Դատարանում քննվող հարցը՝ Գագիկ Ծառուկյանին Հայաստանի ազգային օլիմպիական կոմիտեի նախագահի լիազորություններից զրկելու վերաբերյալ, միայն առաջին հայացքից է սովորական իրավական գործընթաց։
Իրականում սա քաղաքական միջամտության դասական օրինակ է, երբ գործադիր իշխանությունը դատական մեխանիզմների միջոցով փորձում է ներխուժել ինքնավար ինստիտուտների տիրույթ։
Ֆորմալ հիմնավորումներն այստեղ երկրորդական են։ Առանցքայինը մեխանիզմն և դերակատարներն են։
Երբ հայցը ներկայացվում է ֆեդերացիայի անունից, որի նախագահը միաժամանակ երկրի գործադիր իշխանության առանցքային ներկայացուցիչներից է՝ վարչապետի աշխատակազմի ղեկավար Արայիկ Հարությունյանը, սա ոչ թե իրավական կարգավորում է, այլ քաղաքական ազդեցության փորձ՝ ուղղված կառավարության վերահսկողության հաստատմանը։
Արայիկ Հարությունյանի այս քայլն ակնհայտորեն վտանգավոր նախադեպ է։ Բարձրագույն գործադիր պաշտոնյան, օգտագործելով իր վարչական և ինստիտուցիոնալ լծակները, փաստացի ներգրավվում է սպորտային կառույցի ղեկավարության փոփոխության գործընթացում։ Սա պետության ուղղակի և գռեհիկ միջամտություն է։
Այս իրավիճակը դուրս է գալիս ներքին իրավաքաղաքական շրջանակից և անմիջապես մտնում միջազգային հարթություն։ Միջազգային օլիմպիական կոմիտեի Օլիմպիական խարտիան հստակ ամրագրում է՝ ազգային օլիմպիական կոմիտեները պետք է գործեն պետական ազդեցությունից անկախ։ Սա ոչ թե ձևական պահանջ է, այլ հիմնարար սկզբունք, որի խախտումը միջազգային մակարդակում դիտարկվում է որպես քաղաքական ճնշում։
Ավելին՝ ստեղծված իրավիճակն արդեն պարունակում է միջազգային սկանդալի բոլոր նախադրյալները։
Օլիմպիական շարժումը նման պետական անհարկի միջամտությունները չի անտեսում։ Դրանց հետևում են միջազգային կոշտ գնահատականներ, ինստիտուցիոնալ արձագանքներ, իսկ ծայրահեղ դեպքում՝ նաև կոնկրետ սահմանափակումներ։ IOC-ն կարող է ձեռնարկել միջոցներ (մինչև ճանաչման դադարեցում), եթե տեսնի, որ կառավարությունը խոչընդոտում է NOC-ի գործունեությանը կամ նրա որոշումներին։
Հատկապես այն պայմաններում, երբ այս օրերին Հայաստանում էին միջազգային օլիմպիական շարժման առանցքային դերակատարներ, եվրոպական և ասիական երկրների մարզաշխարհի ղեկավարներ և նրանց խնդրանքով Գագիկ Ծառուկյանը ընտրվել է Եվրասիական մարզական համագործակցության ասոցիացիայի նախագահ, ու Հայաստանը գտնվում է միջազգային սպորտային շրջանակների ուշադրության կենտրոնում։
Ստացվում է վտանգավոր հակասություն․ մի կողմից Հայաստանը փորձում է ամրապնդել իր դիրքերը միջազգային սպորտային հարթակներում, մյուս կողմից՝ իր իսկ իշխանության քինախնդիր գործողություններով խարխլում է այդ նույն դիրքերի հիմքերը։
Սա բովանդակային առումով, հետևանքների տիրույթում իրավական գործընթաց չէ։ Սա քաղաքական միջամտություն է, որը հղի է միջազգային հետևանքներով։ Եվ եթե այս ընթացքը չկանգնեցվի, ապա Հայաստանի սպորտային համակարգը կանգնելու է ոչ միայն ներքին ճգնաժամի, այլ լիարժեք միջազգային սկանդալի և ճնշումների առաջ։
Սուրեն Սուրենյանց, քաղաքագետ, պատմաբան
