200-ից ավելի երեխաներ մարզվում են 100 հեծանիվներով: Սա մարզադպրոցի խնդիրներից միայն մեկն է: «Ազգ»ի թղթակցի հետ զրույցում Հայաստանի հեծանվային սպորտի ազգային տեխնիկական կենտրոնի եւ հեծանվային սպորտի մարզադպրոցի տնօրեն Ալբերտ Սոլոյանը անդրադարձավ հեծանվային սպորտի եւ իր ղեկավարած կառույցի խնդիրներին:
– Պարոն Սոլոյան, ինչպե՞ս է Հայաստանում զարգանում հեծանվասպորտը:
– Շատ հարգանքով եմ ընդունում այն մարդկանց, որոնք կարողացան գոնե պահել այս մարզաձեւը: Իմ վերադառնալուց հետո կարողացանք կարճ ժամանակահատվածում ոտքի կանգնեցնել հեծանվային սպորտը: Միջազգային մրցասպարզում կարողացանք մեր դեմքը ցույց տալ, ունեցանք լավ արդյունքներ աշխարհի ու Եվրոպայի երիտասարդական մրցաշարերից: Մասնակցել ենք 23-24 միջազգային մրցաշարերի, որոնցից 17-18-ում մրցանակային տեղեր ենք գրավել: 5 տարվա ընթացքում մարզադպրոցի սաները միջազգային մրցասպարեզում 42 մեդալ են նվաճել, որից 7-ը ոսկի: Դա եղել է Ուկրաինայում, Ռուսաստանում, Պորտուգալիայում, Թուրքիայում, Պարսկաստանում, Մոլդովայում: Այսուհանդերձ մեր մարզադպրոցում պայմանները ընդհանրապես չեն համապատասխանում որեւիցէ ստանդարտի: Ձմեռը փայտ վառել, այդ պայմաններում` ծխի մեջ մարզումներ անցկացնել: Սպասում ենք երբ է ամառը գալու, եղանակը տաքանալու, որ երեխաները շունչ քաշեն: Մի պահ եղավ, որ 14 երեխա հիվանդացան: Թեպետ բժիշկ ու բուժքույրեր ունենք մարզադպրոցում, բայց դեղորայք չունենք: Նախարարությունը մեկ տարվա համար դեղերի համար տրամադրում է 50 հազար դրամ: Այս տարի, երեւի առաջին անգամ, Սպորտի եւ երիտասարդության նախարարությունը, որի պատկանելիության ներքո ենք գտնվում մենք, 20 հեծանիվ նվիրեց: Ճիշտ է, սպորտային չեն, բայց մարզադպրոցի սաները միանգամից պրոֆեսիոնալներ չեն դառնում: Այդ հեծանիվներն էլ մեզ համար շատ անհրաժեշտ էին:
Նախարարության նոր ղեկավարության կողմից ծրագիր է մշակվել, որ ամեն տարի մարզադպրոցի համար պետք է որոշ քանակությամբ հեծանիվ, պահեստամասեր, հագուստներ ձեռք բերվեն:
Մենք այս պահին ունենք մասնաճյուղ Վանաձորում, Մասիսում եւ Աբովյանում: Ընդհանուր մարզվողների քանակը մոտ 230-240 է: Խնդիրը կայանում է նրանում, որ հեծանիվների թիվը չի համապատասխանում երեխաների քանակին: Այսինքն ունենք 100 հատ հեծանիվ, բայց կրկնակի երեխա: Պետք է մեկը սպասի, որ մյուսը վերջացնի եւ նոր ինքը մարզվի: Մոտ ժամանակներս այդ հարցերը կլուծվեն: Տեխնիկական մասի խնդիրը լուծելու համար մարզադպրոցին շատ են օգնել իմ նախկին սաները, որոնք բնակվում են ԱՄՆ-ում, Ֆրանսիայում, Ավստրալիայում: Միջոցներ են ձեռնարկել եւ ԱՄՆ-ից ուղարկել են մոտ 100 մարզահագուստ, 24 հեծանիվ: Գումարային տեսակետից մոտ 79 հազար դոլարի ապրանք: Հրաչ Գեւրիկյանն ու Ստեփան Աբրահամյանը, որոնք իմ լավագույն աշակերտներն են, ապահովում են մարզադպրոցի տեխնիկական մասը: Մենք չունեինք սաղավարտ, մարզակոշիկներ, բայց նրանց միջոցով այսօր գոնե այդ խնդիրը չկա:
¬ Ֆեդերացիան օգնո՞ւմ է մարզադպրոցին:
– Ֆեդերացիայի վիճակն էլ այդքան լավ չէ: Մինչեւ Մհեր Մկրտչյանի աշխարհի առաջնության արծաթե մեդալակիր դառնալը` ոչ մեկը չէր հավատում, որ այս պայմաններում հնարավոր է մասնակցել նմանատիպ մրցաշարի եւ այն էլ մեդալներ նվաճել: Ֆեդերացիային մեկ տարվա համար հատկացվում է 13 միլիոն դրամ: Ընդ որում, այդ գումարով մենք պարտավոր ենք անցկացնել Հայաստանի առաջնությունը եւ մեկ-երկու հոգի կարող են մասնակցել Եվրոպայի ու աշխարհի առաջնություններին: Դրանով գումարը վերջանում է: Միջազգային մրցաշարերի մասնակցելու համար նախապատրաստական փուլ է անհրաժեշտ: Այսինքն հավաքներ, ռեժիմով սնունդ, որը մեզ մոտ բացակայում է: Վերջերս Հայաստանի հեծանվասպորտի ֆեդերացիան համագործակցելով միջազգային ֆեդերացիայի հետ կարողացավ 75 հեծանիվ բերել: Մեր մարզադպրոցին հատկացվեց 10 հեծանիվ, իհարկե, դա որոշ չափով օգնություն է: Ֆեդերացիան բյուջե չունի, որ հավաքականի մարզչին վճարի: Մինչեւ հիմա ամբողջ ծանրաբեռնվածությունը դրված էր մեր մարզադպրոցի վրա: Իհարկե, Հայաստանում կան նաեւ այլ մարզադպրոցներ, բայց հիմնականում մեդալներ նվաճում են մեր սաները:
Սա ամենաշատ ժողովրդականություն վայելող մարզաձեւերից մեկն է համարվում աշխարհում, եւ հանրապետությունում գործող երկու մարզադպրոցը երեխաներին ներգրավելու համար շատ քիչ է: Վատթարագույն վիճակում են մարզադպրոցի մասնաճյուղերը: Վանաձորում մարզվում է 35-40 երեխա. որքան հնարավոր է մենք այստեղից օգնում ենք: Այս պահին հավաքականի մարզիկներից 5-6 հոգին Վանաձորից են: Բայց մարզիչը ստանում է միայն աշխատավարձ` 48 հազար դրամ: Ուղեկցելու համար մոտոցիկլետ է հատկացվել, բայց վառելանյութը իր գրպանից է տալիս: Մասիսի եւ Աբովյանի մասին ընդհանրապես խոսել պետք չէ: Քաղաքներում ցանկացողներ շատ կան, բայց հեծանիվներ եւ պայմաններ չկան: Շատ կցանկանայի, որ Գյումրիում էլ մարզադպրոցի մասնաճյուղ ունենայինք: Նախկինում լավ հեծանվորդներ ենք ունեցել Գյումրիից:
– Դուք աշխատել եք Մալազիայում, Պարսկաստանում, Հոնկոնգում: Դժվա՞ր էր վերադառնալ Հայաստանի այս պայմաններին:
– Զարմանալի է: Այդ երեք պետություններում աշխարհի մակարդակով մեդալներ ենք նվաճել: Տարբերությունը կայանում է միայն նրանում, որ այնտեղ ֆինանսական տեսակետից որեւէ խնդիր չունեինք: Բոլոր պահանջները կատարվում էին, արդյունքն էլ կար:
Երկու տարի առաջ մեր Մհերը աշխարհի առաջնությանը մասնակցեց երեխաների համար նախատեսված, ոչ բարձր մակարդակի հեծանվով: Մենք պայքարեցինք եւ մեդալ նվաճեցինք: Բոլորը զարմացած էին: Դա ֆենոմենալ երեւույթ էր:
– Ի՞նչ խնդիրներ ունի հավաքականը:
– Այո, խնդիրներ կան: Մեծահասակների թիմ մենք երբեք չենք ունեցել, քանի որ 18 տարեկանից մեկնում են զինծառայության: Բանակից վերադառնում են արդեն 20-21 տարեկանում եւ որեւէ մեկը հեծանվասպորտ չի վերադառում: Սա գործընթաց է, որ պետք է մարզիկին փուլ առ փուլ հասցնել այդ մակարդակին: Մեդալներն ու վարկանիշները հիմնականում խաղարկվում են մեծահասակների խմբում:
– Հեծանվահրապարակում մարզվո՞ւմ եք:
– Միայն ամռանն ենք կարողանում մարզվել: Այնպես է կառուցվել, որ ձմեռվա պայմաններում հնարավոր չէ մարզվել:
– Վերջերս Երեւանում հաճախ կարելի է տեսնել հեծանիվ վարող մարդկանց: Դա օգնո՞ւմ է հեծանվասպորտի զարգացմանը:
– Իհարկե, հոգեբանությունն է փոխվում: Նախկինում, երբ հեծանիվներով խճուղի էինք դուրս գալիս, երեխաները քարեր էին նետում մեր վրա, իսկ հիմա ծափահարում են: Սա անհրաժեշտություն է բոլորի` աղջիկների, տղաների, մեծահասակների համար:
– Մարզադպրոցում միայն տղաներ են մարզվում, թե՞ աղջիկներ էլ կան:
– Միայն տղաներ: Մենք աղջինկների խնդիր ունենք: Սա օլիմպիական մանկապատանեկան մարզադպրոց է եւ տարիքը պետք է լինի 11-18: Թեպետ մեզ մոտ 20 տարեկան մարզիկներ էլ կան: Ծնողների հոգեբանության մեջ չի մտել, որ դա անհրաժեշտ է ոչ միայն աղջիկների, այլ նաեւ իրենց համար:
– Ո՞րն է մարզադպրոց ընդունվելու պայմանը:
– Պետք է փաստաթուղթ ներկայացնեն առողջության վերաբերյալ: Դրան գումարած երկու լուսանկար, ծնողի համաձայնությունը, որից հետո ներգրավվում են պարապմունքներին:
