Azg.am-ի զրուցակիցն է Հովհաննես Թումանյանի անվան Ազգային տիկնիկային թատրոնի տնօրեն Ռուբեն Բաբայանը։
-Պարո՛ն Բաբայան, երկու օր է՝ համացանցում չեն դադարում Ձեր հասցեին հնչող քննադատությունները, երբ Հանրային հեռուստաընկերության եթերում հայտարարեցիք՝ «Ամբախ-զամբախ խոսելու համար Միքայել սրբազանին 2 տարի տալը խիստ է։ Առաջարկում եմ ներմուծել Իրանից պատժամիջոց․ ճիպոտահարել»։ Սա ի՞նչ է, բռնության կո՞չ։
-Ես հումոր եմ արել՝ որոշակի մարդկանց համար գուցե անհաջող։ Բայց պարզապես գիտեմ՝ մարդիկ ինձ ճանաչում են, գիտեն, որ ես կյանքում ո՛չ բռնության կոչ եմ արել, ո՛չ 68 տարվա ընթացքում որևէ մեկին վիրավորել եմ։ Չնայած ինձ շատ են վիրավորել, բայց երբեք չեմ պատասխանել։
Ես կարծում էի, որ դա այդպես էլ կընկալվի։ Դա այդպես չի ընկալվել. հիմա ես չեմ կարող ասել, որ ես ուղտ չեմ։ Կարծում եմ՝ մարդուն պետք է գնահատել իր ապրած կյանքով։ Կրկնում եմ՝ կատակ եմ արել։ Դա լո՞ւրջ բան է։ Նույն հաջողությամբ կարող էի խարույկ առաջարկել և այլն։
–Իսկ նման հայտարարություն անելուց առաջ չէի՞ք վախենում, որ սխալ կընկալվեք, և Ձեր խոսքերը լուրջ կընդունվեն։
-Գիտե՞ք, բոլոր դեպքերում խոսում ես և հաշվի ես առնում քո շրջապատը (իսկ իմ շրջապատը գիտի, որ ես սիրում եմ հումոր անել. հումոր միշտ անում եմ լուրջ դեմքով)։ Որովհետև հումորը մենակ ապարանցիների մասին անեկդոտը չի։ Դրա համար, անկեղծ ասած, բացարձակապես չէի մտածել։ Մտածել էի, որ որպես հումոր էլ դա կընդունվի՝ առավել ևս, որ իսկապես կարծում եմ՝ երկու տարի տալ ամբախ-զամբախ խոսելու համար՝ դա խիստ պատիժ է։
Կա ուրիշ խնդիր. երկրում հաճախակի խոսքի ազատությունը խառնում են վիրավորանքի ազատության հետ։ Բայց սա, կարծում եմ, ավելի շատ հանրային խնդիր է, որովհետև չենք կարող ասել, որ սա վերագրվում է միայն իշխանությանը կամ ընդդիմությանը կամ քաղաքականացված շրջանակներին։ Իշխանության պատասխանատվությունն այստեղ, իհարկե, շատ ավելի մեծ է, որովհետև դա իշխանությունն է, միանշանակ։ Բայց դա վերաբերում է բոլորին, և կարծում եմ, որ վիրավորանքից հրաժարվելը քաղաքական, քաղաքացիական կիրթ պահվածքը, տրամաբանությունն ավելի շատ խոսում են ժողովրդի և հանրության քաղաքակրթական ընտրության մասին։
-Պարո՛ն Բաբայան, փաստորեն հիմա էլ Միքայել սրբազանի հասցեին կրկնում եք «ամբախ-զամբախ» արտահայտությունը։ Ձեր կարծիքով բարձրաստիճան հոգևորականի նկատմամբ ի՞նչ պատիժ կարելի էր կիրառել՝ երկու տարվա ազատազրկումից բացի։
-Ես չգիտեմ ճիշտն ասած։ Երևի իրավաբաններն ավելի ճիշտ կասեն։ Ես կարող եմ ենթադրել, որ կարող էր լինել տուգանք։
Կարծում եմ՝ քրեական պատիժը ոչ այնքան կարևոր է, ինչքան հանրության վերաբերմունքը։ Եթե հանրությունն ինքը մերժի նման պահելաձևը… Ընդ որում ասեմ՝ բոլորին է վերաբերում։ Ես դա ժամանակին՝ դեռ 2018 թվականին, ասել եմ նաև վարչապետի բառապաշարի վերաբերյալ և հրապարակային եմ ասել, որ ինձ թվում է՝ պետք է վերանայի, որովհետև այդ բառապաշարով չի կարելի հաղորդակցվել։
Ուրախ եմ, որ հիմա Նիկոլ Փաշինյանը փորձում է այդօրինակ բառապաշարից խուսափել։ Թե ինչքանով է դա իրեն հաջողվում իրեն, իր թիմին, թե ինչքանով է հաջողվում ուրիշներին, դա արդեն երկրորդ հարցն է։ Մի քիչ խորացել է այդ պրոբլեմը, բայց այդ պրոբլեմը պետք է լուծվի հասարակության մեջ։ Մենք պետք է մերժենք սպառնալիքը, մենք պետք է մերժենք կոպիտ խոսքը։ Իսկ ինչպե՞ս են մերժում դա. ես անձամբ ինձ երբեք դա թույլ չեմ տվել, միգուցե դրա համար էլ նման հումոր եմ արել։
-Պարո՛ն Բաբայան, այսուհետ ևս քննադատության չարժանանալու համար պատրաստվո՞ւմ եք հրապարակայնորեն հայտարարել, որ Միքայել սրբազանին ճիպոտահարելու մասին խոսելիս զուտ կատակ եք արել։
-Չէ՛, չեմ պատրաստվում, որովհետև այլ լրատվամիջոցով էլ արդեն ասել եմ։ Դա նշանակում է ասել, որ ես ուղտ չեմ։ Միանգամից ընկնում ես հիմար վիճակի մեջ։
Կարծում եմ՝ երբ պրոբլեմը մշտապես ուրիշի մեջ ենք տեսնում, խնդիրը չի լուծվում։ Պրոբլեմը մենք ինքներս մեր մեջ պետք է տեսնենք։ Քանի որ ես մանկական թատրոնում եմ աշխատում և հիմնականում երեխաների հետ գործ ունեմ, գիտեմ, որ դաստիարակության միայն մեկ ձև կա. դա սեփական օրինակն է։ Եթե ծնողներն իրենց կիրթ են պահում, երեխաները կիրթ են մեծանում։ Եթե ծնողներն ասում են՝ «Գողություն մի՛ արա», բայց իրենք գողություն են անում, երեխան գող է մեծանում։ Եթե ծնողներն ասում են՝ «Սուտ մի՛ խոսիր», բայց իրենք երեխայի ներկայությամբ սուտ են խոսում, երեխան դա ընկալում է որպես նորմալ երևույթ։ Այնպես որ, սեփական օրինակն ամենակարևորն է, վե՛րջ։
Կրկնում եմ՝ կյանքում բազմաթիվ մարդիկ ինձ վիրավորել են, բայց նրանցից որևէ մեկը չի կարող ասել, որ ես պատասխանել եմ։
-Պարո՛ն Բաբայան, այս պահի դրությամբ անազատության մեջ գտնվող չորս բարձրաստիճան հոգևորական կա։ Ի՞նչ եք կարծում, իշխանությունն ինչ-որ պահի կհասկանա՞, որ չէր կարելի մարդկանց հանիրավի ազատազրկման դատապարտել, և կվերանայի իր գործողությունները։
-Ինձ համար մարդն անմեղ է, քանի դեռ չկա դատարանի որոշում։ Սա աքսիոմ է։ Եթե կա հանցանք, բացարձակապես նշանակություն չունի, թե ով է այն գործել՝ հոգևորական է, դերասան է, թե հասարակության այլ անդամ։ Դա պետք է վերաբերի բոլորին։ Մենք ապրում ենք պետության մեջ. սա աշխարհիկ պետություն է, և բոլորը հավասար են օրենքի առջև։
–Բայց իսկապե՞ս գտնում եք, որ չորս հոգևորականներն արել կամ ասել են բաներ, որոնց համար այսօր պետք է անազատության մեջ լինեն։
-Ես կարծում եմ, որ կալանքն ամենախիստ միջոցն է։ Բազմաթիվ միջոցներ կան՝ տնային կալանք, երկրից չբացակայելու պահանջ, վերահսկողություն սահմանելու մեթոդներ, գրավ և այլն, բայց կալանքը, կրկնում եմ, ամենախիստ միջոցն է։ Կարծում եմ՝ հնարավորինս քիչ պետք է օգտագործենք կալանքը, քանի որ այն, բոլոր դեպքերում, ազդում է մարդու հոգեբանության վրա։ Կալանքը միանգամից ստեղծում է զոհի կարգավիճակ, իսկ դա լավ կարգավիճակ չէ։ Դատարանը զարգացած երկրներում նորմալ երևույթ է, և դատական պրոցեսը չպետք է պատիժ դառնա։ Այդ պատիժն արդեն կալանքն է։ Բայց այդ պատիժը կրելու համար պետք է լինի դատարանի որոշում։
