Արմեն Գրիգորյանի եւ Խալաֆ Խալաֆովի սինխրոն այցը Թեհրան

 3+3 ձեւաչափի «վերածնունդը»

Թեհրանը, որպես 3+3 ձեւաչափի համահեղինակ,  փորձում է հայ-ադրբեջանական հակամարտության կարգավորման ներկա փուլում միջնորդի դեր ստանձնել: Սակայն ներկայումս  այդ առաքելությունն   իրականացնում  է հայ եւ ադրբեջանցի պաշտոնյաների հետ առանձին հանդիպումների եւ կողմերի տեսակետները միմյանց փոխանցելու, ինչպես նաեւ մաքոքային դիվանագիտության միջոցով: 

Թվում է, եռակողմ եւ բազմակողմ հանդիպումների ֆորմատով շփումների հարցում  որեւէ մակարդակով Հայաստանն ու Ադրբեջանը ներկայացնող պաշտոնյաները բարդույթներ չունեն: Շատերը կհիշեն անվտանգության խնդիրներին նվիրված համաժողովի շրջնակներում Արմեն Գրիգորյանի ու Խալաֆ Խալաֆովի՝ այս տարվա մայիսի 30-ի բրուսելյան հանդիպումը, որի ժամանակ էլ ՀՀ ԱԽ քարտուղարը հայտարարեց, որ Հայաստանը ճանաչում է Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականությունը:

Վերջերս էլ Բրյուսելում է տեղի ունեցել ՀՀ Անվտանգության խորհրդի քարտուղար Արմեն Գրիգորյանի եւ Ադրբեջանի նախագահի օգնական Հիքմեթ Հաջիեւի հանդիպումը՝ Գերմանիայի եւ Ֆրանսիայի նախագահաների խորհրդականների, ինչպես նաեւ հարավային Կովկասի հարցերով ԵՄ հատուկ ներկայացուցիչ Տոյվո Կլաարի միջնորդությամբ, որի օրակարգում իսպանական Գրանադայի  հանդիպմանը վերաբերող հարցերն էին:

Սակայն Թեհրան այցերի ժամանակ, ըստ ամենայնի,  հայկական եւ ադրբեջանական կողմերի  պահանջով (խնդրանքով), հանդիպումները տեղի են ունեցել երկկողմ ձեւաչափով:

Այնուամենայնիվ, Իրանը փորձում է առաջ տանել իր պաշտոնական դիրքորոշումից բխող այն թեզը, որ Հարավային Կովկասի հակամարտությունների կարգավորմանը չպիտի մասնակից դառնան արտատարածաշրջանային պետությունները, ինչի մասին բարձրաձայնվել է թե՛ Արմեն Գրիգորյանի, եւ թե՛ Խալաֆ խալաֆովի հետ բոլոր հանդիպումների ժամանակ:

Հայ եւ ադրբեջանցի պաշտոնատար անձանց Թեհրան  այցելությունների փոխկապակցվածության մասին են վկայում ադրբեջանական լրատվամիջոցների արձանագրումն առ այն, որ Խալաֆովի այցը Թեհրան պայմանավորված էր Արմեն Գրիգորյանի այցելությամբ:

Բնականաբար դժվար չէ կռահել, որ Արմեն Գրիգորյանի Թեհրան այցելության ժամանակ պիտի ներկայացվեին տարածաշրջանային երկրների հնարավորությունների միջոցով կոնֆլիկտի կարգավորման ուղիները, որի շուրջ, ըստ  ԻԻՀ Անվտանգության գերագույն խորհրդի հետ փոխկապակցված  Nournews կայքի,  թե՛ ԻԻՀ նախագահի, թե՛ ԱԳ նախարարի, եւ թե՛ ԻԻՀ անվտանգության գերագույն խորհրդի քարտուղարի հետ հանդիպումների ժամանակ  քննարկումներ են տեղի ունեցել:

ՀՀ ԱԽ քարտուղար Արմեն Գրիգորյանը հանդիպել է նաեւ Իրանի Զինված ուժերի գերագույն շտաբի պետ, գեներալ-մայոր Մոհամմադ Հոսեյն Բաղերինի հետ:
Ըստ ISNA գործակալության, հանդիպմանը Բաղերին իր զրուցակցին Իրանի պատրաստակամությունն է հայտնել հայ-ադրբեջանական սահմաններին դիտորդներ գործուղելու վերաբեյալ, նշելով, որ պաշտպանական ներուժի բարձրացմանն ուղղված քայլերը  չպետք է նվաճողական նպատակներ հետապնդեն: Անդրադառնալով նաեւ Հայաստանի տարածքում ԱՄՆ-ի հետ վերջերս  անցկացրած համատեղ   զորավարժություններին, Բաղերին ասել է՝ «արտատարածաշրջանային նոր խաղացողների հայտնվելը  չի բխում մեր տարածաշրջանի խաղաղության շահերից»:
Nournews-ի փոխանցմամբ, Արմեն Գրիգորյանի այցը տեղի է ունեցել Հայ-իրանական երկկողմ հարաբերությունների, ինչպես նաեւ Հարավային Կովկասին վերաբերող իրադարձությունների շուրջ քննարկումներ անցկացնելու նպատակով:
Ըստ իրանական աղբյուրի,  Թեհրանը  ողջունել է Բաքվի ու Երեւանի միջեւ բախումների դադարն ու ընդգծել միջազգայնորեն ճանաչված սահմանների եւ աշխարհաքաղաքական փոփոխությունների անթույլատրելիությունը:

Արմեն Գրիգոյանի մեկնումից անմիջապես հետո, հոկտեմբերի 4-ին Թեհրան այցելեց Ադրբեջանի նախագահի հատուկ հանձնարարություններով ներկայացուցիչ Խալաֆովը, որի համար նախատեսված   հանդիպումների շրջանակը  Արմեն Գրիգորյանի  այցի ծրագրի կրկնությունն էր, այն տարբերությամբ, որ Խալաֆովին հնարավորություն տրվեց երկրորդ անգամ հանդիպելու ԻԻՀ նախագահ Ռայիսիի հետ: Իսկ Բաղերիի հետ Արմեն Գրիգորյանի հանդիպումը, ըստ ամենայնի, արարողակարգից դուրս էր:

Իրանական azarpazhohh կայքը  Խալաֆ Խալաֆովին անվանել է  «շողոքորթ քաղաքական գործիչ» եւ վերջինիս այցելության մասին նշել, որ նրա հետ տեղի ունեցած բոլոր հանդիպումներին ներկայացվել է «թուրանական միջանցքի» գործարկման անթույլատրելիության  վերաբերյալ   պաշտոնական Իրանի  հստակ դիրքորոշումը: 

Կայքը գրում է նաեւ, որ ադրբեջանցի պաշտոնյայի  հետ ԻԻՀ նախագահի   կրկնակի հանդիպումը վկայում է Խալաֆովի արտակարգ լիազորություններով օժտված լինելու մասին, որը, ամենայն հավանականությամբ,  իրանական կողմին գործարք առաջարկելու նպատակով էր այցելել Իրան:  Չի բացառվում, որ  Խալաֆովն իր հանդիպումների ժամանակ, միջանցքի հարցում իրանական կողմի համաձայնությունն  ստանալու դիմաց, պաշտոնական Թեհրանին որոշակի առաջարկություններ է ներկայացրել:

ԳՐԻԳՈՐ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ

Իրանագետ