ընտրության հարցում դեր ունենա, այն էլ՝ վճռական դեր: Եվ հետո, պաշտոնեության, պաշտոնյաների գործը երկրին պաշտոն, այսինքն՝ ծառայություն մատուցելն է, ոչ թե իշխանության սուր ճոճելը: Եղեք, եթե ձեզնից ոմանք գուցե չեն կարող Հայաստանյայց առաքելական սուրբ եկեղեցու, ապա գոնե հայ ազգի խոնարհ զավակներ: Մի շարունակեք ու մի՛ սերմանեք այս կարգի անհաշտություն ու թշնամանք, որը վնասում է մեզ, մեր առանց այն էլ վտանգված հայրենիքին:
ԳԵՂԱՄ ՄԿՐՏՉՅԱՆ
