Գերմանական լրատվամիջոցների վերնագրերը որսում են Հայաստանում՝ ոչ միայն մեդիայում, այլեւ՝ կարծես օդում կախված այն վախը, որ հատկապես 2020 թվականի սեպտեմբերից հետո առավել խտացնում է վտանգի գույնն ու չափը, երբ սահմանից կամ Ադրբեջանի տարածքից տեսանյութ է հայտնվում՝ ռազմական հզորացող սպառազինությունը երեւակող: Դարձյալ զինվում է, դարձյալ զինում են՝ խաղաղության մասին մեր պատկերացումը երազանքից ուտոպիայի սահմանին մերձեցնելով:
Գերմանական «Ֆրանկֆուրտեր ալգեմայնե ցայթունգի» Մոսկվայից՝ Ռուսաստանի եւ ԱՊՀ երկրների քաղաքականությունը լուսաբանող թղթակից Ֆրիդրիհ Շմիդտը (Friedrich Schmidt) «Նոր պատերազմի վախ Հայաստանում» վերնագրյալ շարադրանքում իր գործընկերների նման խուսափում է ԵՄ դիտորդական առաքելությանը հղում տալ, փոխարենը հենվում է Ադրբեջանից հրապարակված ոչ պաշտոնական պատկերների վրա, որ ազդարարում են սահմանագոտում զորքի եւ ռազմական տեխիկայի շարժը: Նպատակը ո՞րն է, պարզ չէ, գրում է Շմիդտը՝ այդուհետ արձանագրում, որ վերջին շաբաթներին հայ-ադրբեջանական սահմանագոտում բախումներ են եղել, երեք հայ զինվոր զոհվել, երկուսը՝ վիրավորվել են:
Ինչպես նկատել ենք տվել մեր նախկին հոդվածներում, Բերձորի շրջափակումից հետո գերմանագիր թղթակիցները, եթե գրում են, թե « ԼՂ-ն միջազգային իրավունքի տեսակետից Ադրբեջանին է պատկանում», ապա շտապում են նաեւ «շտկել» , առավել ընդգծել, թե «Ղարաբաղի հայերի չճանաչված «Արցախի Հանրապետություն» կա, որը, ըստ «ՖԱՑ»-ի այս հրապարակման, զգուշացնում է ադրբեջանցի զինվորականների «հետագա սադրանքի» մասին:
Գերմանական մեդիան ողողված է Հայաստան- Ռուսաստան լարված հարաբերությունների մասին անդրադարձներով, գրում էր սրա մասին դեռ ամիսներ առաջ, սակայն հիմա՝ սեպտեմբերի 11-ից 20-ը Հայաստանում անցկացվելիք հայ-ամերիկյան միացյալ զորավարժությունների մասին լուրը բազմապատկել է գերմանական ԶԼՄ-ների հետաքրքրությունը: Նույնիսկ փոքր լսարան ունեցող լրատվականներն են զորավարժություններով հետաքրքրվել: «Հայաստանի պաշտպան» կամ «սատարող ուժ» կաղապարային ձեւակերպումը, որ գերմանական մամուլում պարտադիր դեռ գրվում է Ռուսաստանի դերակատարումը նկարագրելու եւ դրանից հրաժարումը խոշորացնելու նպատակով, իրականում վերածվում է մի բանաձեւի, որ փորձ է անում վարկաբեկելով Ռուսաստանին՝ «արդարացնել» «եվրոպացիների չեզոքությունը»: Այս պարագայում նաեւ ԵՄ դիտորդների լռությունը, նրանք ամեն բան տեսնում են հեռադիտակով, լսում նաեւ արբանյակային կապով, Ադրբեջանի կրակոցը «շոյում» է նրանց ավտոմեքենան, բայց նրանք որեւէ լրատվականի վկայություն չեն տալիս, գրում են, փաստագրում, արձանագրում… կազմում պատմության իրենց հատորը:
«ՖԱՑ»-ի մեկնաբանը հղում է անում բրիտանացի Թոմաս դե Վաալի եզրակացությանը, թե նոր պատերազմի սպառնալիքն իրական է: 2020-ի աշնանը Ադրբեջանի բացահայտ հաղթանակը Բաքվին առիթ չտվեց հայտարարել, թե հակամարտությունն ավարտված է, ընդգծում է Թոմաս դե Վաալը Կարնեգի մտակենտրոնի վերլուծականում եւ հղում անելով ադրբեջանցի դիտորդներին նշում, որ «հայ անջատականների (սեպարատիստների) դեմ ռազմական գործողությունը ժամանակի հարց է»:
Հայաստանի եւ ԱՄՆ-ի միացյալ զորավարժությունների մասին հայտարարությունը Երեւանի եւ Մոսկվայի միջեւ լարվածությունը հասցրել է գերլարման: «Շատ հայեր հիասթափված են, որ Ղարաբաղի շրջափակումը շարունակվում է, ի հեճուկս տեղակայված ռուսական խաղաղապահների», գրում է «ՖԱՑ»-ի հոդվածագիրը եւ հղում անում ՀՀ վարչապետ Փաշինյանի օրերս իտալական «Լա Ռեպուբլիկա» թերթին փոխանցածը, թե Ռուսաստանը կարող է լքել Հարավային Կովկասը՝ «մի օր կարթնանանք ու կտեսնենք, որ Ռուսաստանն այստեղ չէ»: ՀՀ վարչապետի դժգոհությունը, թե ռուս խաղաղապահները պիտի հսկեին Բերձորի միջանցքը, ինչը չեն կարողացել կամ չեն ցանկացել անել, խնդրահարույց է, ինչին հետեւել է Պուտինի խոսնակ Պեսկովի մեկնաբանությունը, թե Ռուսաստանը «Հարավային Կովկասի անբաժան մաս լինելով», չի կարող լքել տարածաշրջանը եւ նկատել տվել, որ Ռուսաստանում ավելի շատ հայեր են ապրում, քան Հայաստանում:
Գերմանացի մեր գործընկերը, որ տարիներ ի վեր Մոսկվայում է աշխատում, այնտեղից լուսաբանում է նաեւ Հայաստանում եւ Արցախում կատարվողը, փաստն է շարադրում: Մենք փորձենք նաեւ հարց տալ. Պեսկովը զգուշացնո՞ւմ, թե՞ սպառնում է, երբ հիշատակում է ռուսաստանաբնակ հայերին, որոնք իրավամբ մեծաթիվ լինելով՝ երբեք ռուսական քաղաքական վերնախավը չեն համալրել, ազդեցիկ ձայն չեն ունեցել, լոբբիստական աշխատանքով աչքի չեն ընկել: Ավելին՝ հայոց լեզվով էլ նախընտրում են չխոսել:
«ՖԱՑ»-ը հետագա շարադրանքում իրազեկում է, թե Պեսկովն անդրադառանալով սեպտեմբերի 11-ից 20-ը հայ-ամերիկյան «Արծիվ գործընկեր 2023» (Eagle Partner 2023) զորավարժություններին, ասել է, թե դրանք «զգոնություն են առաջացրել, հատկապես ներկա իրավիճակում»:
Շմիդտը չի նշում, սակայն հայտնի է, որ ՆԱՏՕ-ի հետ Հայաստանը համագործակցում էր «Գործընկերություն հանուն խաղաղության» ծրագրի շրջանակներում, հետևաբար մեր կարծիքով, Մոսկվային զայրացնում է ոչ այնքան արդեն տարիներ ի վեր շարունակվող համագործակցությունը, կամ դրա խորացումը, այլ՝ դրա բացառիկացող, այլընտրանքից զրկող դերը, որ ՀԱՊԿ-ից հրաժարվելու իրական խորապատկերին լրիվ ընկալելի է դառնում:
«Ֆրանկֆուրտեր ալգեմայնե ցայթունգը» հայ-ռուսական լարվածության վերոբերյալ փաստերին հավելում է նաեւ Փաշինյանի տիկնոջ Կիեւ այցը, որ Հոգեկան առողջության գագաթնաժողովին մասնակցությունից բացի մարդասիրական օգնություն հասցնելու առաքելությունն է իրականացրել: Հաջորդ պատճառը ՀՀ Սահմանադրական դատարանում հաստատված եւ ԱԺ ներկայացված Հռոմի ստատուտի հնարավոր վավերացման փաստն է, որ Ուկրաինայի պահանջով Պուտինին ձերբակալման հնարավորություն է ընձեռում՝ ծուղակ դառնալով այլ շահեր հետապնդող պետությունների համար, ինչի մասին ՌԴ ԱԳՆ հուշել է պաշտոնական Երեւանին:
«ՖԱՑ»-ը Աննա Հակոբյանի անուն-ազգանունը Anna Akopjan ձեւով է հրապարակել, ինչը հ տառն ու հնչյունն ունեցող գերմանացու համար կամ թերի աշխատանքի արդյունք է, որ քիչ հավանական է, կամ՝ շեշտ, թե ռուսական գրելաձեւն էլ վկա՝ ռուսները միշտ պակասեցնում են:
«Ազգի» տպագիր տարբերակի սուղ տարածքում չմոռանանք մի կարեւոր փաստ ամրագել: Հայաստանին Արցախի շրջափակումը դժվարություններ է հարուցել, սրա մասին ծանուցելով, սեպտեմբերի 2-ին «ՖԱՑ»-ը հրապարակել էր Բունդեսթագի արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովի նախագահ, իշխող սոցիալ- դեմոկրատ Միշայել Ռոթի (Michael Roth) պահանջ առաջարկի մասին, թե տվյալ իրավիճակից է բխում Հայաստանի քաղաքացիների համար վիզայի դյուրինացված տարբերակի տրամադրումը: Ռոթն իհարկե կանցլեր Շոլցի գաղափարական համախոհն է, նրա կուսակիցը, սակայն կանցլերի նման չի համարձակվում հիշատակել այն, ինչ ձեւակերպեց Գերմանիայի կանցլերը Ղարաբաղյան հիմնահարցի խաղաղ կարգավորման հասնելու մասին: «Այն հիմնված է Հայաստանի եւ Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականության եւ Լեռնային Ղարաբաղի քաղաքացիների ինքնորոշման իրավունքի սկզբունքի վրա: Այս բոլոր սկզբունքները հավասարապես կարեւոր են»: Միշայել Ռոթը չի մոռանում ձեւակերպել, որ «Ղարաբաղը միջազգային իրավունքի տեսակետից Ադրբեջանին է պատկանում»: «ԳԴՀ եւ ԵՄ Հայաստանին նախկինից առավել շատ պիտի սատարեն, «մեր ռազմավարական հետաքրքրություններից է բխում, որ Հայաստանին չհանձնենք ռուսական իմպերիալիզմին, եւ պաշտպանենք երիտասարդ ժողովրդավարությունը»:
Միշայել Ռոթը շատ երիտասարդ է եւ որեւէ տեղ մեզ չի հանդիպել, թե բժիշկները նրա առողջության եւ հիշողության մասին ակնարկներ արած լինեն: Ուստի աննրբանկատ չի լինի, եթե հիշեցնենք, որ երիտասարդ կայացած ժողովրդավարություն է նաեւ ԼՂՀ կամ Արցախի Հանրապետությունը, որի պայքարը ժողովրդավարության համար է՝ ավտորիտարիզմի դեմ: Ուստի բարոյական չէ ուժի իրավունքի գերին լինելը: Եւ՝ ավելի վատ՝ մի ազգի տրոհված մասերն ավելի հեռացնելը: Գերմանիայի բաժանված եւ միացված ճակատագիրը պիտի որ այս դասը սովորեցրած լիներ:
ԱՆԱՀԻՏ ՀՈՎՍԵՓՅԱՆ
