Իրանում երեկ տեղի են ունեցել վերջին օրերի ամենաբազմամարդ ցույցերը, որոնք ուղեկցվել են նաև խժդժություններով։
Եղել են բախումներ մի կողմից անվտանգության ուժերի, իսկ մյուսից՝ ցուցարարների մեջ ներթափանցած արմատական տրամադրություններով անձանց և սադրիչների միջև։ Երկու կողմից էլ կան զոհեր և վիրավորներ։
Իրավիճակն այս առավոտի դրությամբ դուրս չի եկել պետական մարմինների կառավարելիությունից, չնայած նկատելի ռիսկեր առկա են։
Դատելով առկա տեղեկատվությունից՝ որևէ շենք կամ առավել ևս բնակավայր չի անցել ցուցարարների վերահսկողության տակ։
Արտաքին դերակատարներից Իրանի ներկայիս իրավիճակի խնդրով նկատելի հակասություններ կան ԱՄՆ-ի և Իսրայելի միջև։
Ոչ միայն, սակայն հիմնականում իսրայելական կողմը քարոզչական բոլոր խողովակներով և Իրանի ներսում ունեցած ցանցի միջոցով փորձում է առայժմ առանց հստակ առաջնորդության բողոքի գործողությունների առաջնորդությունը ստանձնել տալ Իրանի գահընկեց շահի որդուն, ինչին նա դեմ չէ, սակայն ունի խիստ սահմանափակ ռեսուրսներ։ Բողոքի մասնակիցների առանձին խմբերի կողմից վերջինիս անունը հնչեցվում է, բայց, դիցուք, քրդաբնակ շրջանների ցուցարարները հրաժարվում են իրենց բողոքն ասոցացնել տվյալ անձի հետ։
ԱՄՆ նախագահ Թրսմփի վերջին հարցազրուցից պարզ է, որ նա դեռևս չի ընդունելու շահի որդուն, ինչը լուրջ ազդակ կլիներ վերջինիս հեղինակության աճի համար։ Ըստ Թրամփի՝ բողոքի գործողությունների ընթացքում որոշ մարդիկ սպանվել են ոչ թե իրավապահ մարմինների կողմից, այլ խուճապային հրմշտոցների հետևանքով։ Նման հայտարարություններն, ըստ էության, մանևրի լայն դաշտ են թողնում Թրամփի վարչակարգի համար պայմանավորվելու Իրանի ներկայիս իշխանության հետ, մինչդեռ Իսրայելը ցանկանում է հասնել իշխանափոխության։
Իրանի համար այժմյան ամենամեծ ռիսկը ոչ թե արմատական տրամադրություններով ցուցարարների գործոնն է, այլ տնտեսական վիճակը՝ հատկապես արտարժույթի շուկան և անվերահսկելի գնաճը, որը ազդում է ահռելի քանակությամբ մարդկանց ամենօրյա կյանքի վրա՝ առաջ բերելով բնական դժգոհություն։
Միևնույն ժամանակ տնտեսական տևական ճգնաժամի ամենամեծ վտանգն այն է, որ այն բողոքը տեղափոխում է առանձին սոցիալ-տնտեսական պահանջների տիրույթից դեպի ամբողջ գաղափարախոսության և կենսակերպի մերժում, ինչը չափազանց բարդացնում է ցանկացած փոխզիջում, ուստի տնտեսական հարցերի օպերատիվ լուծումները պետք է ուղեկցվեն աստիճանական, բայց լայնածավալ լրջագույն բարեփոխումներով։
Վարդան Ոսկանյան, իրանագետ
