Աբխազական երկաթուղու վերագործարկումը ավելի ու ավելի հաճախ է հայտնվում այն թեմաների շարքում, որոնք որեւէ կոնկրետ պահի նպատակահարմարությունից ելնելով մեջտեղ են բերվում, քանի որ վերագործարկման հավանականությունը մոտ է զրոյին, քանի դեռ Ռուսաստան-Վրաստան հարաբերություններում չեն փոխվել մի շարք այլ գործոններ: Ամեն դեպքում, այս հարցում դիրքորոշումների տարբերությունները երբեմն արտառոց բնույթ են ստանում, հատկապես երբ փորձ է արվում վերագործարկման հարցում շահագրգռվածություն ի ցույց դնել` այլ հարցերում դիվիդենտներ շահելու նպատակով:
Դեռեւս փետրվարի վերջին թեմային կրկին անդրադարձավ վրացական կողմը` նախ ի դեմս Վրաստանի վարչապետիՙ Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների կարգավորման հարցերով հատուկ ներկայացուցիչ Զուրաբ Աբաշիձեն: Ռուսաստանի փոխարտգործնախարար Գրիգորի Կարասինի հետ հերթական հանդիպման ընթացքում տեղի ունեցած քննարկումներում, ըստ Աբաշիձեի, աբխազական երկաթուղու վերագործարկման հարցը չէր քննարկվել:
Ըստ Աբաշիձեի, երկաթուղու վերագործարկման հարցը առարկայական քննարկման թեմա չի եղել: Ավելին, վրացական կողմն այն դիտարկում է որպես ռուս-վրացական երկաթուղի, ուստի մինչեւ այն գործարկելն ու որպես հաղորդակցության միջոց օգտագործելը պետք է լուծում ստանան տարբեր քաղաքական հարցեր:
Աբխազական աղբյուրները, սակայն, ներկայացնում են, որ աբխազական երկաթուղուն անդրադարձ եղել է, սակայն ակնհայտորեն Վրաստանի համար բարենպաստ արտահայտությամբ: Մասնավորապես, ըստ «Աբխազեթի» օնլայն պարբերականի, Կարասինն Աբաշիձեին առաջարկել է աբխազական երկաթուղու հարցը քննարկել աբխազական կողմի հետ: Աբաշիձեն արձագանքել է, թե Ռուսաստան-Վրաստան երկաթգծի առնչությամբ աբխազական կողմի հետ քննարկման Վրաստանը չի համաձայնի:
Փաստացիՙ Ռուսաստանն իրենից հեռացնում է հարցը` Վրաստանին առաջարկելով քննարկել խնդիրը Աբխազիայի հետ: Միեւնույն ժամանակ, ակնհայտ է, որ Աբխազիայի եւ Վրաստանի միջեւ հաղորդակցության դժվարությունների եւ գրեթե բացակայության պայմաններում երկաթուղու գործարկումը եւս բազմաթիվ դժվարությունների ու խնդիրների հետ է կապված:
Առավել եւս, որ Վրաստանի ներկայացուցիչները հայտարարում են, թե վերագործարկման հարցը չի կարող քննարկվել Աբխազիայի հետ, այլ միայն Ռուսաստանի: Այսինքն` հարցն, անկախ տեխնիկական ու տնտեսական բարդություններից, ամենից առաջ կապակցված է քաղաքական խնդրահարույց իրավիճակի հետ, ու թեեւ Մոսկվայի հետ Թբիլիսիի բանակցությունների արդյունքները դժվար թե որեւէ մեկը չընդունի Սուխումում, այդուհանդերձ ի սկզբանե երկաթուղուն առնչվող հարցը դրված է ներկա դրությամբ անլուծելի այլ հարցերից հետո:
Այս համատեքստը ներկայացվեց նաեւ Վրաստանի արտգործնախարար Թամարա Բերուչաշվիլիի կողմից, Աբաշիձեի հայտարարություններից 2 օր անց: Բերուչաշվիլին իր անդրադարձում եւս մեկ անգամ բարձրաձայնեց Վրաստանի տեսանկյունն առ այն, որ աբխազական երկաթուղու հարցը կախված է բազմաթիվ այլ նախադրյալների հետ, ուստի Վրաստանի կառավարությունը այս փուլում այդ հարցը չի քննարկում:
Մյուս կողմից, արդեն օրերս Աբաշիձեն այլ բնույթի հայտարարությամբ է հանդես եկել, ներկայացնելով, թե Ռուսաստանի կողմից երկաթուղու վերագործարկման առնչությամբ հետաքրքրություն չեն նկատում: «Ռուսթավի 2» հեռուստաընկերության եթերից Վրաստանի վարչապետի հատուկ ներկայացուցիչը հայտարարել է, որ թեեւ ռուսական կողմի հետ քննարկմանը հարցը չի շոշափվել, սակայն «առանձնակի հետաքրքրություն էլ չի նկատել»:
Սա եւս հետաքրքրական դիտարկում է, եթե հաշվի առնենք, որ հենց Վրաստանում պետությանը պատկանող վրացական երկաթգծի բաժնետոմսերի վաճառքի պատրաստվող 25 տոկոսի հիմնական ու թերեւս միակ գնորդը հենց Ռուսաստանն է համարվում: Ռուս-վրացական հարաբերությունների բնույթից ելնելով շատերի համար անընդունելի ու վտանգավոր է այսպիսի հեռանկարը, սակայն անգամ փորձագիտական գնահատականներով Ռուսաստանը միակ հավանական գնորդն է, որ կարող է ու կցանկանա ձեռք բերել վրացական երկաթուղին: Այս պարագայում աբխազական երկաթուղու վերագործարկմամբ շահագրգիռ կամ հետաքրքրված չլինելու բնորոշումը ավելի շուտ զուտ քաղաքական է, քան իրական:
Մյուս կողմից, եթե Ռուսաստանը հետաքրքրություն չունենար Վրաստանի երկաթգծի նկատմամբ ընդհանուր առմամբ, դժվար թե արդիական ու սեղանին մնար աբխազական երկաթուղու վերագործարկման հարցը: Ավելացնենք, որ Ռուսաստանին իրապես, ոչ միայն զուտ քաղաքական առումով կարող է հետաքրքրել վրացական երկաթգծի մեջ բաժին ունենալու հեռանկարը, քանի որ վրացական սեւծովյան կարեւոր, բեռնափոխադրումների առումով մեծ նշանակություն ունեցող Փոթիի նավահանգստում եւս Ռուսաստանն ի դեմս «Ռոսնեֆտի», արդեն ներկայություն եւ մասնակցություն ունի:
Վրացական երկաթգծի բաժնետոմսերի մի մասի նկատմամբ Ռուսաստանի հետաքրքրությունը ավելի կարող է մեծանալ, քանի որ 2015թ.-ին նախատեսվում է ավարտին հասցնել ու գործարկել նաեւ Բաքու-Թբիլիսի-Կարս երկաթգիծը, որտեղ շահերի իրենց բաժինն էլ ունեն Ադրբեջանն ու Թուրքիան: Եվ քանի որ հարեւան Թուրքիան ամենից առաջ ու հաճախ առաջնորդվում է առեւտուրն առաջ տանելու մոտեցմամբ, թերեւս Թուրքիայի համար եւս աբխազական երկաթուղու վերագործարկումը հարմար տարբերակ լինի:
Այստեղ էլ առաջ է գալիս Ադրբեջանի դիրքորոշման խնդիրը: Ինչպես շատ այլ հարցերում, հնարավոր է, որ նախապատվությունը բոլոր տեսակի նախագծերում տրվի ոչ թե շահավետությանն ու հարմարավետությանը, այլ քաղաքական բաղադրիչին, որի գերագնահատման դեպքում Ադրբեջանին հաջողվում է խափանել կամ կասեցնել Հայաստանի համար օգտակար հեռանկարով որեւէ ծրագիր:
Այսպիսով, աբխազական երկաթգծի վերագործարկումը կախված է մի շարք հարցերից, որոնց ամենաբարեհաջող զարգացումների դեպքում անգամ կարող է ավելանալ հսկայական ֆինանսական ներդրման անհրաժեշտությունը այն պարզ պատճառով, որ այդ երկաթուղին չի գործում 1992-ից, ասել է, թե ավելի քան 20 տարի:
