Իմ այս սյունակում նպատակ ունեի մեկ անգամ եւս անդրադառնալ ՀՀ ոստիկանությանը, նրա ապօրինի արարքներին, զանգվածային բռնություններին, խոշտանգումներին, ինչպես նաեւ անմակարդակ «պրոֆեսիոնալիզմին»: Սակայն Մայիսի 28-ին Սարդարապատի հուշարձանի տակ պատահած՝ իսկապես աննախադեպ միջադեպը ստիպեց ինձ լուսարձակը բացել Հայաստանում եւ ողջ աշխարհում մեզ ամոթանք բերած արարքի վրա, որտեղ ոստիկանությունը հետին գործիք չէր:
Ամենայն Հայոց Հայրապետի ու նրան ուղեկցող եկեղեցական դասի առաջ 2-3 անգամ ոստիկանական կենդանի պատնեշ կանգնեցնելու գործողությունը ցուցանեց պառակտումի, ատելության ու տխմարության այն վիճակը, որը հրահրվել ու շարունակում է հրահրվել իշխող խմբի ու դրա պարագլխի կողմից ընդդեմ հայ ազգի, հայկական ոգու, հավատալիքների, իղձերի եւ արժանապատվության: Դա նվաստացումն էր համայն հայության՝ հաչս մեզ ճանաչող բոլոր ազգերի, եկեղեցիների, կրոնների, պետությունների, բարեկամների ու թշնամիների:
Կարիք չկա վերհիշեցնելու Սարդարապատի համաժողովրդական ճակատամարտի համաձույլ առնչությունները Մայր աթոռ Ս. Էջմիածնի, Ամենայն Հայոց երջանկահիշատակ Հայրապետ Գեւորգ Ե կաթողիկոսի, Գարեգին Սրբազանի (հետագայում՝ կաթողիկոս Մեծի Տանն Կիլիկիո), մյուս հոգեւորականների միջեւ: Սակայն կարիք կա, ի լուր մերօրյա Բռնապետի ու նրա արբանյակների, որ խորհրդային տարիներից ի վեր մեր Հայրապետները եկեղեցական թափորով եղել են նույն վայրում, խունկ եւ աղոթք մատուցել ճակատամարտում ընկած հերոսների հիշատակին: Կարիք կա, քանզի Բռնապետն ու նրա հետեւորդները «սադրանք» են համարում Կաթողիկոսի ու հոգեւոր դասի ներկայությունը այնտեղ: Եթե սադրանք՝ ապա, ուրեմն, տասնամյակներ շարունակ մեր Եկեղեցին սադրել է: Սադրել է ո՞ւմ դեմ, խորհրդային իշխանությա՞ն, նախկին երեք նախագահների՞, ներկայի մեծատաղա՜նդ Սադրիչի՞…
Ո՞վ կարող է բացատրել, թե ո՞րն էր Բռնապետի նպատակը սարդարապատյան միջադեպի ստեղծման: Չէ՞ր կարող նա ազգին, եկեղեցուն ու պետությանը խնայել այդ խայտառակությունը:
Չէ՞ր կարելի արարողապետի միջոցով Հուշարձան ժամանելու պահը ճշտել, դասավորել: Եվ, մյուս կողմից, անկարելի՞ էր, գեթ այդ օրը, մի կողմ թողնելով միակը, մեծագույնը, բարձրագույնը, սրբազնագո՜ւյնը իրեն կարծելու հիվանդագին ախտը, համատեղ կազմակերպեր հերոսների հիշատակի ոգեկոչման արարողությունը: Խոմ Մայիսի 28-ը դեկտեմբերի 31-ը չէր, որ Բռնապետը կռիվ տար «թելեվիզորից» առաջինը ելույթ ունենալու համար:
Սարդարապատի ամոթալի միջադեպի հրահրումը, ոստիկանական փլվող պատնեշներ կանգնեցնելու, եկեղեցականների վրա ձեռք բարձրացնելու գաղափարը ծնվել է նույն ուղեղում, որի գիտական բնութագիրը կարող են տալ հոգեբույժները, թեեւ առանց մասնագիտական ախտորոշման էլ տեսանելի են ախտանշանները: Ապացույց՝ մեր մարդկային, տարածքային, քաղաքական ու քաղաքակրթական կորուստները, նաեւ՝ միասնականության կորուստը, այլեւ՝ արժանապատվության կորուստը:
Կորստաբեր է այս մարդը: Չզսպվելու պարագայում կորցնելու ենք բոլորս, ներառյալ նրա հետեւորդները, նրա հրահանգները կատարողները: Նա ընդունակ է ամեն բանի, անգամ՝ արյուն թափելու:
ՀԱԿՈԲ ԱՎԵՏԻՔՅԱՆ
