Նիկոլ Փաշինյանի հայտարարությունը, ըստ որի՝ նոր Սահմանադրության մեջ Անկախության հռչակագրին հղում չպետք է լինի, քանի որ այն կառուցված է «կոնֆլիկտի տրամաբանության վրա», վտանգավոր կերպով հարվածում է Հայաստանի պետականության հիմքերին։
Անկախության հռչակագիրը Հայաստանի Հանրապետության ստեղծման քաղաքական և իրավական հիմնարար փաստաթուղթն է։ Այն ձևակերպել է Հայաստանի անկախ պետականության քաղաքակրթական հիմքը՝ ինքնիշխանություն, ինքնորոշում և ազգային անվտանգության ապահովում։ Այդ փաստաթուղթը հաստատում է Հայաստանի պետականության շարունակականությունը և պատմական լեգիտիմությունը։
Երբ Փաշինյանը հայտարարում է, թե այդ փաստաթուղթը կառուցված է «կոնֆլիկտի տրամաբանության վրա» և պետք է դուրս մնա նոր Սահմանադրությունից, նա փաստացի ապալեգիտիմացնում է Հայաստանի Հանրապետության հիմնադիր քաղաքական փաստաթուղթը։ Սա պետականության հիմքերի վտանգավոր վերանայման փորձ է։
Առավել մտահոգիչ է այն, որ այս մոտեցումը գրեթե ամբողջությամբ համընկնում է Ադրբեջանի տարիներ շարունակ առաջ մղած քաղաքական նարատիվների հետ։ Բաքուն մշտապես պնդել է, թե Հայաստանի Սահմանադրությունը պետք է փոխվի, քանի որ այն իբր պարունակում է հակաադրբեջանական դրույթներ։ Այդ պահանջը Ադրբեջանը վերածել է խաղաղության պայմանագրի գլխավոր նախապայմաններից մեկի։
Այս պայմաններում Փաշինյանի հայտարարությունը այլ կերպ, քան Բաքվի պահանջների հրապարակային լեգիտիմացում, դժվար է ընկալել։ Նա, ըստ էության, բաց տեքստով ընդունում է, որ Հայաստանի Սահմանադրությունը փոխվում է Ադրբեջանի պահանջով՝ հստակ ազդանշան տալով, որ իր իշխանության վերարտադրությունը պատրաստ է վճարել Հայաստանի պետականության հիմքերի վերանայման գնով։
Փաշինյանի խոսքում կա ևս մեկ՝ առավել վտանգավոր և խայտառակ շեշտադրում։ Նա փաստացի Հայաստանին է վերագրում հայ-ադրբեջանական հակամարտության «կոնֆլիկտային տրամաբանությունը»։ Այսինքն՝ այն, ինչ տարիներ շարունակ պնդել է ադրբեջանական քարոզչությունը, այժմ հնչում է Հայաստանի վարչապետի շուրթերով։
Սա հակապետական շրջադարձ է, որի միջոցով փորձ է արվում վերաձևակերպել հակամարտության պատմությունն այնպես, որ պատասխանատվության ծանրությունը տեղափոխվի հենց Հայաստանի վրա։
Երբ երկրի ղեկավարը սկսում է կասկածի տակ դնել պետության հիմնադիր փաստաթուղթը և դրա տրամաբանությունը ներկայացնել որպես «կոնֆլիկտի աղբյուր», դա պետականության ապամոնտաժման գործընթացի ազդարարում է։
Սա ճանապարհ է, որը կարող է Հայաստանը աստիճանաբար տանել դեպի մի վիճակ, որտեղ պետությունը կորցնում է իր քաղաքական ինքնուրույնությունն ու վերածվում ադրբեջանական ենթապետության։
Սուրեն Սուրենյանց, քաղաքագետ, պատմաբան
