Հավանաբար Գյումրիի հետընտրական գործընթացներն էին պատճառը, որ մեր լրատվամիջոցները, ներառյալ վերլուծաբանների հանրույթը, անհրաժեշտ ուշադրության չարժանացրին ընթացիկ ամսվա 3-ին Ուզբեկստանի մայրաքաղաք Սամարղանդում կայացած Եվրոմիություն-Կենտրոնական Ասիա հիմնադիր համաժողովը, որը հավակնում է ճակատագրական հարթակ լինել ոչ միայն տարածաշրջանի, այլեւ, բնականաբար, մեր երկրի համար: Կենտրոնա-ասիական 5 երկրների՝ Ղազախստանի, Կիրգիզստանի, Տաջիկստանի, Թյուրքմենստանի եւ Ուզբեկստանի մասնակցությամբ ու Եվրոպական հանձնաժողովի նախաձեռնությամբ գումարված այդ գագաթնաժողովի գլխավոր օրակարգը, ինչպես տեղեկացնում են BBC-ն ու միջազգային այլ լրատվամիջոցներ, նվիրված է եղել Եվրոպա-Միջին Ասիա տրանսպորտային միջանցք ստեղծելու ծրագրին, որը, ավելորդ է ասել, անմիջականորեն առնչվում է նաեւ մեր երկրին ու մեր հարեւանությամբ գտնվող մյուս երկրներին՝ Ադրբեջան, Իրան, Թուրքիա, հետեւաբար նաեւ՝ Ռուսաստանին ու Չինաստանին: Բուն նպատակը՝ միջինասիական Հնգյակի բնական հարստությունների՝ այսպես կոչված «մաքուր էներգիայի» փոխադրումը Եվրոպա, միաժամանակ աթոռը քաշելու ավանդականորեն տարածաշրջանի գլխավոր խաղացողը համարվող Ռուսաստանի տակից եւ հակակշռելու կամ զսպելու ագրեսիվ այն առեւտրաշրջանառությունը, որը Չինաստանն է վարում տարածաշրջանում, ինչպես ողջ աշխարհում:
Նախագահ Թրամփի կազմաքանդիչ որոշումների եւ համաշխարհային առեւտուրը հիմքից ցնցող նոր մաքսատուրքերի առաջացրած փոթորկի պայմաններում Եվրոպան ինքզինք ազատ է զգում ինքնամատակարարման նոր ուղիներ որոնելու, որի դրսեւորումն է հանդիսանում Սամարղանդի համաժողովը, մասնավորաբար՝ Տրանսկասպիական տրանսպորտային միջանցքի ստեղծման ծրագիրը, որի համար Եվրոմիությունը, ինչպես համաժողովում հայտարարել է Եվրոպական հանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա ֆոն դեր Լեյենը, պատրաստ է ներդնելու հսկայական գումարներ: Տիկին Ուրսուլան, մի կողմ դնելով ցարդ իր շատ սիրած «եվրոպական արժեհամակարգ», «ժողովրդավարություն» եւ հմայիչ այլ հասկացությունները՝ այժմ անցել է գործնամիտ խոսույթի՝ Միջինասիական Հնգյակին տրամադրել ընդհանուր՝ 12 մլրդ. եվրո՝ տեղական արդյունաբերությունները զարգացնելու, նոր աշխատատեղեր եւ ավելացած արժեք ստեղծելու, իրար միջեւ ապրանքաշրջանառությունը զարգացնելու, Սեւ ծովի վրայով էներգետիկ եւ արդյունաբերական ապրանքները Եվրոպա հասցնելու նպատակով: Տիկին Ուրսուլան չի խուսափել նաեւ տրանսպորտային այդ ճանապարհի հանգուցակետին՝ Հայաստան-Ադրբեջան, Հայաստան-Թուրքիա սահմանների վերաբացման խնդրին անդրադառնալուց, գտնելով, որ դա կտա հնարավորություն ապահովելու միջեվրասիական ճանապարհի շաղկապվածությունը, այդ ճանապարհով սահմանային հեզասահ եւ անարգել անցումը:
Բացատրելով այդ ճանապարհի ռազմագիտական նշանակությունը, տիկին Ուրսուլան վստահեցնում է, որ այդ ծրագիրը խաղացողների փոփոխություն (իր բառերով՝ game changer) կբերի տարածաշրջան՝ միաժամանակ նվազեցնելով Ռուսաստանի ազդեցությունը Հարավային Կովկասում, մանավանդ որ, արդեն, Մոսկվան, իր ասելով, չի համարվում վստահելի դաշնակից: Իսկ ինչ վերաբերում է Իրանին, որը անմիջական ներկայություն է տարածաշրջանի հարեւանությամբ, տիկին Ուրսուլան, երեւի վախենալով Հրեական պետության հակազդեցությունից, ոչինչ չի ասել այդ երկրի մասին, ինչը բազմացնում է ականների թիվը առաջին հայացքից շատ գրավիչ թվացող այդ՝ մեգածրագրի ճանապարհի տակ: Ականներ՝ որոնք որեւէ պահի կարող են պայթեցվել «խաղից» դուրս թողնված երկրների՝ առաջին հերթին Ռուսաստանի կողմից:
Ասացի գրավիչ ծրագիր, որը տեսականորեն կարող էր խիստ նպաստավոր լինել նաեւ մեր երկրի համար որպես տարանցային ճանապարհի կարեւոր հանգույց, հաբ, եթե… ունենայինք խելամիտ այն ղեկավարությունը, որը կկարողանար Եվրահանձնաժողովին ներկայացնել մեր սահմանագծի ամբողջ երկայնքով ձգվող ճանապարհի նախագիծ, որպես մեկ հատվածը եվրասիական նույն՝ մեծ կառույցի: Եթե…
Ինչպես ասում են՝ սատանան գտնվում է մանրամասնությունների մեջ: Ավելին՝ սատանան սիրում է գտնվել թույլ օղակներում, իր խաղը խաղալ տգետ, երկչոտ, անխելք ու փառասեր ղեկավարների գլխին: Այս պարագայում՝ մե՛ր գլխին:
ՀԱԿՈԲ ԱՎԵՏԻՔՅԱՆ
