Կոչ եւ սատարում ֆրանսիացի գրող Ժերար Քարդոննին
Գերմանական մամուլը չի արձագանքում Ադրբեջանիՙ հատկապես հունվար- փետրվարին գերաշխույժ ջանքերինՙ հանրայնացնել, ինչպես իրենք են ձեւակերպում, Խոջալուի մասին ադրբեջանական տեսակետըՙ նպատակ հետապնդելով ճանաչել այնՙ որպես ցեղասպանություն: Ադրբեջանին զայրացնում է այն հանգամանքը, որ որեւէ երկիր այն չի ընդունել (եթե հավատալու լինենք ադրբեջանական աղբյուրներին, ապա` հունվարի 24-ին Ջիբութին է ճանաչել կամ դրա նման արհեստածին պետություններ – Ան.Հ.), ուստի այլ միջոցներ են որոնում: Տարիներ առաջ գտան գերմանացի մի քաղաքական գործիչ- խոսափող, որ սկսեց շրջանառել, թե 20- րդ դարասկզբին Բաքվում հայերը եղեռն են իրականացրել հրեաների հանդեպՙ հաշվարկելով, որ սա Գերմանիայում առանձնահատուկ ուշադրության կարժանանա: Լսարան չունեցավ: 2014- ին գերմանական «Սալոն» գրական հրատարակչությունը լույս ընծայեց գրող,կինոռեժիսոր, սցենարիստ Թոմաս Հարթվիգի «Հայուհին» վեպը: 806 էջանոց գիրքը Արմին Թեոֆիլ Վեգների եւԱնուշ Թոքաթլյան սիրո պատմությունն է, որ ֆինանսական սատարում չգտնելով, առայժմ ֆիլմ չի դարձել, բայց… գաղափարը պատճենելու հարցում, կարծում ենք, օգնել է ադրբեջանցիներին:
Ադրբեջանի փոխվարչապետ, փախստականների եւ տեղահանվածների պետական կոմիտեի նախագահ, հումանիտար միջազգային օգնության հանրապետական հանձնաժողովի նախագահ Ալի Հասանովը հունվարի 19-ին հանդիպել է ֆրանսիացի գրող Ժերար Քարդոննի (Ge’rard Cardonne) հետ, որի Ադրբեջան այցելության նպատակը, ինչպես իրազեկում է ադրբեջանական պետական «Ազերթաջ» գործակալության գերմաներեն լրատվությունը, երկրի մասին տեղեկատվություն հավաքելն էՙ իր ապագա «Ադրբեջանցի կին» (կամՙ ադրբեջանուհին) վերնագրով գրքի համար: Ֆրանսիացի գրողն իրազեկել է նաեւ, թե մտադիր է զուգահեռ աշխատել Խոջալուի ողբերգության մասին ապագա գրքի վրա:
Հասանովն առանձնահատուկ ընդգծել է երկրի առաջին տիկնոջՙ Մեհրիբան Ալիեւայի բացառիկ դերակատարումը ադրբեջանա – ֆրանսիական հարաբերությունների զարգացման գործում: Տեղեկատվության մեջ իհարկե չի նշվում, բայց միգուցե հենց նրաՙ առաջին տիկնոջ կերպարն է այդպես տպավորել ֆրանսիացի գրողին, որ որոշել է, թե իր զգայարանները տակնուվրա արած նրա անդիմադրելի օծանաբույրը բոլոր ադրբեջանուհիներին է հասանելի: Սա մե՛ր երեւակայության արդյունքն է, որ սնունդ առավ, երբ կարդացինք, թեԺերար Քարդոնն, ըստ «Ազերթաջի», գովաբանել է Ադրբեջանում առկա մեծ զարգացումըՙ նշելով, թե Հայաստանում մարդկանց մեծ մասն ծայրահեղ աղքատության մեջ է գոյատեւում, շատերն են արտագաղթում, հայ ժողովուրդը դեմ է իշխող ռեժիմին: Ֆրանսիացի գրողիՙ Հայաստանին վերաբերող դիտարկումն ընդգծել է նաեւ «Թրենդ» գործակալությունըՙ նույն տեղեկատվությանն իր անդրադարձում:
Հասանովն իհարկե իր երախտագիտությունն է հայտնել գրողին, որ Ադրբեջանի մասին իրականությունը հասու է դարձնելու Ֆրանսիայի հանրությանը, ուստի մանրամասնորեն անդրադարձել է հայ- ադրբեջանական հակամարտությանՙ Լեռնային Ղարաբաղի պատմական արմատներին, պատճառներին:
1935- ին ծնված Քարդոնն 36 գրքի հեղինակ է, դրանց մի մասը թարգմանվել են գերմաներեն, անգլերեն, խորվաթերեն, այլ լեզուներով: Ֆրանսիական, գերմանական, բելգիական, Թունիսի գրական մրցանակներին արժանացած Ժերար Քարդոննի հետաքրքրության շարքում հանրության խնդիրների մասին բարձրաձայնումն է, խոսում, գրում է կանանց իրավունքների, պատմության եւ բնապահպանության մասին: Միգուցե ֆրանսիացի հեղինակին Ադրբեջանում արտոնեն նաեւ ոտքով մենակ քայլել, հանդիպել այն մեծաթիվ կանանց, որոնց իրավունքներն ամեն օր ոտնահարվում են, այն աղքատ շերտին, որին գերմանացի լրագրողներն են բացահայտումՙ միջազգային տարաբնույթ միջոցառումներ լուսաբանելուն զուգահեռ: Եթե արեւելյան հյուրամեծարությունն այնուամենայնիվ թույլ չտա գրողին իրականությունն ավելի լավ ճանաչել, օգնենք նրան: Ֆրանսագիր, ֆրանսախոս հայ ընթերցողները, գրչընկերները, կարծում եմ, նեցուկ կլինեն 91- ամյա գրողին, որնրա շարադրանքում փաստն ու ճշմարտությունը չմոլորվեն:
1978- ին լույս տեսած Անդրեյ Բիտովի «Հայաստանի դասերը» քնարական վիպագրության համար պարտական ենք ռուս գրողին ու նրա հանճարեղ ընկերոջըՙ Հրանտ Մաթեւոսյանին: Բիտովին Բեռլինում հանդիպեցի 2000 թվականին, պատմեց գրքից հետո մեր հարեւան հանրապետությունների ղեկավարների, գրողների խանդի ու իրենց երկրների վերաբերյալ նույնատիպ գիրք գրելու «կոշտ» առաջարկի, դրանք մերժելու, գրչակից եղբորըՙ Հրանտին «չդավաճանելու» մասին: 1986- ին Թբիլիսիում իհարկե լույս էր տեսելռուս գրողի «Վրացական ալբոմը», բայց այն որեւէ ձեւով չստվերեց «Հայաստանի դասերը». մրցակցություն չկարՙ մեծ գրողիՙ մանրամասներ տեսանելու, ունկնդրելու, սիրով նվաճված աշխարհամաս էր Հայաստանը, որ 2002- ին նկատեցին նաեւ գերմանացի քննադատները, երբ «Հայաստանի դասերը» լույս տեսավ գերմաներեն: Թերթերըՙ «Զյուդդոյչե ցայթունգը», «Դի ցայթը», «Նոյե ցյուրխեր ցայթունգը» հրաշալի գրախոսականներ գրեցին: Նույն սերն ենք վերապրում, երբ գերմանական մամուլը հիշեցնում է Օսիպ Մանդելշտամի Հայաստանի մասին:
Ադրբեջանցիները կարոտ են այդպիսի սիրո: Ատելությունից պատերազմում են:
