Սեպտեմբերի 1-ին Գերմանիայի Հյուսիս Հռենոս Վեստֆալիայի Գելզենքիրհենի դատարանը ընդունել է փաստաբանի հրատապ միջնորդությունը եւ առժամյա կանխել Գերմանիայի ներգաղթի եւ փախստականների գերատեսչության (BAMF)՝ ԼՂ-ից բռնագաղթած՝ Գերմանիայում ապաստանի հայցը մերժած հայուհու Ադրբեջան հարկադրյալ արտաքսումը:
Արցախից բռնագաղթածները, թեեւ ունեն ՀՀ կապույտ անձնագիր, բայց ինչպես 2023-ից հետո պարզվեց, 070 ծածկագրով տարբերակվող անձը հաստատող փաստաթուղթը ՀՀ քաղաքացիության լիարժեք հաստատում չէ: Գերմանիայի Ներգաղթի եւ փախստականների գերատեսչությունը միգուցե հենվում է «Եթե ՀՀ քաղաքացի չէ, ուրեմն արտաքսման երկիր պիտի լինի ծագման երկիրը» տրամաբանության վրա, բայց այդ պարագայում խիստ կասկածում եմ, թե որեւէ ուկրաինացու Ռուսաստան կարտաքսե՞ր:
Գելզենքիրհենի դատարանը արտաքսումն առկախելու օրը բարեբախտաբար համոզմունք է հայտնել, որ Ադրբեջանում հայերի հանդեպ խտրականություն կա, եւ այն կանոնավոր բնույթ է կրում:
ԼՂ-ից արտաքսված հայերի կարգավիճակի վերաբերյալ ԳԴՀ-ում դատական երկու որոշում է հայտնի՝ 2024-ի սեպտեմբերի 16-ի եւ նոյեմբերի 4-ի վճիռներով Կասելի վարչական դատական ատյանը որոշել է, որ ԼՂ նախկին բնակիչները, որ բռնի տեղահանվել, փախել են ԼՂ-ից, 070 թողարկման ծածկագրով հայկական անձնագիր են ունեցել, էթնիկ հայ են, բայց չպետք է դիտարկվեն որպես ՀՀ քաղաքացիներ: Չնայած ՀՀ կառավարությունը Լեռնային Ղարաբաղի բնակիչներին անցյալում միշտ տրամադրել է հայկական անձնագրեր, սակայն բացառապես արտասահման մեկնելու հնարավորության նպատակով, առանց քաղաքացիության ճանաչման: Արցախից հայերի բռնի լայնածավալ վտարման եւ Հայաստան ներգաղթի ընթացքում հանրությունը տեղեկացավ, որ այս խմբին Հայաստանում քաղաքացիության որեւէ իրավունք չի շնորհվել: Հայաստանի կառավարությունը այդուհետ նրանց հնարավորություն տվեց դիմելու Հայաստանի քաղաքացիություն ստանալու համար:
Կասելի դատարանը պարզել էր նաեւ, որ Ադրբեջանի կողմից վերահսկվող տարածքներում բնակվող էթնիկ հայերը անընդհատ ենթարկվում են համակարգված խտրականության, որը, ըստ դատարանի, Ադրբեջանում տասնամյակների ավանդույթ ունի. «Անկախ խմբային հետապնդումների շարունակականությունից, դատավորի կարծիքով, Ադրբեջանից դուրս եկած էթնիկ հայերին քաղաքացիական կացության եւ ճանապարհորդական փաստաթղթեր տրամադրելու մերժումը համարվում է հետապնդման գործողություն՝ ըստ «Ապաստանի մասին» օրենքի»: Եւ 2024-ին Կասելի դատարանը պարտավորեցրել էր Ներգաղթի եւ փախստականների դաշնային գերատեսչությանը հայ հայցվորներին փախստականի կարգավիճակ շնորհել:
Թվում է, թե վերոհիշյալ վճիռը պիտի նախադեպ լիներ, իսկ գերմանալեզու մամուլի հրապարակումները բավարար՝ գերմանացի պաշտոնատարներին վստահեցնելու, թե ԳԴՀ-ում ապաստանի հայցը մերժելու պարագայում որեւէ հայի, առավել եւս ԼՂ-ում ծնված, ապրած եւ տեղահանվածին անկարելի է արտաքսել Ադրբեջան, մի երկիր, որից 2023-ին մազապուրծ փախել են:
Բայց որքան էլ բանական մարդու համար անհասկանալի, այդուհանդերձ երեւի օտարի համար՝ տվյալ պարագայում դաշնային կառավարության համար ընդունելի, հանդուրժելի է դառնում Ադրբեջանի բռնակալ, ցեղասպան ղեկավարը, երբ աննախադեպ ծավալի գազային պայմանագիր են կնքում նրա հետ, երեւի նաեւ հաշվի առնում ՌԴ-ի հետ սկսված առճակատումը, իսկ Վաշինգտոնում Թրամփի քավորությամբ ՀՀ-ին թելադրվող պահանջների կատարումը մեկնաբանում խաղաղարարության մասին վկայություն: Եւ եթե զոհերս կամ դիմադրողներս մեր հիշողությունը ջնջելով ակամա օժանդակում ենք, որ ոճրագործի մեղքը լվացվի, երբ ամեն մի հայ ՀՀ կառավարությունից, իր բնակության վայրում տեղի իշխանություններից չի պահանջում Ալիեւին պատժել Հաագայի դատարանում, իբրեւ խաղաղություն հաստատելու նախապայման չի ներկայացնում հայ գերիների օրառաջ վերադարձը Հայաստան, մեզ ո՞վ կլսի:
Այնինչ պիտի լիներ հակառակը՝ արտերկիր մեկնող Ադրբեջանի քաղաքացին վախ պիտի ունենար, որ ամենուրեք նրան պիտի հալածեին, անարգեին՝ իբրեւ ցեղասպան երկրի քաղաքացու:(Իսրայելից դուրս եկած հրեաները բողոքում են, որ Եվրոպայում հատկապես, իրենց խնդրանքը մերժում են, վիրավորում՝ Նեթանյահուի վայրագությունը փաստելով: Գերմանիայում հրատարակվող «Յուդիշե ալգեմայնե» թերթն ամեն օր գրում է սրա մասին): Հատկապես համալսարաններից ներս պիտի տեսներ Արցախի հայկական քրիստոնեական ժառանգության ոչնչացնող տեսարանների լուսանկարները, պիտի հայ ռազմագերիների լուսանկարները տեսներ: Ի վերջո Մյունխենի դատարանում Ադրբեջանի, Ալիեւի անունն այնքան է վարկաբեկվել Լինթների դատավարության ընթացքում, նույնքան էլ Ֆիշերի անջատված մասով կլինի սեպտեմբերից ի վեր, որ լուռ մնալ չէր կարելի… ԳԴՀ դատախազության հնչեցրած փաստարկները, գերմանական մամուլի հրապարակումները լայնորեն չշրջանառեցինք այնպես, որ Բեռլինում Բաքվի դեսպանությունն էլ ամաչեր ծպտուն հանել…
Խաղաղությունը բաղձալի է, իսկ մոռացումն ախտ է: Հիշենք Բերձորի տեսարանը՝ բնապահպանի անվան տակ բնական մուշտակով տիկինը աղավնուն այնքան էր թափահարել, որ խեղդել էր… խաղաղության մեր բաղձանքը՝ աղավնուն ոճրագործին պահ տալը չէ, ոճրագործի տեղը բանտն է, եթե հրաժարվենք դրանից, կարտոնենք, որ աղավնուն արտաքսեն Ադրբեջան:
Կանդրադառնանք:
ԱՆԱՀԻՏ ՀՈՎՍԵՓՅԱՆ
Գերմանիա
Լուսանկարի պարզաբանում՝ Հային կարելի է Արցախ վերադարձնել, իսկ Ադրբեջան արտաքսել՝ միայն այդ բռնապետությունը գովերգողներին
