Ադրբեջանն ու Թուրքիան, վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանին հաջողությամբ հավաքագրելուց հետո, փորձում են հայկական Սփյուռքը չեզոքացնել, ինչը նրանց կողմից Հայաստանը նվաճելու վերջին քայլն է։ Ե՛վ Ալիևը, և՛ Էրդողանը գոհունակությամբ են ընդունում Հայաստանում գործող հնազանդ ռեժիմը և չեն ցանկանում, որ Սփյուռքը խոչընդոտի իրենց հակահայկական ծրագրերին:
2026 թվականի մարտի 2-ին հասարակայնության հետ կապերի (PR) Apollo Strategic Communications (ASC) լոնդոնյան ընկերությունը հարձակվեց Ամերիկայի Հայ Դատի հանձնախմբի (ANCA) վրա՝ գաղտնի հուշագիր ուղարկելով ամերիկյան լրատվամիջոցներին՝ «Հայկական սփյուռքը բարձրաձայնում է Ռուսաստանի շահերը Կապիտոլիումում» վերնագրով։ ASC-ն կապեր ունի Ադրբեջանի և նրա Կասպից ծովի նավթային գործընկերների հետ։ Ընկերությունը գրանցված է Մեծ Բրիտանիայի ընկերությունների պալատի գրանցամատյանում՝ որպես «հասարակայնության հետ կապերի և հաղորդակցության գործունեությամբ զբաղվող ընկերություն»։ Վերջին տարիներին այն մի քանի անգամ անվանափոխվել է՝ Apollo Public Relations Limited (2009 թվականի օգոստոսի 13 – 2014 թվականի օգոստոսի 29) և Red Public Relations Limited (2008 թվականի ապրիլի 14 – 2009 թվականի օգոստոսի 13)։
ASC-ն իր հուշագրում տարածում է կեղծիքներ և ապատեղեկատվություն՝ պնդելով, որ «ԱՄՆ վարչակազմի ջանքերը [Հայաստանում]… բախվում են ազդեցիկ Ամերիկայի Հայ Դատի հանձնախմբի՝ ԱՄՆ-ում ամենամեծ հայկական կազմակերպության դիմադրությանը և ընդդիմությանը, որը, ըստ Կապիտոլիումի որոշ շրջանակների, փորձում է խաթարել Կոնգրեսում ընթացող խաղաղության գործընթացը։ ANCA-ին մեղադրում են մոսկվամետ ուժերի հետ համագործակցության մեջ՝ միաժամանակ հանդես գալով Հայաստանի ազգային շահերի դեմ՝ աջակցելով ռուսական դիրքորոշումներին և ապատեղեկատվություն տարածելով, հաճախ բառացիորեն, ամերիկյան հաստատությունների սրտում»: Հուշագիրը դատապարտում է «ANCA-ի բարձրաստիճան պաշտոնյաներին՝ Հայ Առաքելական եկեղեցու կրքոտ պաշտպանության» համար»: Հայ Դատի հանձնախումբը և Սփյուռքը դեմ են կեղծ խաղաղությանը, այլ ոչ թե իրական խաղաղությանը, և դեմ չեն Հայաստանի ազգային շահերին: Ընդհակառակը, նրանք ցանկանում են պաշտպանել Հայաստանը Փաշինյանի անվերջ զիջումներից Ալիևին, որոնք կարող են հանգեցնել հայրենիքի կործանման:
Կցանկանայի ընդգծել ASC-ի հուշագրի մի քանի խնդրահարույց կողմերը.
1. Ընտրությունների ժամկետը. հուշագրում ուղղակիորեն հղում է կատարվում «Հայաստանում կարևորագույն համընդհանուր ընտրություններին»՝ ակնարկելով, որ Ադրբեջանն ու Թուրքիան անում են հնարավոր ամեն ինչ՝ ապահովելու համար, որ վարչապետ Փաշինյանը մնա իշխանության գլուխ հունիսի 7-ի խորհրդարանական ընտրություններից հետո։
2. PR միջոցի անսովոր ընտրություն. Ադրբեջանը միլիոնավոր դոլարներ է վճարում Վաշինգտոնում գործող հասարակայնության հետ կապերի և լոբբիստական ընկերություններին: Այնուամենայնիվ, տարօրինակ է, որ այս հարցակողական հոդվածն ամերիկյան լրատվամիջոցներում տարածվում է լոնդոնյան ընկերության, այլ ոչ թե Վաշինգտոնում գործող ընկերությունների կողմից, որոնց Ադրբեջանն ամեն տարի մեծ գումարներ է վճարում լոբբինգի և PR-ի համար: Սա, փողի վատնում է և ապտակ Ադրբեջանի կողմից Վաշինգտոնում վարձված PR ընկերություններին:
3. ASC-ի կողմից լրագրողներին առաջարկված աղբյուրները. ASC-ն առաջարկել է չորս անձանց անուններ, որոնք «պատրաստակամ են ուրախությամբ տրամադրելու լրացուցիչ նյութեր և տեղեկություններ»։
– Անանուն ավագ աշխատակից՝ ԱՄՆ-ի Եվրոպայում անվտանգության և համագործակցության հանձնաժողովում (Կոնգրեսի հանձնաժողով)։ ANCA-ն պետք է պարզի՝ արդյոք այս անձը Կոնգրեսում աշխատելիս վճարումներ է ստանում որևէ օտարերկրյա ընկերությունից, որը կապ ունի Ադրբեջանի հետ։ Եթե այո, ապա նրան պետք է ազատել աշխատանքից։
– «Մարիա Կարապետյան, Հայաստանի իշխող «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության պատգամավոր և Արտաքին հարաբերությունների մշտական հանձնաժողովի անդամ»։ Մարիային պետք է հարցաքննել՝ արդյոք նա համագործակցել է օտարերկրյա լոբբիստական ընկերության հետ՝ հայկական կազմակերպության դեմ՝ դրա դիմաց հնարավոր փոխհատուցում ստանալով։
– «Նժդեհ Հովսեփյան՝ հարգված մտավորական և պատմաբան, որը կարող է խոսել Հայ դատի հանձնախմբի և Հայաստանում ռուսամետ Հայ հեղափոխական դաշնակցության (ՀՅԴ) միջև եղբայրության, ինչպես նաև ՀՅԴ-ի և Ռուսաստանի միջև առկա կապերի մասին»։ Նա թվարկել է Փաշինյանի կառավարությունում զբաղեցրած մի քանի պաշտոններ իր «Լինկեդին»-ի էջում։
– «Գարո Փայլան՝ «Քարնեգի» միջազգային խաղաղության հիմնադրամի Եվրոպական ծրագրի հրավիրված հետազոտող, որը պատրաստ է առանց անունը նշելու խոսել հայկական քաղաքականության, ռուսական միջամտության գործողությունների, ինչպես նաև ANCA-ի կապերի մասին մոսկովամետ դերակատարների հետ»։ Թուրքիայի խորհրդարանի նախկին պատգամավոր Փայլանը հակասեց ASC-ին, երբ X հարթակում գրեց. «Ուշադրությունս գրավեց այն հանգամանքը է, որ իմ անունից լրագրողներին ուղարկվել են հաղորդագրություններ Հայաստանի վերաբերյալ, որոնք ես չեմ թույլատրել։ Ես հանդես եմ գալիս հրապարակայնորեն և շփվում լրագրողների հետ, իսկ իմ կարծիքները լայնորեն հայտնի են»։
4. FARA-ի հնարավոր խախտում. ASC-ի հուշագիրն ամերիկյան լրատվամիջոցներին ուղարկվել է ոչ թե ամերիկյան, այլ բրիտանական հասարակայնության հետ կապերի ընկերության կողմից՝ հնարավոր է՝ փորձելով շրջանցել ԱՄՆ-ի «Օտարերկրյա գործակալների գրանցման մասին օրենքը» (FARA), որը պահանջում է, որ ԱՄՆ-ում օտարերկրացիների անունից գործող ընկերությունները գրանցվեն Արդարադատության նախարարությունում: Սա կարող է համարվել ամերիկյան օրենքի խախտում:
5. ASC-ի կողմից արձագանքի բացակայություն. անցած շաբաթ ես մի քանի էլեկտրոնային նամակներ ուղարկեցի ASC-ին՝ խնդրելով ընկերությանը՝ տրամադրել լրացուցիչ տեղեկություններ ANCA-ի վերաբերյալ, ինչպես խոստացված էր հուշագրում, սակայն ASC-ն չպատասխանեց: Նման ոչ պրոֆեսիոնալ վարքագիծը կարող է միայն հանգեցնել նրան, որ հասարակայնության հետ կապերի ընկերությունն ինքն իր դեմ իրականացնի բացասական PR:
6. Առևտրային կապեր Ադրբեջանի հետ. Apollo-ի մայր ընկերությունը՝ RSK Group-ը, ունի ամբողջությամբ իրեն պատկանող ընկերություն՝Azerbaijan Environment and Technology Centre Ltd (AETC), որը գործում է երկրի ներսում և իրականացնում է նախագծեր Կասպյան տարածաշրջանում, ինչը վկայում է նրա երկարաժամկետ առևտրային գործունեության մասին Ադրբեջանում։
Ամերիկայի Հայ դատի հանձնախումբը պետք է դիտարկի ASC-ի դեմ դատական հայց ներկայացնելու հնարավորությունը՝ կազմակերպության մասին կեղծ և զրպարտիչ հայտարարություններ տարածելու համար։
Հարութ Սասունյան
Թարգմանությունը՝ Ռուզաննա Ավագյանի
