Էներգետիկ անվտանգության, վառելիքաէներգետիկ ռեսուրսների խնայողու-թյան համար կարեւոր նշանակություն ունի ՀՀ մարզերում արեւային էներգիայի օգտագործման, ինչպես նաեւ էներգախնայողության ծրագրերի իրականացումը: Ներկայում Հայաստանի երեք մարզերում՝ Լոռիում, Տավուշում եւ Գեղարքունիքում, իրականացվում է «Փոքր մասշտաբի վերականգնվող էներգիայի եւ էներգաարդյունավետության միջոցառումներ հանրային շենքերում եւ պիլոտային մեկուսացում տնային տնտեսությունների մակարդակում» ծրագիրը: Նշված համայնքներում կտեղադրվեն փոքր հզորության արեւային վահանակներ, կիրականացվեն շենքերի տանիքների ջերմամեկուսացում,պատուհանների եւ դռների փոխարինում: Այս մարզերի հատկապես ցածր եկամուտ ունեցող խոցելի տնային տնտեսությունների եւ շենքերի համար էներգաարդյունավետության եւ վերականգնվող էներգիայի միջոցառումները հնարավորություն կտան տնտեսելու հսկայական քանակի վառելիք եւ լուծելու բնապահպանական բազմաթիվ հարցեր:
Հայաստանի մարզերի համար կարեւոր նշանակություն ունեցող այս ծրագիրն իրականցվում է «ԵՄ-ն հանուն էներգաարդյունավետության եւ շրջակա միջավայրի» ԵՄ գործողության եւ Գերմանիայի միջազգային համագործակցության ընկերության կողմից իրականացվող «Բնական պաշարների կառավարում եւ էկոհամակարգային ծառայությունների պահպանություն Հարավային Կովկասում գյուղական տարածքների կայուն զարգացման համար» ծրագրի շրջանակներում:
Հարկ է նշել, որ արդեն հայտնի են ՀՀ Լոռիի, Տավուշի եւ Գեղարքունիքի համայնքային կարեւոր նշանակության հիսուն այն շենքերը, որտեղ «ԷկոՎիլ» ընկերությունը կտեղադրի մինչեւ 5 կՎտ փոքր հզորության կայաններ: Միաժամանակ այդ շենքերում կիրականացվեն ջերմամեկուսացման միջոցառումներ: Առաջնահերթությունը տրվել է մանկապարտեզներին, առողջապահական, մշակութային, սպորտային կենտրոններին: Ընտրության ժամանակ կարեւորվել է նաեւ խոցելի խմբերի ներգրավվածությունը, այդ թվում՝ Արցախից տեղահանված շահառուների քանակը:
Ծրագրի երկրորդ բաղադրիչի շրջանակներում վերոնշյալ մարզերի (գյուղական համայնքների) 20 տնային տնտեսություններում կիրականացվեն ջերմամեկուսացման աշխատանքներ: Հինգ ԿՎտ հզորությամբ արեւային վահանակի տեղադրման դեպքում տարեկան կարող ենք արտադրել մինչեւ 8000 ԿՎտժ էլեկտրական էներգիա: Այսքան էներգիա ջերմային էլեկտրակայաններում արտադրելու դեպքում կօգտագործվեր մոտ երկու տոննա վառելիք:
Արդյունքում կկրճատվի վառելիքի օգտագործման քանակը, կբարելավվի էներգաարդյունավետությունը: Վերջնական արդյունքում կլուծվեն շրջակա միջավայրի պահպանության ու ջերմոցային գազերի փոքրացման հարցերը:
ՍՏԵՓԱՆ ՊԱՊԻԿՅԱՆ
Ռուսաստանի բնագիտության ակադեմիայի պրոֆեսոր
