«Հայկական տոհմածառը», «Հայոց կտակը» եւ «Սպիտակ լեռը»:
Սրանք իսպանացի գրող Գոնսալո Էռնանդո Գուարչի վեպերն ենՙ նվիրված Հայոց ցեղասպանությանը: Գուարչը, որ շուրջ երեսուն տասնյակ գրքերի հեղինակ է, վերջին հինգ-վեց տարիների ստեղծագործական գործունեությունը նվիրել է Հայոց ցեղասպանությանը: Գուարչն իր գրքերի միջոցով ցանկանում է, որ աշխարհը ճանաչի 20-րդ դարասկզբի ողբերգական իրադարձություններն ու թարմացնի մարդկության հիշողությունը: Գուարչը խոստովանում է, որ մի առանձին վեպի թեմա է այն, թե ինչն իրեն ստիպեց անդրադառնալ Հայոց ցեղասպանությանը:
«Մենք Շվեյցարիայում ծանոթացանք մի հայ տիկնոջ հետ, ով ուզում էր, որ իր ընտանիքի պատմության մասին գրվեր: Հետո կարդացի Հենրի Մորգենթաուի գիրքն ու հասկացա, որ մի շատ կարեւոր պատմություն ունեմ գրելու: Որքան խորացա, այնքան հասկացա, որ դա իմ առաքելությունն է: Ես մեծ համակրանք զգացի հայ ժողովրդի նկատմամբ եւ հիմա խոստովանում եմ, որ ամեն անգամ Երեւան գալուց ինձ ավելի շատ հայ եմ զգում, քան իսպանացի, իսկ Հայաստանից հեռանալով ինձ հետ տանում եմ սեր ու մտերմություն», ասում է գրողըՙ հավելելով, որ աշխատանքների ժամանակ իրեն աջակցել են կինն ու դուստրը:
«Զգուշացնում եմ, որ «Հայոց կտակը» կարդալիս կկլանվեք դրա ընթերցանությամբ եւ կսկսեք ուշանալ աշխատանքից, քանի որ չեք կարողանա կտրվել ընթերցանությունից», մի առիթով ասել է Գուարչըՙ հավելելով, որ սիրահարված է Հայաստանին, եւ կինն էլ տեղյակ է Հայաստանի հանդեպ մեծ սիրո մասին:
Իսպանացի գրողին նամակներ են հղել անգամ Հարավային Ամերիկայի բազմաթիվ երկրներից, կարծիքներ հայտնել ու նաեւ շնորհակալություն հայտնել, որ մարդկության ողբերգությանն է անդրադարձել:
«Ազգ»-ի հարցին ի պատասխան, թե իր գրքերն ինչպիսի ազդեցություն են ունեցել իսպանացի հասարակության վրա, հաշվի առնելով, որ Իսպանիան դեռեւս չի ճանաչել Հայոց ցեղասպանությունը, Գուարչը խոստովանեց. «Նրանք շատ զարմացած էին, որ կա մի ժողովուրդ, դարավոր պատմությամբ, որ անցել է նման դժվարությունների միջով: Այս գիրքը նման է սերմի, որը պետք է ծլի եւ բերք տա: Ես համոզված եմ, որ եռագրությունն իր արդյունքը կտա: Պարզապես պետք է որ թարգմանվի նաեւ այլ լեզուներով, որպեսզի շատերը ճանաչեն հայոց պատմությունը»:
Հայաստանում Գուարչը եղել է երեք անգամ, այստեղ իրեն զգում է ինչպես իր տանը: Թերեւս պատճառն այն է, որ հայ եւ իսպանացի ժողովուրդների միջեւ շատ նմանություններ է գտել: «Դուք նույնքան ջերմ, համակրելի եւ հախուռն եք, որքան իսպանացիները: Այստեղ իսպանացին իրեն կզգա ինչպես տանը», խոստովանում է գրողըՙ հավելելով, որ հայ ժողովրդի կողմից նման ջերմություն եւ մեծարանք չէր սպասում:
«Պետք է խոստովանեմՙ գրելուց չէի մտածում, որ կարժանանամ այսքան մեծ պատվի: Ես ուղղակի գրում էի այն, ինչ զգում էի», ասում է Գուարչը:
Հայաստանում Գուարչին գնահատում են թե՛ հասարակությունը, թե՛ մտավորականությունն ու պետական այրերը: Գուարչը Հայաստանի գրողների միության եւ Գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամ է, նախագահ Սերժ Սարգսյանի հրամանագրով վերջերս արժանացել է «Մովսես Խորենացի» շքանշանի: Հանդիպումը նախագահի եւ Ամենայն հայոց կաթողիկոս Գարեգին Երկրորդի հետ նախատեսված է հունիսի 24-ին: Մինչ այդ, «Այբ» կրթահամալիրում Գուարչը ներկայացրել է եռագրության ռուսերեն թարգմանությունը, որը տպագրվել է ռուսաստանցի բարերար Մովսիսյանի հովանավորությամբ: Գուարչը շնորհակալ է եւ հույս է հայտնում, որ կգտնվեն այլ բարերաներ, ովքեր եռագրությունը կհրատարակեն այլ լեզուներով:
