30 տարի շարունակ արցախցիներին Հայաստանում տվել են ՀՀ անձնագիր, բայց 2023 թվականի հոկտեմբերի 26–ին պարզվել է, որ այդ անձինք ՀՀ քաղաքացիներ չեն։ Փետրվարի 18-ին, կայացած քննարկմանն ասաց Արցախի Մարդու իրավունքների պաշտպան Գեղամ Ստեփանյանը։
«Երբ 2023 թվականի հոկտեմբերի 26-ին ՀՀ–ն կայացրեց որոշում՝ արցախցիներին ճանաչելու ժամանակավոր պաշտպանված անձինք, հիմքում դրեց մի համաձայնագիր, որն իբրև կնքվել է ՀՀ–ի և ԼՂՀ–ի միջև 1999 թվականի փետրվարի 26–ին, և որով սահմանվում էր, որ այդ անձնագրերը, որոնք տրվում են արցախցիներին, ճամփորդական փաստաթղթեր են։ Այս իրավահարաբերությունների ամբողջ պրակտիկան փաստում է հակառակը։ Եթե այդ անձնագրերը պիտի ճամփորդական փաստաթղթեր լինեին, չպետք է հնարավորություն տային այդ անձնագրերով ՀՀ–ի ներսում որոշակի իրավահարաբերությունների մեջ մտնել»,–ասաց նա։
Գեղամ Ստեփանյանի խոսքով, այդ անձնագրերն ապահովում էին ՀՀ–ի ներսում ՀՀ քաղաքացիներին հավասար, տարբեր իրավահարաբերությունների մեջ մտնելը։
«2021 թվականի խորհրդարանական ընտրություններին մասնակցել են ՀՀ–ում գտնվող արցախցիները. 100–ից ավել նման վճիռներ կան, որոնցով դատարանն անձանց վերականգնել է ընտրական ցուցակներում։ Եթե այդ ամենը փորձենք ամբողջացնել, 2023 թվականից առաջ որևէ բան չէր փաստում, որ 070 կոդով անձնագիրը ՀՀ քաղաքացիությունը չփաստող փաստաթուղթ է»,–ասաց Գեղամ Ստեփանյանը։
Գեղամ Ստեփնանյանի խոսքով, Արցախի ժողովրդի վերադարձի իրավունքը բանակցային սեղանին չկա, իսկ արցախցիների բնակապահովման ծրագրի հիմքում կոմպակտ բնակության պայման չկա։
«Արցախցիներին միասնական պահելու և Արցախի նկատմամբ պահանջատիրության հիմքը չկա։ Նպատակն ուղղակի Արցախի թեման փակելն է, Արցախը մոռացության մատնելը։ Բռնի տեղահանված լինելու կարգավիճակն այդ պահանջատիրությունը պահպանելու կարևոր տարրերից մեկն Է։ Եթե փորձում են վերացնել այդ կարգավիճակը, փորձում են ասել, կամ արդեն ուղիղ ասում են՝ ինչ եղել, եղել է, մոռացեք, Հայաստանն էլ է ձեր հայրենիքը, ինտեգրվեք և ապրեք»,–ասաց Արցախի ՄԻՊ Գեղամ Ստեփանյանը։
