Այս վերնագրով թուրքական «Ենի Աքիթ» թերթի սեպտեմբերի 13-ի համարում հրապարակել է մի նյութ, որը ներառում է, այսպես կոչված, սկանդալային այս խոսքերին «Թուրքական նավագնացության և գլոբալ ռազմավարությունների կենտրոնի՝ Turk DEGS»-ի ավելի քան լկտի արձագանքը: Նախքան նյութին անդրադառնալը, նշենք, որ «Ենի Աքիթ»-ը իշխանամետ լինելուց զատ, նաև մոլի իսլամամետ թերթ է: Ահա թե ինչ է գրել .
«Twitter-ի հաշվում Այա Սոֆիային հակացված բաժնում տաճարը ներկայացվում է որպես «Քրիստոսի մեծ եկեղեցին»: Ավելին՝ նույն տեղում Ստամբուլն էլ անամոթաբար կոչվում է Կոնստանտինոս կայսեր անունով, թե մեր թվարկության 38 թ. ի վեր՝ մինչև մեր օրերը, տաճարը քրիստոնեությանն է ծառայել, որտեղ հնչել են քրիստոնեական աղոթքներ:
Թուրքական նավագնացության և գլոբալ ռազմավարությունների կենտրոնի արձագանքը.
Այս կենտրոնը, դիմելով թուրքական իշխանություններին, հարցնում է. «Այս ամենն ինչպե՞ս է թույլ տալիս Թուրքիայի Հանրապետությունը, ինչո՞ւ է հանդուրժում, որ Կ. Պոլսո, այսպես կոչված, «տիեզերական պատրիարքարանի» պաշտոնական կայքէջն ու Twitter-ի հունական հաշիվը Այա Սոֆիան համարի Քրիստոսի մեծ եկեղեցին, Ստամբուլի համար օգտագործի Կոստանդնուպոլիս արտահայտությունը և «տիեզերական» անվանի Ստամբուլի հույն պատրիարքարանը»:
Նախ պետք է նշել, որ «տիեզերականի» կոչումը Կ. Պոլսո հունաց պատրիարքին թուրքական իշխանությունները չեն տվել, նա այդ կոչումն ստացել է նախքան թուրքերի նախնիների նախահայրերի մասին 8-րդ դարի չինական աղբյուրների հիշատակելը:
Ինչ վերաբերում է Կոստանդնուպոլիսին, ապա դա հնագույն Բյուզանդիոնը 324 թ. «Նոր Հռոմ» վերանվանելու և Կոստանդիանոս Ա Մեծի կողմից Հռոմեական կայսրության մայրաքաղաք հռչակելու արդյունքն է, ում պատվին քաղաքը 330-ին անվանվեց Կոստանդնուպոլիս: Գալով Այա Սոֆիայի տաճարին, ապա այն 324-327 թթ. Կոստանդիանոս Մեծն է կառուցել: Սակայն տաճարը 404 և 415 թթ. հրդեհից կործանվել է: 532-ին արդեն Բյուզանդիայի Հուստինիանոս կայսրը հրամայել է կառուցել Այա Սոֆիայի նոր տաճար, որը մեր օրեր է հասել այդ նույն տեսքով:
Այլ կերպ՝ թուրքական իշխանությունները մեծագույն ցանկության դեպքում անգամ չեն կարող Այա Սոֆիան անվանել մզկիթ, որովհետև իսլամն առաջացել է VII դարում, թուրքերի նախահայրերը փոքր Ասիայում հայտնվել են XI դարի վերջերին, իսկ օսմանյան սուլթան Մեհմեդ II-ը 1453 թ. մայիսի 29-ին գրավել է ոչ թե Ստամբուլը, այլ Կոստանդնուպոլիսը և այդ անունը Kostantiniye արաբական տարբերակով պահպանվել է մինչև Օսմանյան կայսրության փլատակների վրա 1923 թ. հոկտեմբերի 29-ին քեմալականների Թուրքիայի Հանրապետության ստեղծումը:
Ավելին՝ Kostantiniye արտահայտությունը շարունակել է պահպանվել նույնիսկ հանրապետության առաջին տարիներին, այն առումով, որ շրջանառության մեջ դրված թղթադրամների ու մետաղադրամների վրա մինչև 1930 թիվը, երկրում կանտրոնական բանկի հիմնադրումը, որպես թողարկման վայր, եղել է Kostantiniye կնիքը:
Ի դեպ՝ այդ նույն տարիներին՝ 1932-ին, քեմալական իշխանությունները իբրև մզկիթ գործող Այա Սոֆիան կրկին եկեղեցու էին վերածել, իսկ երկու տարի անց դարձրել թանգարան, այդպես էլ մնաց միչև 2020 թ՝ նախագահ Էրդողանի միջամտությամբ նորից մզկիթի վերածվելը:
Ինչպես երևում է, սրանց գանգում ուղեղի փոխարեն, աղբ է լցված, անընդհատ կեղտ են արտադրում:
Հակոբ Չաքրյան
