Ապրիլի 10-ին, երբ պատրաստում էի ՕՐԵՐ ամսագրի հատուկ համարը՝ նվիրված հայերի ու Վատիկանի հարաբերություններին, պատմական կապերին, երեւելի հայ կարդինալներին, Վատիկանում աշխատող հայերին, պայթեց օրվա լուրը։
Հռոմի պապական Գրեգորյան համալսարանում Ադրբեջանի դեսպանության հովանավորությամբ բացվեց «Քրիստոնեությունը Ադրբեջանում. պատմություն և արդի ժամանակներ» վերտառությամբ պատմական խեղաթյուրումների գիտաժողովը։
Այն, որ Ադրբեջանը տարիներ շարունակ դոլարային սնուցումով փորձում է կաթոլիկ աշխարհի կենտրոնը դարձնել պրոադրբեջանական, նորություն չէ։ Սակայն սարսափելին հայկական քրիստոնեական ժառանգությունը վաճառքի հանելն է, մեղսակից դառնալը ցեղասպան Ադրբեջանի նկրտումներին, եւ պատմությունն ու իրականությունը խեղաթյուրելով, աչք փակել հայկական քրիստոնեական ժառանգության յուրացման կամ ոչնչացման հարցում։
Ադրբեջանական կողմը շատ լավ յուրացնելով հայերի դասերը, մինչեւ վերջին պահը գաղտնի էր պահել այսպես կոչված գիտաժողովի կազմակերպումը, հասկանալով, որ հայկական կողմը կարող է խանգարել։
Բայց ավելի զարմանալի է այն իտալացի կամ օտար գիտնականների պահվածքը, որոնց մի մասը համաձայնել է մասնակցել, իսկ մի մասն էլ չի համաձայնել, բայց նաեւ հայկական կողմին տեղյակ չի պահել սպասվելիք հակահայ միջոցառման մասին։ Իսկ Վատիկանը կամ Գրեգորյան համալսարանն այնքան համարձակություն չեն ունեցել, որ հրավիրեն նաեւ հայ գիտնականների։
Իհարկե, Հռոմի հայ համայնքը, Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածինը, Երուսաղմեի Հայոց պատրիարքությունը խիստ հայտարարություններ են տարածել, Սուրբ Աթոռում Հայաստանի դեսպանությունն ու Վատիկանում Հայ Առաքելական եկեղեցու ներկայացուցիչը աշխատանքներ են տանում, բայց, ցավոք, այդ ամենն այլեւս այն ազդեցությունը չի ունենա, ինչպես Հայ կաթողիկէ եկեղեցու ղեկավար դասի ու Պատրիարքի ազդեցիկ քննադատությունն ու մեղավորներին պատժելու պահանջը։ Նաեւ Վատիկանի ազնիվ հոգեւոր դասը պետք է իր ընդվզումը բարձրացնի նման հակաքրիստոնեական գործելաոճի դեմ։ Սիրելի կաթոլիկ հայեր, դուք այդ եկեղեցու լիիրավ անդամներ եք։
Հայ կաթոլիկները դարեր շարունակ ծառայել են, եւ հետեւաբար դուք ավելի որոշիչ ձայն ու պահանջ ունեք, քան Ադրբեջանում ծվարած փոքրաթիվ կաթոլիկ համայնքը։ Ժամանակն է, որ մեկընդմիշտ ադրբեջանական ծավալապաշտական նկրտումներին տրվի արժանի պատասխան եւ կանխարգելվի նմանատիպ միջոցառումների անցկացումը։ Դա անհրաժեշտ է ոչ միայն արցախցիներին, հայաստանցիներին, ցանկացած քրիստոնյա հայի, այլ նախեւառաջ Ձեզ, քանի որ դուք նույնպես հայ ժողովրդի մշակութային եւ քրիստոնեական ժառանգության կրողն եք։ Վատիկանը դյուրությամբ վաճառքի է հանել քրիստոնեությունը։
Ով շատ կվճարի, նա էլ կհամարվի քրիստոնյա, այդպիսով վարկաբեկելով ողջ քրիստոնեական աշխարհը։ Մեր դժնդակ օրերին, երբ ողջ աշխարհակարգն է փոփոխության ենթարկվում, հայերս պետք է տեր կանգնենք մեր ժառանգությանը, պատմությանը, մեր հավատքին, մեր պետությանը, անկախ ներսից ու դրսից հեղեղի պես թափվող հարվածների։
Կանգ առեք ու մտածեք, թե ինչ կասեր երանելի կարդինալ Աղաջանյանը, եթե մի պահ կենդանանար։ Ես համոզված եմ, իբրեւ ապտակ կաթոլիկ եկեղեցուն, կհրաժարվեր սրբադասումից։ Գրիգոր Նարեկացին կհրաժարվեր տիեզերական վարդապետությունից։ Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչի արձանը կհեռանար Վատիկանից։ Լինելով հայկականության ու քրիստոնեական արժեքների կրողներ, նրանք չէին ցանկանա իրենց անունը կապել մի եկեղեցու հետ, որը վաճառքի է հանում հայի հավատքն ու ժառանգությունը։
Հետեւաբար, որպեսզի Հռոմի հաջորդ պապը ներողություն չխնդրի հայ ժողովրդից՝ նրա դեմ արված ոտնձգություններին մեղսակից լինելու համար, պետք է այսօր իսկ պաշտոնական Վատիկանը բացատրության տա եւ սրբագրի իր բացթողումներն ու վրիպումները։
Վաղը շատ ուշ կլինի։
Հակոբ Ասատրյան
ՕՐԵՐ եվրոպական ամսագիր
Պրահա
