Ստոկհոլմի «Բոնիերս» պատկերասրահում մայիսի 11-ից հունիսի 19-ը կայացել է Շվեդիայում հաստատված սիրիահայ լուսանկարիչ Հրայր Սարգսյանի անհատական ցուցահանդեսը՝ «Լռության մյուս կողմը» վերնագրով: Վերջին 15 տարիների ընթացքում կատարված այդ լուսանկարներն արտաքուստ դատարկության եւ հանգստության պատկերներ են, բայց դրանք միշտ կրում են վերքերով ու բախումներով լի պատմություններ: Սովորաբար Սարգսյանը կատարում է մեկ լուսանկար, սակայն երկար ուսումնասիրում է վայրը եւ հետազոտություններ իրականացնում դրա վերաբերյալ:
Արվեստաբան Սեսիլիա Բլումբերգը գրել է, որ Հրայր Սարգսյանը գիտի, թե ինչ են պատերազմն ու չարաշահումները եւ նա, որպես լուսանկարիչ, խորամուխ է լինում թե՛ իր, թե՛ ուրիշների պատմության մեջ՝ նախքան իր լուսանկարչական խցիկով մեկ լուսանկար անելը: «Բոնիերսում» Հրայր Սարգսյանը, որ ծնվել եւ մեծացել է Դամասկոսում, լուսանկարչի ընտանիքում, Դամասկոսում իրականացրած «Մահապատժի հրապարակներ» շարքում գեղեցիկ առավոտյան լույսի ներքո լուսանկարել է այն վայրերը, որոնք օգտագործվել են առավոտյան ժամերին հրապարակային մահապատիժների համար: Մեկ այլ շարքում՝ «Վերջին անգամ տեսնված», Հրայր Սարգսյանը, իրավապաշտպան կազմակերպությունների օգնությամբ, լուսանկարել է տների այն մասերը, որտեղ վերջին անգամ տեսել են անհետ կորած անձանց: Ըստ Սեսիլիա Բլումբերգի՝ լուսանկարներն իրականում անախորժ չեն: Դրանք ներկայացնում են անմարդաբնակ տներ, դատարկ փողոցներ, խաչմերուկներ ու հրապարակներ: Այդ վայրերը վկայում են համընդհանուր եւ անձնական տրավմաների մասին: «Հրայր Սարգսյանը գոռալու փոխարեն գալիս է շշուկով եւ գտնում է ցավի այն կետերը, որտեղից թափվում է բռնությունը»,- եզրակացնում է իր հոդվածը Սեսիլիա Բլումբերգը:
Ա. Բ.
