«ԱՄՆ-ը Հայաստանին հրապուրեց փաստաթղթով. Երեւանը վերջնականապես փոխո՞ւմ է արտաքին կողմնորոշումը». ԵԱԴեյլի 

Ռուսական մամուլ

Աշխարհաքաղաքական եւ մեր երկրի համար դրանից բխող արտաքին-քաղաքական բարդ իրավիճակում ԱՄՆ-Հայաստան ռազմավարական փաստաթղթի հանկարծահաս թվացող ստորագրումը նաեւ լուրջ հարցականներ ու մտահոգություններ է առաջացնում: Ստորագրման եւ հաջորդ օրերին մասնավորապես Ռուսաստանում տարբեր գունավորումներով դրանց ակտիվ անդրադարձած ԶԼՄ-ների թվում է «Եվրասիա դեյլի» («ԵԱԴեյլի») լրատվական գործակալությունը:

Հունվարի 15-ի առավոտյան հրապարակված մռայլ վերնագրով (չկրկնենք) հոդվածում գործակալությունն իր կայքում անդրադարձել է հայ քաղաքագետ Բենիամին Մաթեւոսյանի արձագանքին, որն այս ակտը համարել է «մի ամբողջ երկրի աշխարհաքաղաքական ինքնասպանություն»՝ Հայաստանի համար մեծացող անվտանգային բացասական հետեւանքների առումով: Ապա պարբերականը բերում է «Տովարիշչ գեներալ» տելեգրամյան ալիքի հեղինակի վերլուծությունը, որտեղ նշվում է, ըստ վերլուծաբանի, ստորագրված փաստաթղթի հետ կապված հինգ էական հանգամանք:

1. Փաստաթուղթը պատրաստվել է գաղտնի, հրապարակային չի քննարկվել եւ  հայտնի է դարձել միայն ստորագրումից հետո: Այն ակնհայտորեն պատրաստվել է հապճեպ ու շտապողական: Ավելին, «պատմական ստորագրումից» ոչ շատ առաջ ԱՄՆ Պետդեպարտամենտը հերքել էր Հայաստանի հետ ռազմավարական գործընկերության բանակցությունների փաստը: Ումի՞ց էին դրանք թաքցնում: «Իրենցիններից»՝ դեպի Ադրբեջան կողմնորոշված թրամփիստներից: Այսինքն կանոնադրությունը ԱՄՆ նոր նախագահին «ստոր հնարքով» մատուցումներից է:

2. ԱՄՆ-ի հետ ռազմավարական գործընկերությունը միշտ եւ ամենուր ենթադրում է ինքնիշխանության կորուստ: Տե՛ս Վրաստանի եւ Ուկրաինայի նորագույն պատմությունը:

3. Հայաստան-ԱՄՆ խարտիան հակառուսական ուղղվածություն ունի:  Ռուսաստանին դուրս են մղելու ազգային եւ տարածաշրջանային էներգետիկայից (գազ, նոր ատոմակայան), լոգիստիկայից («Զանգեզուրի միջանցք»), Հայաստանի սահմաններից: Ընդհանուր առմամբ՝ Հայաստանում արդեն օրինական ձեւավորված եվրատլանտյան խոսույթը այն տեղափոխում է Ռուսաստանի Դաշնության համար ոչ բարեկամ երկրների կարգը:

4. Փաստաթղթի շտապ ստորագրումը տեղի ունեցավ Արեւմուտքի հետ գործընկերությունից Վրաստանի փաստացի հրաժարման եւ Ռուսաստան-Իրան ռազմավարական գործընկերության ձեւավորման ավարտի ֆոնին: ԱՄՆ-ը Ռուսաստանի եւ Իրանի դեմ ուղղված իր բոլոր նախագծերը Վրաստանից շտապ տեղափոխում է Հայաստան:

Հայաստանին կհարկադրեն ադրբեջանական ներխուժման սպառնալիքի ներքո  Զանգեզուրի «միջանցքի» վերահսկողությունը հանձնել Բաքվի հետ համաձայնեցված ուժերին, որպեսզի Իրանին զրկեն «Միջին միջանցքի երկրների ակումբի» անդամի կարգավիճակից:

5. Ինչո՞ւ Հայաստանը, այլ ոչ Ադրբեջանը ստորագրեց համաձայնագիրը Պետքարտուղարության հետ: Որովհետեւ ԱՄՆ-ի համար ավելի կարեւոր է Հայաստանը պոկել Ռուսաստանի Դաշնությունից, իսկ Ադրբեջանն առանց այն էլ գտնվում է Թուրքիայի եւ Բրիտանիայի վերահսկողության տակ:

Սրանք էին այդ կետերը: Շարունակությունն այն մասին է, թե Հայաստանի տնտեսությանը, առանց երկիրը ԵԱՏՄ-ից հեռացնելու իսկ, ինչպես կարող է  պատասխանել Ռուսաստանը: Վերջինիս հետ միայն առեւտուրը, նշվում է  հրապարակման մեջ, այդ կառույցի հետ առեւտրի 95  տոկոսն է կազմում:

Այսպես թե այնպես, ասվում է ԵԱԴեյլի-ի նույն օրվա մեկ այլ հրապարակման մեջ, Նիկոլ Փաշինյանի կառավարությունը եւ անձամբ վարչապետը Վաշինգտոնում իրենց գործընկերների հետ դրսեւորել են որոշակի քաղաքական ճարպկություն: Պաշտոնական Երեւանը եւս մեկ անգամ հաստատեց «բազմազանեցման» իր ուղին առանցքային եւ կարեւոր արտաքին գործընկերների հետ հարաբերություններ կառուցելու հարցում, ընդսմին դրանցում ներառելով ռազմաքաղաքական ոլորտի նոր տարրեր: Մինչ Սիրիայում տեղի ունեցած վերջին իրադարձությունները  «անդրկովկասյան» հանրապետությունը, թեեւ հիմնականում ձեւականորեն, Ռուսաստանի եւ Իրանի հետ Բաշար ալ-Ասադի կառավարությանն աջակցող նույն դաշինքի մաս էր կազմում: Արաբական երկրում՝ Հալեպի նահանգում 2019 թվականի փետրվարից մինչեւ 2024-ի դեկտեմբերը գործում էր հայկական  մարդասիրական առաքելությունը (սակրավորներ եւ ռազմական բժիշկներ): Այժմ, ինչպես կարելի է հասկանալ, Երեւանը որոշել է վերջնականապես «փոխել իր կողմնորոշումը» դեպի ԱՄՆ-ի հովանու ներքո ԴԱԻՇ-ի դեմ ձեւավորված, այսպես կոչված, գլոբալ կոալիցիա:

Հոդվածի հեղինակն ի թիվս այլ բաների ակնհայտ է համարում, որ հայկական կողմը ամեն կերպ փորձում է խուսափել արտաքին ճակատում իր դիվերսիֆիկացման ծրագրերի «հակառուսական» մեկնաբանությունից: Եվ ԱՄՆ-ի հետ խարտիայի ստորագրումն այս առումով բացառություն չէ: Թեեւ Փաշինյանի համար «նախընտրելի» Բայդենը հեռանում է Սպիտակ տնից, այնտեղ շուտով իր իրավունքները կստանձնի Թրամփը, որն ակնհայտորեն իր նախորդից պակաս է հակված Ռուսաստանի հետ ԱՄՆ-ի հարաբերությունների առճակատման մոդելին: Հաշվի առնելով դա, հայ «դեմոկրատների» համար ավելի հեշտ կլինի գնալ «բազմազանեցման» ճանապարհով՝ «ե՛ւ-ե՛ւ» սկզբունքով, այլ ոչ թե «կամ-կամ»-ի:    

Փաշինյանը, ըստ հոդվածագրի, մանեւրելու ավելի մեծ ազատության հնարավորություն է ստանում, քանի որ «կամ-կամ»-ի ընտրության անհրաժեշտությունը, որին Բայդենի թիմը փաստացի մղում էր նրան վերջին չորս տարիներին, դառնում է պակաս հրատապ եւ պակաս սուր:

Պատրաստեց ԳԵՂԱՄ ՄԿՐՏՉՅԱՆԸ