Վերնագիրը թող չշփոթեցնի. նպատակ չունեմ ներկայացնելու, առավել եւս՝ մեկնաբանելու անգլիացի նշանավոր կինոռեժիսոր, հոգեսարսափ ֆիլմերի անզուգական վարպետ Ալֆրեդ Հիչքոքի «Psycho» կինոնկարը: Կինոգետ չեմ, ոչ էլ հոգեախտաբան: Սակայն կարող եմ, ինչպես բոլորը, Հայաստանում թե արտասահմանում, վկայել, որ հոգեկան անկումների մի ամբողջ շարան ամեն օր կենդանի շարժանկարի տեսքով բեմադրվում-ցուցադրվում է մեր երկրում: Մարդիկ գրեթե ամեն օր կամ օրընդմեջ հոգեցնցումների չափաբաժին են ստանում ի տես եւ ի լուր երկրի վարչապետի, մեղմ ասենք, տարօրինակ պոռթկումներից: Սկզբում զարմանում, ապա զայրանում, այնուհետեւ ջղաձիգ ծիծաղում ու հայհոյում են, ըստ ամենայնի իրենց զգում նվաստացած, երկրի ու պետության համար ստորացված եւ ամոթահար:
Վարչապետի հերթական պոռթկմանը ականջալուր եւ ականատես եղանք նախորդ շաբաթ, Ազգային ժողովի բարձր ամբիոնից, որտեղից հորդեցին ու ժայթքեցին Փաշինյանի հոգուց եւ ուղեղից բխած լուտանքները, բազմիցս լսված սպառնալիքները՝ առավել կոնկրետ ու հասցեական՝ ոտի տակ տալու, պատերով տալու եւ քաղաքական դիակի մնացորդները դուրս շպրտելու, ասֆալտ ուտեցնելու ու բորդյուր լիզեցնելու, վիզ կտրելու, գլուխ ջախջախելու, նույնիսկ՝ վաղուց մոռացված KGB-ական տխրահռչակ «պադվալները» լցնելու խոստումով, ուղեկցված ջղագրգիռ ձեռնաշարժությամբ, մարմնի տարբեր մասերի ցնցումներով, ատելավառ աչքերի տարօրինակ պսպղումներով, ականջների մեծացումով: Միայն բերանի փրփուրն էր պակաս կամ անտեսանելի:
Առերեւույթ, կրկնում եմ՝ առերեւույթ, մարդը ենթադրաբար հիվանդ է եւ կարիք ունի հոգեբույժի միջամտության, մասնագիտական հոգեզննության, առնվազն որոշելու համար, թե հիվանդության ո՞ր հանգրվանում է գտնվում, կարո՞ղ է բուժվել, ի՞նչպես, ստանո՞ւմ է համապատասխան դեղորայք, ի՞նչ պարբերականությամբ ու հետեւողականությամբ:
Հարցեր՝ որոնցով առաջին հերթին պետք է զբաղվեն հարազատները, մտերիմները: Ապա՝ կուսակիցները, հատկապես խորհրդարանական գործընկերները, որոնցից ոմանք արդեն վարակվել են նույն ախտերով եւ ստեղծագործաբար օգտվում նրա բառապաշարից՝ «քուչի բազարի» վերածելով մեր խորհրդարանը:
Սովորական մարդ չէ Ն. Փաշինյանը, նա երկիր է ղեկավարում միահեծան, պատասխանատու է պետության ու ժողովրդի անվտանգության, բարօրության, նաեւ ապագայի համար: Նրա սայթաքումները, հեղակարծ որոշումներն ու հրահանգներն արդեն ծանր վնասներ ու կորուստներ են պատճառել մեզ:
Հիշում եմ, սովետական ժամանակներում հեռավոր շրջաններ մեկնող ավտոբուսների վարորդներից ամեն առավոտ, եթե չեմ սխալվում՝ «պսիխ» կոչված փաստաթուղթ էին պահանջում ուղեւորության դուրս գալուց առաջ, նախնական խմածությունը բացառող փաստաթուղթ: Իսկ եթե մի 10-20 ուղեւորների անվտանգության համար էին վտանգները կանխարգելելու այդ ստուգումները, ապա ո՜ւր մնաց ժողովուրդ ու պետություն ապահովագրելու նախաձեռնությունը, այն էլ տարուբերումների մեջ գտնվող մեր տարածաշրջանում, գիշատիչ երկրների հարեւանությամբ:
Հարցը չի վերաբերում Ն. Փաշինյանին հավանելու կամ չհավանելու, նրան ընդունելու կամ մերժելու խնդրին, այլ՝ ղեկավարի, պատասխանատվություն կրող ո՛րեւէ ղեկավարի առողջությանը, ֆիզիկական, հոգեկան ու մտավոր: Եվ բնավ ամոթ չէ ստուգել վիճակը մի մարդու, որը ամբիոնից զգուշացնում է՝ չուտել իր ներվերը: Ինքնախոստովանությո՞ւն:
Պինդ ներվեր, հոգեկան ու մտավոր հավասարաշկշռություն, անխոնջ աշխատող առողջ մարդ է մեզ պետք: Այլապես psycho-ն լրիվ կկործանի մեզ:
ՀԱԿՈԲ ԱՎԵՏԻՔՅԱՆ
