Մահացել է մեր ժամանակների դասական Մարիո Վարգաս Լյոսան
Ապրիլի 13-ին 89 տարեկանում մահացել է պերուացի գրող և Նոբելյան մրցանակակիր Մարիո Վարգաս Լյոսան։ «Զրույց տաճարում» և «Կանաչ տուն» վեպերի հեղինակը համարվում էր լատինաամերիկյան գրականության կենդանի դասական, 2010 թվականին արժանացել է գրականության Նոբելյան մրցանակի։
Լյոսան մահացել է Պերուի մայրաքաղաք Լիմայում՝ շրջապատված իր ընտանիքով և «նրա հետ խաղաղության մեջ», X սոցիալական ցանցում ասել է նրա որդին՝ հայտնի քաղաքական մեկնաբան Ալվարո Վարգաս Լյոսան։
Գրողի որդին պարզաբանել է, որ հրաժեշտի հրապարակային արարողություն չի լինելու։
Մարիո Վարգաս Լյոսան ծնվել է 1936 թվականի մարտի 28-ին Արեկիպայում։ Նա հաճախել է կիրակնօրյա դպրոց և ռազմական ակադեմիա, ապա ավարտել է Լիմայի Սան Մարկոսի ազգային համալսարանը, ուսումը շարունակել Իսպանիայում, ապա տեղափոխվել Ֆրանսիա։
1950-ական թվականներին նա սկսեց հրատարակել իր գրքերը։ Վարգաս Լյոսայի առաջին վեպը՝ «Քաղաքը և շները» (ի սկզբանե «La ciudad y los perros», հայտնի է նաև որպես «Հերոսի ժամանակը»), բացահայտում է կոռուպցիան և բռնությունը պերուական ռազմական դպրոցում։
Գրողն աշխատել է վեպի վրա այն ժամանակաշրջանում, երբ բանակը քաղաքական և հասարակական հսկայական ազդեցություն ուներ։ Ռազմական ակադեմիայում սովորելու ընթացքում նափորձ է ձեռք է բերել:
1962 թվականին լույս տեսած գիրքը Լյոսային համաշխարհային հռչակ է բերել։ Իսկ դրանում նկարագրված զորավարժարանը, ըստ նրա, այրել է գրքի մոտ հազար օրինակը։
Լյոսայի երկրորդ վեպի հետ մեկտեղ՝ «Կանաչ տունը, քաղաքը և շները» հիմք հանդիսացան 1960-ական և 1970-ականների լատինաամերիկյան «Բում» գրական շարժման համար, որը բնութագրվում էր փորձարարական ձևերով և ուժեղ քաղաքական թեմաներով, որոնք արտացոլում էին մայրցամաքի քաոսն ու փոփոխությունները:
«Լատինական Ամերիկայի բումի» մյուս գրողներից էին Գաբրիել Գարսիա Մարկեսը՝ Կոլումբիայից, Խուլիո Կորտասարը և Խորխե Լուիս Բորխեսը՝ Արգենտինայից և Կառլոս Ֆուենտեսը՝ Մեքսիկայից։
Մարիո Վարգաս Լյոսայի մեկ այլ կարևոր վեպ է «Զրույց տաճարում»: Խոսքը մեծանալու, քաղաքականության ու քաղաքացիական պատերազմի մասին է:
Մարիո Վարգաս Լյոսան իր կյանքի ընթացքում գրել է մոտ 50 ստեղծագործություն, որոնք թարգմանվել են ավելի քան 45 լեզուներով։ Նա արժանացել է բազմաթիվ հեղինակավոր մրցանակների, այդ թվում՝ Միգել դե Սերվանտեսի մրցանակին՝ իսպանալեզու ստեղծագործությունների առաջնակարգ գրական մրցանակին։
2010 թվականին գրողին շնորհվել է գրականության Նոբելյան մրցանակ, որտեղ նրան անվանել են «աստվածային շնորհալի պատմող»։
Նա միշտ եղել է քաղաքականապես ակտիվ և Կուբայական հեղափոխության նկատմամբ համակրանքից անցել է ազատականության։ 1990 թվականին նա առաջադրվել է Պերուի նախագահի պաշտոնում աջ կենտրոնամետ կոալիցիայի կազմում, սակայն ընտրություններում պարտվել է Ալբերտո Ֆուխիմորիին։
Վարգաս Լյոսան իրեն անվանել է «չուզող քաղաքական գործիչ»: «Ես իրականում երբեք քաղաքական կարիերա չեմ ունեցել։ ասել է նա:
Ես քաղաքականություն եմ մտել շատ առանձնահատուկ հանգամանքներում… Եվ միշտ ասում էի, որ ընտրություններում հաղթեմ, թե պարտվեմ, կվերադառնամ իմ գրական և մտավոր աշխատանքին, այլ ոչ թե քաղաքականությանը»,- ասել է նա:
