ԳՐԻԳՈՐ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ
Իրանագետ
44-օրյա պատերազմի հետեւանքներով եւ “միջանցքային” տրամաբանությամբ պայմանավորված Իրանի հետ խաթարված հարաբերությունների կարգավորման ուղղությամբ Բաքվի կողմից ձեռնարկվող քայլերին միացել է նաեւ Թեհրանը: Դրա մասին են վկայում վերջին շրջանում երկու երկրների միջեւ պաշտոնական պատվիրակությունների փոխայցելությունները:
Հունվարի 25-ին, Ադրբեջանի հետ դիվանագիտական հարաբերությունների հաստատման երեսնամյակի շեմին, Իրան այցելեց Ադրբեջանի պաշտպանության նախարար Զաքիր Հասանովը, որը Թեհրանում հանդիպումներ է ունեցել իր պաշտոնակցիՙ Իրանի պաշտպանության նախարար Մոհամմադռեզա Աշթիանիի ու ԶՈՒ գլխավոր շտաբի պետ Մոհամմադ Բաղերիի հետ: Պաշտոնապես հայտարարվել է, որ այցի նպատակը պաշտպանական, ռազմական ու անվտանգային հարցերում համագործակցության ընդլայնումն է:
Ադրբեջանի պաշտպանության նախարարի հետ տեղի ունեցած հանդիպման ժամանակ, Իրանի ԶՈՒ գլխավոր շտապի պետ Մոհամմադ Բաղերին անդրադարձել է երկու երկրների միջեւ պատմամշակութային, կրոնադավանական եւ լեզվական ընդհանրություններին, ու ընդգծել, որ Իրանը ձգտում է ընդլայնել իր հարաբերությունները հարեւան պետությունների հետ եւ մերժում է ագրեսիան:
Ըստ հաղորդագրությունների, Բաղերին հավելել է, որ “երեք տասնամյակ անց Ադրբեջանի գրավյալ տարածքների ազատագրումն ուրախություն է պատճառել Իրանի հոգեւոր առաջնորդ Սեյյեդ Ալի Խամենեիին ու Իրանի ժողովրդին”:
Զաքիր Հասանովի ու ԻԻՀ պաշտպանության նախարար Մոհամմադռեզա Աշթիանիի հետ խոսակցության թեման, ըստ զանգվածային լրատվամիջոցների, նույնպես եղել է անվտանգային ու պաշտպանական ոլորտում համագործակցության ընդլայնումը, որի անհրաժեշտությունը, Իրանի պաշտպանության նախարարի կարծիքով, պայմանավորված է աշխարհաքաղաքական առանձնահատկություններով:
Ադրբեջանցի պաշտոնյայի այցելության վերաբերյալ նյութեր հրապարակած մամուլը երկու երկրների միջեւ պաշտպանական, ռազմական ու անվտանգային հարցերում համագործակցության ընդլայնման մասին մանրամասներ չի հաղորդում: Չկա նաեւ հիշատակումներ այն մասին, որ բոլորովին վերջերս Իրանի բանակն ու Պահապանների կորպուսը Ադրբեջանի հետ սահմանակից տարածքներում նախազգուշական զորավարժություններ են անցկացրել:
Այնուամենայնիվ, վերջին ամիսներին երկու երկրների միջեւ լարվածության թուլացումից հետո, բազմաթիվ փոխայցեր են տեղի ունեցել երկու մայրաքաղաքների միջեւ:
Իրանը, հաշվի առնելով երկրի տնտեսության անկումային վիճակը, ցանկանում է ակտիվորեն ներգրավվել 44-օրյա պատերազմի հետեւանքով Ադրբեջանի վերահսկողությանն անցած տարածքներում շինարարական աշխատանքներին:
Ադրբեջանի պաշտպանության նախարարն էլ շնորհակալություն է հայտնել Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականության նկատմամբ Իրանի հոգեւոր առաջնորդի եւ ԻԻՀ կառավարության դիրքորոշման կապակցությամբ, եւ նշել, որ “Իրանի զինված ուժերի պաշտպանական կարողությունները պարծանքի առարկա են”:
Ադրբեջանի պաշտպանության նախարարի Թեհրան այցելության օրը Բաքվում էր գտնվում Իրանի քաղաքաշինության նախարար, տնտեսական կապերի համատեղ հանձնաժողովի իրանական կողմի համանախագահ Ռոսթամ Ղասեմին, որին ԻԻՀ կառավարության կողմից հանձնարարված էր Բաքվի հետ առեւտրատնտեսական համագործակցության ոլորտում Իրանի համար գործունեության դաշտ ապահովել:
Հունվարի 22-ին էլ, համապատասխան ոլորտի մասնագետների մասնակցությամբ կազմակերպված քննարկումների ընթացքում, Իրանի ու Ադրբեջանի միջեւ վերահաստատվել է Խուդաֆերին ու Քըզ-քալեսի ջրամբարտակների շինարարության ու շահագործման կապակցությամբ ձեռք բերված պայմանավորվածությունը:
Վերը նշված ձեռնարկումներին նախորդել էին նաեւ բազմաթիվ այլ նախագծերի շուրջ գործնական պայմանավորվածություններ, որոնցից կարելի է առանձնացնել Իրանի ու Ադրբեջանի միջեւ “Աստարաչայ” կոչված կամուրջի շինարարությունը, տարանցիկ բեռնափոխադրումները, գազային նախագծերն ու բազմաթիվ այլ հարցեր:
Իսկ երեսնամյա դիվանագիտական հարաբերությունների հաստատման շեմին ինչպիսի՞ երկկողմ հեռանկարային պայմանավորվածությններ ունի Իրանն իր մյուս հարեւանիՙ Հայաստանի հետ:
