«Բեղմնավոր ժամանակներ: Հետադարձ հայացք Սիրուն Երեցյան արվեստագետին» (Timeful: Seeroon Yeretzian Retrospective) խորագրով ցուցահանդես է բացվել Գլենդեյլի Հայկական արվեստի կենտրոնում հարգանքի տուրք մատուցելու եզակի, Աստվածատուր տաղանդի տեր արվեստագետ Սիրուն Երեցյանին: Կազմակերպիչն է նրա որդին՝ Առնոն, որ ի մի է բերել նոր տարբեր փուլերի ու ոճերի աշխատանքները, սկսած նրա կարիերայի ամենավաղ շրջանից մինչեւ 2011 թվականը: «Նույնիսկ Սիրունի ստեղծագործություններին հետեւած մի անձնավորության համար ցուցահանդես մուտք գործելը նման էր ապշեցնող գույների ու կերպարանքների մի տաճար կամ սրբավայր մտնելուն», գրում է Արփի Սարաֆյանը «Արմինյն Միրոր-Սփեքթեյթր» շաբաթաթերթում: Մի առինքնող փորձառություն էր տեսնել նրա պայծառ գույներով «արեւային» եւ մուգ երանգներով «լուսնային» աշխատանքները, որոնք բացահայտում են տարիների ընթացքում նրանում կուտակված պայքարը, նրա ներքին հույզերն ու մտատանջությունները եւ նաեւ հիվանդություններ հաղթահարելու աննկուն կամքը:
Սիրունը Լոս Անջելեսի արվեստի աշխարհ է մուտք գործել 1985-ին, ավարտելով «Otis/Parsons Art Institute and School of Design-ի» բակալավրի բաժինը: Այնուհետեւ մասնակցել է բազմաթիվ խմբային ցուցահանդեսների: Կազմակերպել անհատական ցուցահանդեսներ: Նրա «արեւային» ստեղծագործություններում նկատվում են հայկական նախնադարյան ժայռափորագրությունների ազդեցությունները: 1995-ին նա Գլենդեյլում բացել է միջնադարյան խոշորագույն մանրանկարչի անունը կրող իր «Ռոսլին արվեստի պատկերասրահը», որտեղ նրան հաճախ կարելի էր տեսնել ստեղծագործելիս: Նրա «Այբուբենի փառահեղ հմայքը» մնայուն գլուխգործոց է համարվում: «Դրանք դարձան իմ անհաղթահարելի սովորույթը, երջանկությունը, նաեւ դեղամիջոցն ու մտորումները», գրել է նա: Իսկ մուգ երանգների «լուսնային» գործերում նա խորամուխ է լինում դժբախտ մարդկանց պատմություններին եւ Բեյրութի «Տիրո» որբանոցում անցկացրած իր տարիներին: Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմի օրերին նա տեղափոխվել է Մ. Նահանգներ եւ ընդգրկվել Լոս Անջելեսի «heArt Project» ծրագրում, որը նպատակ ուներ աջակցելու հուսաբեկ երիտասարդներին, որպեսզի նրանք կարողանային մուտք գործել արվեստի կախարդական աշխարհը:
Տարիների ընթացքում արվեստագետը հեռացել է սկզբնական շրջանի կտրուկ եւ ազդեցիկ արտահայտչամիջոցներից (Ցեղասպանությունը խորհրդանշող գլխատված մարմիններ, եւ այլն) եւ առավել նուրբ միջոցներով է ներկայացրել իր մտատանջությունները, որոնք խորը հոգեբանական ներաշխարհ են բացում դիտողի առաջ եւ ստիպում նրան խորհրդածել:
Երբ 2012-ին բժիշկները անողոք հիվանդություն (ALS or Lou Gehrig s Disease) են ախտորոշում նրա մոտ, նա ստիպված է լինում թողնել վրձինն ու գրիչը. «Հիվանդությունը կենսունակ գլուխս միայն թողեց իմ անկենսունակ մարմնիս վրա», գրել էր իր մասին: Բայց ստեղծագործելու անկոտրում կամքը շարունակում էր պայքարել: Նա սկսել էր օգտվել «DynaVoxEyeMax» կոչվող հրաշք համակարգչի ծառայությունից, որի վրա զետեղված լուսանկարչական ապարատը որսում է աչքի շարժումները եւ էկրանի վրա գրանցում ստեղնաշարի համապատասխան տառը, այնուհետեւ բառը, եւ նախադասությունը:
Անսահման համբերություն պահանջող այս գործընթացի հետեւանքում Սիրունի բանաստեղծությունների 2 հատոր է դրվել գրասերների սեղանին: Մեկը «Բառակերտում եւ սեւ աթոռի խոստովանություններ» (2012-ին), իսկ մյուսը՝ «Էվոլյուցիան իմ հեղափոխությունն է» (2018-ին) վերնագրերով: «Իմ նպատակը գրքեր հրատարակելը չէր: Ես գրում էի, որովհետեւ հաղորդակցվելու այլ միջոց չունեի», գրել է նա այս հատորի «Սիրելի ընթերցողներին» ուղղված առաջաբանում:
Իր բանաստեղծություններում այնքան անբռնազբոս ուրախություն կա, որ անհեթեթ է դարձնում նրան խղճալու ամեն մի արտահայտություն: Նրա գործերը խիզախորեն հայտարարում են «ես կամ», «մի խղճացեք ինձ»: Նրա արվեստը շատ ավելի մեծ նշանակություն ունի մեր անհասկանալիորեն խճճված ժամանակներում, երբ բռնությունն ու խորտակումն է կարծես տիրապետող դարձել: Նրա բանաստեղծությունները հաստատում են, որ մարդկայինն ու բարեգործությունը դեռեւս գոյություն ունեն եւ ժամանակը «առլեցուն» (timeful), այսինքն՝ «իմաստավորված» անցկացնելն է կարեւորը՝ տալով, բաժնեկցելով եւ նեցուկ հանդիսանալով ուրիշներին:
Բացի արդեն հրատարակված երկու ալբոմներից (2011-ին եւ 2014-ին), մի նոր ալբոմ շուտով լույս կտեսնի:
Թարգմանեց ՀԱԿՈԲ ԾՈՒԼԻԿՅԱՆԸ
(The Armenian Mirror-Spectator)
