1987 թվականին Թբիլիսի ժամանած հանրապետությունների պատվիրակություններից ամեն մեկը յուրովի էր նախապատրաստվում կինոփառատոնի բացմանը: Մեր պատվիրակությունը, ասենք ոչ միայն մեր, սպասում էինք բանտից նոր ազատված Սերգեյ Փարաջանովին: Կինոփառատոնի բացումից մի քանի ժամ առաջ լուր է տարածվում, որ Փարաջանովը ներկա չի գտնվելու, որովհետև հրավիրված չէ:
Վիկտոր Բալայանը և Ֆրունզե Դովլաթյանը հայկական պատվիրակության նախագահությանը հատկացված երկու հրավիրատոմսից մեկը հանձնելով ինձ`ասում են հասցրու Փարաջանովին:
Հրավերի համար նա շնորհակալ էր, բայց հրաժարվեց մասնակցել: Նույնիսկ կրկնեցի Վիկտոր Բալայանի խնդրանքը, որ այս տոմսատեղը բեմում է, ոչ թե սովորական հանդիսականների շարքում: Ասաց, որ փառատոնի տեր ու տիրականը իր վրացի բարեկամներն են, նրանք պիտի հրավիրեն, նույնիսկ շեշտեց փառատոնի գլխավոր տնօրենի ազգանունը` Ձիձիգուրի:
Հետագայում ինչպես խոստովանեց ԽՍՀՄ պետկինոյի նախագահը, եթե Փարաջանովը մասնակցեր, ապա նրա շուրջ ծավալված իրարանցումը կլիներ այնպիսին, որ կինոփառատոնը կկոչվեր ոչ թե Թբիլիսյան, այլ` Փարաջանովյան…
Սերգեյ Փարաջանովին վերջապես հանդիպում ենք Ֆրունզե Դովլաթյանի «Մենավոր ընկուզենին» երկսերիանոց ֆիլմի մրցութային էկրանին ցուցադրման ժամանակ:
Փարաջանովը հայկական պատվիրակությանը և փառատոնի մի խումբ մասնակիցների հրավիրեց իր տուն` Ֆրունզե Դովլաթյանի 60 ամյակը նշելու:
Ընդունելությունը սկսվում էր Կոտե Մեսխի փողոցից… Նատյուրմորտե ձևավորված առատ սեղաններ` բակում, բացօթյա պատշգամբում. նեղլիկ սենյակում… Առանց չափազանցության, պետք է ասել, որ կինոփառատոնի և՛ հրավիրված, և՛ առանց հրավերի ներկա գտնվող բազմաթիվ կինոգործիչներ ու լրագրողներ էին լցվել այնտեղ (ԽՍՀՄ-ի տարբեր ծայրերից, արտասահմանյան երկրներից)…
Կինոփառատոնը պաշտոնական վայրից մի տեսակ տեղափոխվել էր Փարաջանովի տուն: Անկեղծ ասած` այդ փառահեղ «իրարանցումը», որ Բաբելոնյան աշտարակաշինության էր նմանվում, նկարագրելը գրեթե անհնար է: Բաժակաճառեր, գովեստի խոսքեր արտասահմանցիներից շատերն առանց թարգմանիչների էին… Եվ հանկարծ Փարաջանովը դիմում է Ֆրունզե Դովլաթյանին, բարձր գնահատում նրա ստեղծած ֆիլմերը և սենյակի մի անկյունի սնդուկից հանում է մի հրաշալի թիկնոց:
– Այս թիկնոցը ես կարել եմ բանտում` Ֆելինիի համար,- ասում է նա:- Հույս ունեմ, որ օրերից մի օր նվերը հանձնել: Թիկնոցի՝ առաջինը կրելու պատիվը տալիս եմ Ֆրունզե Դովլաթյանին, շնորհավոր ծնունդդ,- և մոտենում է Դովլաթյանին, իր ձեռքերով հագցնում թիկնոցն ու համբուրում…
Այդ օրվանից անցել են տասնամյակներ:
Մինչև հիմա էլ ինձ թվում է, թե Ֆրունզե Դովլաթյանը ոչ մի կինոփառատոնում դրանից մեծ պարգևի չի արժանացել…
«Կինո», «Ֆիլմ» պարբերականների խմբագիր Ռոբերտ Մաթոսյան
Լուսանկարում ՝ Սերգեյ Փարաջանով, Ռուբեն Գևորգյանց, Ալբերտ Մկրտչյան, Ֆրունզե Դովլաթյան
