58 հազար ստորագրությունների վավերականության հաստատումը Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովից ստանալուց հետո «Հայաքվե» նախաձեռնությունն օրերս օրենսդրական փաթեթը, որ ենթադրում է Արցախի հայկականությունը կասկածի տակ դնող ու Հայոց ցեղասպանությունը ժխտող որեւէ գործողության քրեականացում, մուտք արեց խորհրդարան: Ազգային ժողովի նախագահն, ըստ կարգի, այն կմակագրի գլխադասային՝ պետական-իրավական հարցերի մշտական հանձնաժողով, որտեղ էլ պատգամավորները կորոշեն՝ կներառվի՞ այն խորհրդարանի լիագումար նիստերի օրակարգ, թե՞ նախաձեռնությունը ստիպված կլինի անցնել հաջորդ՝ 300 հազար ստորագրությամբ օրենքը հանրաքվեով ընդունելու փուլին:
Օրենսդրական փաթեթն Ազգային ժողով մուտք անելուց հետո «Ազգ»-ը «Հայաքվե»-ի անդամ, միջազգայնագետ Մենուա Սողոմոնյանից հետաքրքրվեց, թե միջազգային ի՞նչ գործիքներ բանեցնելով է հնարավոր բեկել հայաթափված ու Ադրբեջանի կողմից օկուպացված Արցախի, այսպես կոչված, ինքնալուծարումը:
«Եթե մենք վերցնենք այդ խայծը եւ ասենք, որ գիտեք, քանի որ Արցախն արդեն հայաթափվել է, հետեւապես իմաստ չունի նրա իրավունքների համար պայքարել, հասարակության մոտ չլինի կամ ձեւավորվի Արցախը պահելու իմպուլսը: Հետևաբար, նաեւ «Հայաքվե»-ի միջոցով ենք ցանկանում Արցախի հարցն ու այդ մասով հանրային պահանջը վառ պահել: Տասնամյակներն ի վեր ադրբեջանցիներն իրենց պահանջից երբեք չհրաժարվեցին, չասացին՝ քանի որ Կովսականը, Քարվաճառը ադրբեջանցիներից դատարկված է, մենք այդ հարցին չեն անդրադառնա: Այդ պահանջը պահեցին եւ, ի վերջո, կարողացան ինչ-որ մի ժամանակ (երբ տարածաշրջանում իրավիճակ փոխվեց) հարցը գեներացնել: Մենք նույնպես Արցախից հրաժարվելու իրավունք չունենք»,- պատասխանեց Սողոմոնյանը:
«Այնուամենայնիվ, ի՞նչ մեխանիզմներով է հնարավոր արդյունքի հասնել»,- խնդրեցինք մեր զրուցակցին առավել առարկայական մեկնաբանել: Նա նախ նշեց, որ չպետք է սպասել, թե «Հայաքվեով» հնարավոր է հասնել Արցախի իրավասուբյեկտության ամբողջական ճանաչմանը, ապա շարունակեց. «Իհարկե, դա քայլերից մեկը կարող է լինել: Բայց իրավական քայլերին ու գործընթացներին զուգահեռ՝ ոչ պակաս կարեւոր են քաղաքական հայտարարություններն ու գնահատականները, որ ամենուր, ամեն մի հարթակում, միջազգային ասպարեզում պետք է հնչեն Հայաստանը ներկայացնող պաշտոնյաների ու քաղաքական գործիչների շուրթերից»:
«Ազգ»-ը նույն՝ օկուպացված Արցախի հետագա կարգավիճակի հարցը նաեւ «Հայաքվե» նախաձեռնության համակարգող Ավետիք Չալաբյանին ուղղեց: Նա նախ մեկնեց, որ նման թեզ, առաջին հերթին, իշխանությունն է տարածում՝ փորձելով նախաձեռնության վզին փաթաթել Արցախում՝ իր իսկ ձեռագրով իրականացված հայաթափման ակտը, ապա հավելեց, որ եթե Արցախն այս պահին հայաթափված է, ապա դա չի նշանակում՝ այդպես էլ մնալու է: Ըստ քաղաքական գործչի՝ իրողությունները կարող են փոխվել:
«Ի՞նչ գործիքակազմով, արդյո՞ք դրանք առկա են»,- նրան եւս խնդրեցինք մանրամասնել: «Դրանք խոսակցության այլ թեմա են, բայց շատ կարճ ասեմ, որ, օրինակ, կարող է լինել ՄԱԿ-ի խաղաղապահ ուժերի ներգրավում ու ՄԱԿ-ի զորքի՝ Լաչինի միջանցքով տեղակայում: Ճիշտ է՝ ռուս խաղաղապահները որոշակի անվտանգային մթնոլորտ ապահովեցին Արցախում, բայց վերջին դեպքերի ժամանակ տեսանք, որ դա բավարար չէ: Արցախցին, այո, պետք է վերադառնա իր տուն, իր բնակավայար, իրա հայրենիք, բայց դրա համար պետք է բավարար երաշխիքներ ունենա, ինչը կարող է ապահովվել միջազգային տարբեր հարթակների, կազմակերպությունների ուղղակի ազդեցությամբ»,- զրույցն ամփոփեց նա:
ՍԵՎԱԿ ՎԱՐԴՈՒՄՅԱՆ
