Մկրտիչ Մարկոսյանի ժողովածուն ֆրանսերեն

31

Մարսելի «Պարանտեզ» հրատարակչությունը վերջերս լույս է ընծայել պոլսահայ հեղինակ Մկրտիչ Մարկոսյանի «Տիգրիսի ափերէն» պատմվածքների ժողովածուն ֆրանսերեն, որ թարգմանել են Ալիս Տեր-Վարդանյանը եւ Հուրի Վարժապետյանը: Մարկոսյանը՝ «վարպետ Մարկոսը», որը գրում է իր ծննդավայր Դիարբեքիր-Տիգրանակերտի մասին, այդ քաղաքի հայերի եւ քրդերի հայրենի եզերքի գրական ձայնն է: Նրա պատմվածքների գործողությունները կատարվում են հայոց թագավոր Տիգրան Մեծի՝ հնագույն բազալտե պարիսպներով քաղաքի ստվերում, նեղ փողոցներով Հանչեփեք կամ Գյավուրի թաղ կոչվող թաղամասում, որտեղ ապրում էր 1915 թվականը վերապրած մի քանի հայ ընտանիք: Կոտրված թակոցներով դարպասները բացվում էին պատշգամբներով տների վրա, որտեղ մարդիկ ողջ ամառվա ընթացքում քնում էին տանիքներիի վրա, աստղերի տակ: Մարկոսյանի պատմվածքները, որոնք տոգորված են քնքուշ հեգնանքով, պատկերում են գունագեղ կերպարների մի դիմասրահ, վերականգնում քաղաքն իր մանկության բույրերով, երբ այն տակավին ուներ տարբեր արհեստներով զբաղվող բազմազգ բնակչություն: Դիարբեքիրը ողջ Մերձավոր Արեւելքում հայտնի էր իր պղնձե, մետաքսե եւ բամբակե արտադրանքով եւ հմուտ արհեստավորների այլ ապրանքներով:

Մկրտիչ Մարկոսյանը ծնվել է 1938 թվականին, Դիարբեքիրում: Ավարտել է Ստամբուլի համալսարանի Գրականության բաժանմունքի փիլիսոփայության ճյուղը:  1966-1972 թվականներին Ստամբուլի Սուրբ Խաչ Դպրեվանքի հայկական վարժարանի տնօրենի պաշտոնը վարելու հետ մեկտեղ եղել է փիլիսոփայության, հոգեբանության, հայոց լեզվի եւ գրականության ուսուցիչ: Ուսուցչությունը թողնելով՝ հետագայում զբաղվել է առեւտրով: Համարվում է հայերեն գյուղագրական գրականության ավանդույթների վերջին ներկայացուցիչներից մեկը: Հրատարակել է մի շարք հայերեն եւ թուրքերեն գրքեր՝ «Մեր այդ կողմերը» (1984), «Գյավուրի Թաղ» (1992, լույս է տեսել նաեւ քրդերեն եւ անգլերեն թարգմանությամբ), «Ասա՛, Մարկո՛ս, որտեղացի՞ ես» (1995), «Մեր տոմսը հատեց Ստամբուլը» (1998), «Տիգրիսի ափերէն» (1999), «Համրիչի Հատիկներ» (2006), «Զուռնա» (2009), «Ատամնափորիչ» (2010), «Կեռիկով ասեղ» (2010),  «Աստծո մատյանը» (2016), «Ֆըլլանամ» (2018) եւ այլն:

Ա. Բ.