Հայտնի է, որ աշխարհի բազմաթիվ պետություններ դեռեւս վաղ ժամանակներից իրենց ազդեցության գոտիներում ամրապնդում էին սեփական դիրքերը ու պաշտպանում շահերը, այդ թվում՝ նաեւ լեզվի տարածման միջոցով: Մեր ժամանակներում եւս լեզվի գործոնը շարունակում է կարեւոր նշանակություն ունենալ: Հետխորհրդային տարիներին նորանկախ հարեւան պետությունների հետ հարաբերություններում իրանական կողմը հաճախ է այդ ուղղությամբ հանդես գալիս տարբեր նախաձեռնություններով:
Օրերս Իրանի արտաքին գործերի նախարարության խոսնակ Սաիդ Խաթիբզադեն հայտարարել է, որ իրանագիտության միջազգային մրցանակի նախագծի մշակումն ավարտվել է: Պաշտոնյան տեղեկացրել է, որ մոտ ապագայում կանցկացվի պարսից լեզվի մայրաքաղաքի ընտրությունը: Ակնհայտ է, որ անկախ այն բանից, թե որ քաղաքը կհավակնի դառնալ պարսից լեզվի մայրաքաղաքը, միանշանակ է, որ իրանական կողմից տվյալ ուղղությամբ նախատեսվում են լեզվա-մշակութային ծրագրերի իրականացում:
Հետաքրքրական է, որ աշխարհում պարսից լեզվի ուսուցման ոլորտում ակտիվ ինստիտուտների 8-րդ ամենամյա ժողովում նշելով, որ իրանական ինքնությունը դրսեւորվում է պարսից լեզվում, Խաթիբզադեն նկատել է, որ պարսկերենը տարածված է Իրանի՝ 450 միլիոն բնակություն ունեցող հարեւան երկրներում:
Հարկ է նկատել, որ պատժամիջոցների եւ դրանց սպառնալիքների պայմաններում անգամ շարունակում է առաջնահերթ նշանակություն ունենալ պարսից լեզուն տարածելու ու պահպանելու ԻԻՀ արտաքին գործերի նախարարության քաղաքականությունը: Այդ մասին է վկայում Խաթիբզադեի այն պնդումը, որ պարսից լեզվի վերականգնմանը նվիրված ծրագրերում խնդիրներ են ծագել իրանաֆոբիայի պատճառով, սակայն արտաքին գործերի նախարարությունը հետամուտ է եղել պարսից լեզվի ուսուցման հաստատություններին աջակցելու հարցին, միջբուհական համագործակցություններին, կրթաթոշակների ավելացմանը եւ պարսից լեզվի փառատոների անցկացմանն ու մրցանակների շնորհմանը:
Ըստ էության, պաշտոնական Թեհրանի ռազմավարական ծրագրերում որոշակի տեղ է հատկացվում լեզվի գործոնին: Ավելին՝ քննարկվում է նրա դերի վերականգնման հարցը, որի համար էլ փաստորեն նախատեսվում են իրականացնել վերոնշյալ նախաձեռնությունները: Անկասկած, այդ նախաձեռնություններից կարեւորը վերոնշյալ ժողովի անցկացումն էր մարտի 6-ին՝ Սաադի հիմնադրամի եւ Իրանի արտաքին գործերի նախարարության համագործակցությամբ:
Վերոնշյալի համատեքստում հիշարժան է նաեւ «Նիզամի Գյանջավին եւ ազգային ինքնությունը» խորագրով տեսակոնֆերանսի կազմակերպումը մարտի 7-12-ին: Կոնֆերանսի շրջանակներում ելույթ կունենան պարսկական մշակույթի եւ գրականության ոլորտի հետազոտողներ: Ի դեպ, իրանական օրացույցում մարտի 12-ին նշվում է պարսկական գրականության ականավոր գործիչ Նիզամի Գյանջավիի (1141-1209) հիշատակի օրը: Ինչպես ծանոթ է, ադրբեջանցիք, պարսկական գրականության ուրիշ շատ ներկայացուցիչների շարքում անվհատ փորձ է կատարում յուրացնելու նաեւ նիզամիին:
Այսպիսով, պարսից լեզվի մայրաքաղաքի ընտրության կազմակերպումը յուրօրինակ փորձ է հարեւան երկրներին իրանական քաղաքակրթության ներկայության հիշեցման, ինչպես նաեւ դիրքերի ամրապնդման համար:
ԿԱՐԵՆ ՄԿՐՏՉՅԱՆ
Իրանագետ
