Աբու Դաբին եւ «Խաղաղության խաչմերուկը»

Դիվանագիտության մեջ չգրված ոսկե օրենքներ շատ կան, որոնք հաճախ գրի չեն առնվում այն պարզ պատճառով, որ դրա կարիքը չի զգացվում, քանի որ առանց գրի առնելու էլ հասկանալի է բոլորին:

Չգրված ոսկե օրենքներից մեկն այն մասին է, որ հավասար պայմաններով բանակցություններ անցկացնելու համար կարեւոր է թե՛ հանդիպման վայրի, եւ թե՛ ժամանակի ընտրությունը:

Հանդիպման վայրի ընտրությունը

Հայաստանի եւ Ադրբեջանի ղեկավարների հանդիպման համար ընտրված վայրը Աբու Դաբին էր, որտեղ Իլհամ Ալիեւը Էմիրությունների ղեկավարության հետ պետք է ստորագրեր նաեւ երկու երկրների միջեւ տնտեսական համագործակցության համապարփակ համաձայնագիր:

Բացի այդ, 1992 թվականին այդ երկրի հետ դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատելուց ի վեր Ադրբեջանը Էմիրությունների հետ համագործակցության լայն դաշտ է ձեւավորել:

Էմիրություններն այն պետությունն է, որի հետ, համընդգրկուն կազմակերպություններից բացի, Ադրբեջանի Հանրապետությունը համագործակցում է նաեւ մի շարք այլ միջազգային եւ տարածաշրջանային կազմակերպություններում, այդ թվում՝ Իսլամական համագործակցության կազմակերպությունում (OIC), Չմիացած երկրների շարժման (ՉՄՇ), Իսլամական զարգացման բանկում (ԻԶԲ), Էներգետիկայի միջազգային ֆորումում (IEF) եւ «ՕՊԵԿ+»-ում:

Մինչդեռ Հայաստանը եւ Էմիրությունները միասնաբար անդամակցում են ոչ այնքան հեղինակավոր Asia Cooperation Dialogue (ACD) կազմակերպությանը, որի կազմում ընդգրկված են Ասիական եւ Արաբական երկրներից ընդամենը մի քանի գործընկերներ:

Հայաստանի եւ Էմիրությունների միջեւ դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատվել են 1998 թվականի հունիսի 25-ին՝ 6 տարով ավելի ուշ, քան Ադրբեջանի եւ Էմիրությունների միջեւ:

Այսպիսով, Արաբական Միացյալ Էմիրությունները բոլոր առումներով՝ թե՛ կրոնական հատկանիշներով, թե՛ երկկողմ կապերով եւ համագործակցության ընդգրկմամբ, ավելի մոտ են կանգնած Ադրբեջանին, հետեւաբար, որպես հանդիպման վայր, ավելի ընդունելի են Բաքվի համար:

Երկկողմ հանդիպման համար նախատեսված դահլիճում տանտիրոջ իրավունքով հայաստանցի հյուրերին դիմավորող Ադրբեջանի նախագահ Ալիեւի պահվածքը պերճախոս ապացույցն էր այն բանի, որ բանակցությունների համար ընտրված վայրը չէր կարող հայկական կողմի համար նպաստավոր հարթակ համարվել:

Հանդիպման ժամանակի ընտրությունը

Հիշենք, որ Աբու Դաբիի բանակցություններին նախորդել էր Ստամբուլում անցկացված Իսլամական համագործակցության կազմակերպության նախարարական հանդիպումը, որի ընդունած «Ստամբուլի հռչակագրում» տեղ են գտել ընդգծված հակահայկական ձեւակերպումներ:

Հիշենք նաեւ դրանից անմիջապես հետո Ադրբեջանի կողմից օկուպացված Ստեփանակերտում անցկացված Տնտեսական համագործակցության կազմակերպության (ՏՀԿ) 17-րդ գագաթնաժողովի ամփոփիչ հռչակագրի մասին, որի ձեւակերպումների առնչությամբ Իրանի Իսլամական Հանրապետության արտաքին գործերի նախարարությունը բողոքի նոտա է հանձնել Թեհրանում հավատարմագրված ՏՀԿ քարտուղարությանը՝ պահանջելով շրջանառության մեջ դրված փաստաթղթում կատարել անհրաժեշտ շտկումներ՝ հռչակագրի տեքստը համապատասխանեցնելով գագաթնաժողովի իրական բովանդակությանը:

Այսպիսով, հաշվի առնելով Հայաստանի եւ Ադրբեջանի միջեւ բարձր մակարդակով հանդիպման համար ընտրված վայրը եւ ժամանակը, հայկական կողմը չէր կարող հայանպաստ ակնկալիքներ ունենալ այդ բանակցություններից: Վկան՝ «Խաղաղության խաչմերուկի» մասին ձեռք բերված պայմանավորվածությունները:

ԳՐԻԳՈՐ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ

Իրանում ՀՀ նախկին դեսպան