Օրերս Թուրքիայից Հայաստան են ժամանել մի խումբ լրագրողներ: Մատի 12-ի համարներում հայկական լրատվամիջոցներն անդրադարձան այդ հարցին, մասնավորապես նշելով, որ այդ լրագրողները 10 հոգի են, բացառութլամբ Կ. Պոլսո «Ակօս» թերթի թղթակցուհու, մնացածը թուրք են, նրանք եկել են ՀՀ վարչապետի աշխատակազմի Հանրային կապերի և տեղեկատվության կենտրոնի հրավերով` Հայաստանի հաշվին, և շրջայց են կատարել հայ-թուրքական սահմանին գտնվող «Մարգարա» անցակետում։
Կենտրոնի տնօրեն Գոռ Ծառուկյանը դրա առնչությամբ ասել է, որ այցի նպատակն է թուրքական հանրությանը ծանոթացնել Հայաստան-Թուրքիա հարաբերությունների կարգավորման վերաբերյալ հայկական կողմի մոտեցումներին ու դիրքորոշումներին: Ծրագրի շրջանակներում թուրքական լրատվամիջոցների ներկայացուցիչները հարցազրույցներ և քննարկումներ են ունեցել ՀՀ վարչապետի, մի շարք պաշտոնյաների, ինչպես նաև` փորձագիտական հանրույթի ներկայացուցիչների հետ։
Որո՞նք են այն մի շարք պաշտոնյաներն ու փորձագիտական հանրույթի ներկայացուցիչները, մեր լրատվամիջոցները, ըստ երևույթին տեղեկատվության բացակայության պատճառով չեն նշում: Նրանք չգիտեն նաև, թե ովքե՞ր են Հայաստան ժամանծ այդ լրագրողները, թուրքական ո՞ր թերթն են ներկայացնում: Թվում էր, թե այս հարցերի պատասխանը, թեկուզ մասնակի, կգտնենք թուրքական թերթերում, բայց ապարդյուն: Թերևս Կ. Պոլսո “Ակօս” շաբաթաթերթն է միայն նշել ՀՀ փոխարտգործնախարար, Հայաստան-Թուրքիա հարաբերությունների կարգավորման հարցով հատուկ ներկայացուցիչ Ռուբեն Ռուբինյանին թուրքական NTV-ին տված հարցազրույցի մասին, իսկ մնացած համանուն լրատվամիջները միաձայն շրջանցել են իրենց թղթակիցների այցը Հայաստան: Թուրքական լրատվամիջոցներին հարցազրույց է տվել նաև ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը:
Հարցազրույցում Ռուբինյանը «armenpress.am-ի» վկայությամբ,իրավացիորեն նշել է. «Չկա որևէ պատճառ, որ Հայաստանն ու Թուրքիան դիվանագիտական հարաբերություններ չունենան և երկրների սահմանները բաց չլինե»։ Նա միաժամանակ ընդգծել է, որ մինչև այսօր երկու երկրների միջև ամենակարևոր պայմանավորվածությունը եղել է սահմանը 3-րդ երկրների քաղաքացիների և դիվանագիտական անձնագիր ունեցողների համար բացելը, որը ձեռք է բերվել 2022 թվականին։
Ինչո՞վ բացատրել թուրքական լրատվամիջոցների անտարբերությունը իրենց լրագրողների Հայաստան այցին: Նախքան հարցին պատասխանելը նշենք, որ այցի մասին չափազանց կցկտուր են նաև “Ակօսի” տեղեկությունները, մանավանդ, որ այցին անմիջականորեն մասնակցել է նրա թղթակցուհին՝ Լ. Քոփթաշը: Ավելին՝ Ռուբինյանի մատնաշած պայմանավորվածությունը դեռ մի կողմ, կողմերի հատուկ ներկայացուցիչները Հայաստան-Թուրքիա հարաբերությունների նորմալացման հանդիպումներ վաղուց արդեն չեն ունենում: Կունենան, թե ոչ, դա էլ հայտնի չէ: Բայց ակնհայտ է, որ սահմանի բացման հարցում թուրքական կողմը ամենևին չի շտաբում, ինչը դրանում վերջինի շահագռգրության բացակայության վկայությունն է:
Ըստ երևույթին թուրքական կողմը վերջապես հասկացել է «Զանգեզուրի» միջանցքի տարաշրջանային նշանակությունը, համոզվելով, որ դրա բացումը իր ուժերիվ վեր է: Արևմուտքին է զիջել նաև Հայաստան-Ադրբեջան հաշտեցման նախաձեռնությունը: Հայաստանին ԱՄՆ-ի և ԵՎրոպական միության աջակցությունը նրան զրկել է հայկական կողմի վրա ճնշում գործելու հնարավորությունից: Թերևս դա է պատճառը, որ նախագահ էրդողանն այլևս չի խոսում ոչ «Զանգեզուրի» միջանցքից, ոչ էլ Հայաստան-Ադրբեջան հաշտեցումից:
Ի՞նչն է նրան կաշկանդում, այն , որ Հայաստանի հանդեպ Թուրքիայի թշնամական մոտեցումը, ի սկզբանե խոչընդոտ է հանդիսացել Արևմուտքի հարավկովկասյան քաղաքականությունը, սահմանափակելով Հարավային Կովկասում Ռուսաստաի դեմ պայքարելու նրա հնարավորությունները:
ՀԱԿՈԲ ՉԱՔՐՅԱՆ
Թուրքագետ
