ԱՄՆ պատասխանին սպասելով

Ո՞րն է կապը Սիրիայի որոշ դիրքերի վրա ԱՄՆ հարձակման եւ Թեհրանին փոխանցված Վաշինգտոնի պատասխանի միջեւ

Իրանի արտաքին գործերի նախարարության խոսնակ Նասեր Քանանին տեղեկացրել է, որ օգոստոսի 24-ին Իրանը  Եվրոմիության համակարգողի միջոցով  ստացել է «բանակցությունների  մնացյալ թեմաների կարգավորման շուրջ» ԱՄՆ  պատասխանը:

Քանանիի խոսքով՝ «Թեհրանը մանրամասն քննության է առել ԱՄՆ տեսակետները,  եւ քննարկումների ավարտից հետո համակարգողին կփոխանցի իրանական կողմի  մոտեցումները:

ԱՄՆ պետքարտուղարության խոսնակ Նեդ Փրայսն էլ իր հերթին հաստատել է ԱՄՆ պատասխանը Եվրոմիությանը փոխանցելու մասին իրանական կողմի տարածած լուրը:

Իսկ Վաշինգտոնում լույս տեսնող «Politico» պարբերականը, վկայաբերելով «ԱՄՆ պատասխանը գաղտնազերծած  անանուն անձնավորության»  խոսքերը, նշում է, որ ԱՄՆ արձագանքը հիմնականում կենտրոնացած է տնտեսական երաշխիքների վրա: 

Հիշեցնենք, որ ՀԳՀԾ-ի շուրջ պաշտոնական հայտարարությունների բացակայության պայմաններում վերջերս  շրջանառվում էր մի վարկած, համաձայն որի, Եվրոմիության միջնորդությամբ Վաշինգտոնին  փոխանցված Իրանի դիրքորոշման գլխավոր առաջարկն ու պահանջը եղել  է ստորագրման ենթակա նոր փաստատթղթից ԱՄՆ ապագա նախագահների հրաժարման դեպքում Իրանին վնասի հատուցում վճարելու պարտադրանքը:

ԱՄՆ պատասխանը գաղտնազերծած վերոնշյալ աղբյուրը հավելել է, որ Թեհրանին փոխանցված պատասխանը  ինչ-որ չափով կարող է չբավարարել իրանական կողմին, ուստի պետք է սպասել Թեհրանի արձագանքին՝  արդյո՞ք Իրանը կբավարարվի դրանով, թե՞ ավելի մեծ արտոնություններ ստանալու ակնկալիքով կշարունակի ճնշումներ գործադրել:

Նշենք, որ Եվրոմիության արտաքին քաղաքականության պատասխանատու Ժոզեֆ Բորելը օգոստոսի 8-ին բանակցող կողմերին էր հանձնել համաձայնագրի վերջնական տեքստը, որը օգոստոսի 15-ին ԻԻՀ նախագահ Ռայիսիի գլխավորությամբ անցկացված  Ազգային անվտանգության գերագույն խորհրդի արտահերթ նիստում  տեղի ունեցած քննարկումներից հետո,  որոշակի վերապահումներով, ընդունվել եւ փոխանցվել  էր  բանակցությունները համակարգող Բորելին:  Վերջինս էլ  իրանական կողմի արձագանքը համարել էր տրամաբանական ու տեղեկացրել, որ բանակցող  կողմերը հայտնել են իրենց համաձայնությունը եւ սպասում են ԱՄՆ արձագանքին:

ՀԳՀԾ-ի շուրջ Իրան-ԱՄՆ ուղերձների փոխանակման եւ օգոստոսի 24-ին Եվրոմիության միջնորդությամբ իրանական կողմին հանձնված ԱՄՆ դիրքորոշման  կապակցությամբ, Իրանում լույս տեսնող «Շարղ» օրաթերթը օգոստոսի 25-ի համարում «Հարձակում համաձայնության շեմին» վերտառությամբ վերլուծական հոդված է հրապարակել եւ նշել. «Սիրիայում Իրանին հավատարիմ ուժերին պատկանող  դիրքերի վրա հարձակվելով ԱՄՆ հաստատում է այն ենթադրությունը, որ Բայդենը ՀԳՀԾ-ի կապակցությամբ   իր զորակցությունը հայտնելով, խույս է տալիս հնարավոր քննադատություններից»:

Թեեւ հոդվածագիրը Սիրիայի ուղղությամբ օգոստոսի 24-ի ԱՄՆ   հարձակման եւ ՀԳՀԾ-ի պայմանավորվածություններին վերադառնալու կապակցությամբ  Վաշինգտոնի ներկայացրած  (ենթադրաբար) դրական պատասխանի միջեւ ուղիղ կապ չի տեսնում, սակայն  հիմք ընդունելով որոշ քաղաքական մեկնաբանների վերլուծությունը՝ կարծում է, որ Սպիտակ տունը հակված է ավարտին հասցնել Վիեննայում ընթացող բանակցությունները: 

ԳՐԻԳՈՐ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ

Դիվանագետ