Նիդեռլանդական «Այ» (Աչք) կինոյի ինստիտուտում (Ամստերդամ) մայիսի 29-31-ին կայացել է համաշխարհային տեսալսողական արխիվային փոխանակմանը եւ պրակտիկային նվիրված 7-րդ միջազգային գիտաժողովը: Զեկուցողներից է եղել նաեւ Հայաստանի Ազգային կինոկենտրոնը ներկայացնող Անրի Վարտանովը (ԱՄՆ), որը հանդես է եկել «Դուրս գալով խորհրդային ստվերից. հետխորհրդային ժառանգությունը Հայաստանի եւ Վրաստանի կինոարխիվում» թեմայով զեկուցմամբ: Նա նշել է, որ Անդրկովկասի նախկին հանրապետությունները բախվել են իրենց կինոժառանգությունը պահպանելու եւ խթանելու մարտահրավերին: Վարտանովի ուսումնասիրությունը հիմնված է առաջնային աղբյուրների, արխիվներում դաշտային հետազոտությունների, արխիվագետների հետ հարցազրույցների վրա:
Այնուհետեւ, Անրի Վարտանովը հունիսի 2-3-ին Լիսաբոնի համալսարանում մասնակցել է «Ֆիլմ, արտագաղթ եւ արխիվ» վերտառությամբ գիտաժողովին, որը կազմակերպել է Եվրոպական հաղորդակցության հետազոտությունների եւ կրթության ընկերակցության կինոգիտական բաժինը: Այստեղ էլ նա հանդես է եկել «Պրոպագանդայի սահմանները. «Մեծ հայրենադարձությունը» խորհրդահայ կինոյում» թեմայով զեկուցմամբ: Նա մասնավորապես ներկայացրել է Համո Բեկնազարյանի՝ 1950 թվականին նկարահանած եւ մինչեւ վերջերս ոչնչացված համարված «Երկրորդ քարավանը» կինոնկարը, որի պահպանված կինոժապավենները Վարտանովը հայտնաբերել է Մոսկվայի Գոսֆիլմոֆոնդում եւ հետազոտություն կատարել այդ թեմայով:
Նյույորքաբնակ երիտասարդ կինոգետ Անրի Վարտանովը (ծնված Թբիլիսիում, նկարիչ Կարեն Վարդանովի ընտանիքում) ութ ամիս որպես Ֆուլբրայթ կրթաթոշակի հետազոտող գտնվել է Հայաստանում, աշխատել որպես կուրատորի օգնական Հայաստանի ազգային կինոկենտրոնում: Կինոգիտության մագիստրոսի կոչում է ստացել Քոլումբիայի համալսարանում (Նյու Յորք), որից հետո աշխատել է որպես բեմադրիչի օգնական: Այժմ Անրին ուսումնասիրում է Համո Բեկնազարյանի ֆիլմագրությունը, վերջինիս՝ 2024-ին ծրագրված ամբողջական հետահայաց ցուցադրության համար:
Ա. Բ.
Լուսանկարում՝ Անրի Վարտանովը Երեւանի թատրոնի եւ կինոյի ինստիտուտում դասախոսության ժամանակ:
